Eng-land om Gramsbergen

Vechtdal / Reestdal

Fietsen
49 km

Ontdek 'Eng' land in het Vechtdal met een bezoek aan bierbrouwerij De Mommeriete & Prionatuinen in Slagharen. De route gaat langs bijzondere natuur op de voormalige afvalberg Collendoorn en landgoed de Groote Scheere. Het historische museum in Gramsbergen is een bezoek meer dan waard.

Toegankelijkheid

Goede toegankelijke verharde (fiets)wegen. Route volgt voor 95% het fietsroutenetwerk Overijssel. Let op de instructies voor de juiste rijrichting.

Startpunt

Startpunt is het bus & treinstation 7783 AR Gramsbergen. Vrij parkeren op het P+R terrein. Horecagelegenheid nabij het startpunt, onderweg beperkt geopend. De Ganzenhoeve in Holthone; woensdag t/m zondag vanaf 11 uur. Met enige regelmaat een bankje. U kunt kiezen uit drie routelengtes: 21 km tussen knooppunt 13-12 in Ane richting 84 Holthone tot eindpunt. 36 km tussen knooppunt 39-11 in Lutten richting 12, 84 tot het eindpunt. 30 km tussen knooppunt 12-13 in Ane richting het eindpunt.

Highlights op deze route:

  • Station Grambergen

    Verlaat het P+R terrein naar rechts. Ga op de splitsing linksaf, Centrum. Volg de fietsbordjes 13 van het fietsroutenetwerk Overijssel. Let op: Bij 13 in Ane is de route in te korten (12, 84). Op de terugweg bij knooppunt 12 een instructie.

  • 1

    Museum Gramsbergen

    Geschiedenis Gramsbergen

    Op de foto de oudste plattegrond van Gramsbergen (1722), getekend door de militair-cartograaf Pieter de la Rive (het noorden is naar links). Op het oude kasteelterrein staat huis Aeswijn, genoemd naar de eigenaren van het kasteel in de zestiende eeuw. In de stad zijn kerk en woningen langs...

    de Kruisstraat en Voorstraat zichtbaar. In het verlengde van de Voorstraat ligt de doorgaande weg naar Hardenberg met een brug over de Lee. En, een nooit aangelegde verdedigingslinie ingetekend, een voorstel van 'de la Rive' om de route naar Friesland/Groningen te beschermen tegen vreemde troepen.

    Smokkelaars en commiezen

    Vanaf het moment dat er grenzen werden vastgelegd werd er, dankzij de onderlinge prijsverschillen, gesmokkeld. In de negentiende eeuw was zout een bekend smokkelgoed omdat in Nederland hierop hoge accijnzen werden geheven. Een kat-en-muisspel tussen smokkelaars en commiezen (douaniers).

    Bron: foto's en cultuurhistorische informatie in deze route. Museum Gramsbergen en 'Atlas van de Vecht' - biografie van Nederlands grootste kleine rivier. W. Books, provincie Overijssel en Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

    Anjerpunten in het Vechtdal

    Het infocentrum Vechtdal Gramsbergen is een van de vijf Anjerpunten langs de Vecht. Binnen kunt u veel interessante en leuke weetjes vinden over de geschiedenis van dit gebied, bijvoorbeeld over de Slag bij Ane en het Smokkelpad. Ook de historie van de scheepvaart op de Vecht krijgt alle aandacht.

    Het unieke, medische kruidenboek 'Thesaurus van Gramsbergen' ligt ter inzage in het museum Gramsbergen. Nazaat Lucas Grimmerink kwam in de boerderij, onder de naam 'Erve Docters', tijdens een opruimactie op de grote zolder, het kruidenboek met uniek handschrift, weer tegen.

    Meer informatie

    Historie over de Zomp

    In het infocentrum en op de Vecht vindt u voorbeelden van de Zomp, een platbodem. Het was vroeger het belangrijkste vervoermiddel op rivier de Vecht. Er werd van alles mee getransporteerd maar is vooral bekend door het vervoer van Bentheimer zandsteen van Duitsland naar Amsterdam.

  • 2

    De Overijsselse Vecht

    Ruimte voor rivier de Vecht

    Wie de Vecht van monding tot bron volgt, begrijpt dat het Vechtdal een zeer oude geschiedenis heeft. Uit de variatie aan geologische afzettingen blijkt dat het stroomgebied van de Vecht is gevormd onder sterk wisselende omstandigheden. Raadpleeg voor meer informatie de Atlas van de Vecht.

    Ruimte voor rivier de Vecht

    Geboorte Vecht- en Reestdal

    Bovenstaande kaart weerspiegelt het oerstroomdal tussen de Vecht- en Reestdal, waarop de diepten van de afzettingen van het Pleistoceen is te zien. Het geeft een indicatie van de ligging van het oerstroomdal van de Vecht (begrensd met rode stippellijnen). Bron: 'Atlas van de Vecht'. Klik op de link.

