Zorgend Landschap

Werken aan je gezondheid in de natuur.

Foto: Nico Kloek

Buiten zijn in de natuur is gezond, dat is bekend. De natuur kan een medicijn zijn. Maar wat kan werken
in de natuur betekenen voor mensen die op jonge leeftijd dementieklachten ervaren? Veel, heel veel, zo ontdekten Carintreggeland en Landschap Overijssel in het project Zorgend Landschap: van meer eigenwaarde en positieve gevoelens, tot conditie en kleur op de wangen. Tel daar de winst voor de natuur bij op en een succes is geboren!

In 2016 startten Landschap Overijssel en Carintreggeland voorzichtig met het project Zorgend Landschap, met subsidie van de Provincie. Inmiddels gaat een groep van zes mensen onder begeleiding één dag per week aan de slag in de natuur. De eerste deelnemer was Jan Tiernego, de vader van Saskia Jongsma. Zij vertelt: “Mijn vader woont op een afdeling, waar hij met zijn 65 jaar één van de jongsten is.
Natuurlijk nam ik mijn vader regelmatig mee om te wandelen, maar dat is anders. Mijn vader ziet zijn dag in de natuur echt als werk en dat is een groot verschil. Hij voelt zich weer waardevol.”

Inmiddels gaat een groep van acht mensen 1 á 2 dagen per week onder begeleiding aan de slag in het groen.

De natuur is veilig

Saskia ziet haar vader opleven als hij in de natuur is. “Het mooie van de natuur is, dat je er niet hoeft op te boksen tegen de gehaaste wereld. Je hoeft jezelf niet te bewijzen en dat is precies wat mijn vader nodig heeft. Mijn vader is depressief, maar daar merk je in de natuur heel weinig van. Ik hoorde hem nooit meer praten, maar daar kletst hij met de andere deelnemers. Hij wist vroeger al veel van planten en daar vertelt hij nu van alles over. De begeleiding gaat ook heel goed met hem om. Zo neemt mijn vader zelf niet het initiatief om zich om te kleden. Dus zetten ze zijn laarzen voor hem neer en zeggen ze: ‘Kijk Jan, hier zijn je laarzen’. En dan doet hij ze wel aan. De natuur is voor mijn vader veilig, hij kan er zichzelf zijn. Daardoor voelt hij zich geaccepteerd en gewaardeerd.”

Eigenwaarde

Vanuit Carintreggeland gaat Tamara Kroeze wekelijks mee als coördinator. Zij herkent wat Saskia zegt: “Het is heel mooi om te zien wat het de deelnemers brengt. Ze krijgen een zinvolle dagbesteding aangeboden, hebben het gevoel dat ze erbij horen en ertoe doen. Hun geluksgevoel neemt toe en er wordt meer onderling gecommuniceerd en gelachen. Ook valt het op dat de deelnemers een betere conditie krijgen. Thuis of in een verpleeghuis worden mensen vaak geconfronteerd met wat ze niet kunnen. Maar hier kijken we naar wat ze wél kunnen. Dit heeft een positieve uitwerking op de gezondheid, het vergroot het zelfbeeld en de zelfredzaamheid. Het is bekend dat het werken in de natuur het dementieproces afzwakt. Ook zien wij dat het positief kan werken als iemand depressief is. Zo is er een deelnemer die zelfstandig woont en negatieve gedachten had. Nu staat hij positiever in het leven en heeft hij het onderhoud van zijn tuin weer in eigen regie. Wij zijn heel enthousiast over de positieve resultaten. Het is echt bijzonder hoeveel goeds één dag werken in de natuur kan bijdragen aan het dementieproces.”

Foto: Loekie van Tweel

Ook goed voor de natuur

Zorgend Landschap is goed voor mens én natuur. Werkbegeleider Coos Aalbers van Landschap Overijssel vertelt: “Het mes snijdt aan twee kanten, want dankzij het project wordt werk verzet in de natuur. Als werkgebied is Hof Espelo bij Enschede uitgekozen. Dit is een veilig en rustig gebied met veel heidevelden, waar werk te doen is dat de deelnemers goed aankunnen. Ook werken we op een terrein dat in particulier bezit is. We gaan eerst samen koffie drinken, kleden ons om, pakken het gereedschap en gaan aan het werk. Er is veel deskundige begeleiding aanwezig. Iedereen volgt zijn eigen tempo en niets moet. Er wordt alleen gewerkt met handgereedschap, veiligheid staat voorop. Deelnemers verwijderen de opslag en jonge boompjes op de heidevelden. Dit moet gebeuren om te voorkomen dat de heide langzaam in bos verandert. De afgezaagde boompjes worden naar de rand van de heide gebracht en daar op rillen van snoeihout gelegd. Kleine dieren kunnen hieronder schuilen. Ook onderhouden de deelnemers de vlindercorridor. Door deze doorgang in het bos te snoeien, krijgen de vlinders de ruimte. Dit spreekt zeer tot de verbeelding van de deelnemers, maar is ook van grote ecologische waarde. Bovendien is de vlindercorridor een fijne plek om te werken, in de luwte en in de zon. Mens, flora en fauna hebben hier baat bij.”