    Atlas van de Vecht

    Gloednieuwe zomp

    Stichting Vechtezomp heeft ten doel het beschermen en doen herleven van het historische- en culturele karakter van het Vechtdal. De stichting doet dit onder andere door het bouwen van een nieuwe zomp volgens oude tekeningen. Ook eens varen met de Vechtezomp...? Informatie & boekingen; zie website.

    Stichting Vechtezomp
  • 3

    'Eng' land en geometrie

    Oorspronkelijk bos

    Het Engelandse Bos bevindt zich op opgewaaid rivierzand maar kent ook natte delen. Dit geeft een grote variatie aan planten en daarmee vindt je er ook veel verschillende vlinder- en vogelsoorten. De begroeiing van het bos is nog voor een deel oorspronkelijk, dus niet beïnvloed door de mens.

    'Eng' land?

    Het Engelandse Bos ligt bij de buurtschap Engeland op de westelijke oever van de Vecht, een grotendeels dichtgegroeide Vechtarm. Dit gebied bleef ook na ontginning een bijzonder nat gebied. Waarschijnlijk verklaart dat de naam 'enge' land (wilde natuur).

    Historische gebeurtenissen

    Vlinders

    In het Engelandse Bos zijn in de voorgaande jaren vlinders geïnventariseerd. Bijzondere soorten die hier zijn waargenomen zijn o.a. de Eikenpage en bruine Vuurvlinder.

    Jodenweg

    Via de Jodenweg komt u bij het herinneringsmonument Geo-Metrie. Deze weg is aangelegd door Joden die in de Tweede Wereldoorlog in afwachting van hun deportatie hier te werk gesteld werden. Na een bezoek aan het monument gaat u terug naar de asfaltweg om uw route te vervolgen.

    Stichting Dodenakkers

    Geo-Metrie

    Dit kunstwerk en monument geeft u de kans over de N34 de Vecht te zien. Maker Paul de Kort onderzocht de geschiedenis van deze plek en ontdekte o.a. dat hier door Pieter de la Rive (1694-1771) een bolwerk was gepland als onderdeel van de verdedigingslinie van Dalfsen tot voorbij Gramsbergen.

    Lees meer
  • 4

    Bijzondere natuur op afvalberg

    Bijzondere natuur op afvalberg

    Op ruim 20 meter hoogte heeft u prachtig uitzicht over de omgeving en kun je tot in Duitsland kijken. Vanaf de berg zie je pony’s grazen. Een stuk bijzondere natuur op een voormalige vuilnisbelt. Dit gebied, Collendoorn, wordt beheerd door Landschap Overijssel.

    Bijzondere natuur op afvalberg
  • Route 36km tussen 39 - 11

    De hoofdroute gaat rechtdoor richting Slagharen. Kiest u de 36km route? Stuur dan bij knooppunt 39 naar rechts. Volg de bordjes naar 11. Op dit knooppunt rechtsaf. Vervolg de hoofdroute tot instructie Station Gramsbergen, een 2e inkorting mogelijk.

  • Prionatuinen bezoeken?

    Volg de Rondweg naar rechts 275 m (route gaat rechtdoor) tot op de parkeerplaats. Bewandel het smalle wandelpad naar de bosrand. Hier stal je de fiets. Het vlonderpad komt uit bij De Tuinkamer, entree tot de Prionatuinen (zomers op zondagmiddag).

  • 5

    Prionatuinen in Schuinesloot

    Prionatuinen Slagharen

    De lente is de ideale tijd om de Prionatuinen te bezoeken. Voor het bewonderen van de planten, een kop koffie op het beschutte terras, of een boek in de lentezon. U kunt er ook overnachten. De Prionatuinen zijn te vinden aan de Rondweg 1a in Schuinesloot.

    Prionatuinen Slagharen

    Zomerrestaurant De Tuinkamer

    De industriële kas werd in het jaar 2016 omgebouwd tot een knus en intiem restaurant. In de zomermaanden kunnen gasten genieten van wat de chef-kok, Alwin Leemhuis, kookt met ingrediënten uit de Tuinen. Zo zijn alle heerlijke ingrediënten te zien, én te proeven.

  • 6

    Het Kavelbos

    Natuurbeheer Kavelbos

    Het Landschapselement Schuinesloot, aangelegd rond 1970 tijdens de ruilverkaveling, bied schuil- en nestelplaatsen voor allerlei wilde planten en dieren waaronder reeën, maar ook kikkers en padden. Het loont de moeite om even het pad op te lopen en de oude berkenstammen aan structuur te bekijken!

    Lees meer
  • 7

    De Krim(p)

    De Krim(p)

    De Krim is een veenkoloniaal streekdorp in de gemeente Hardenberg. De herkomst van de naam is onduidelijk. Soms wordt ze in verband gebracht met de Krimoorlog en soms met de bocht (de krimp) die zich bij het dorp in de Lutterhoofdwijk, een zijtak van kanaal De Dedemsvaart die naar Coevorden loopt.

    Toen de aardappelmeelfabriek in 1911 failliet ging namen de boeren het over op coöperatieve basis onder de naam Onder Ons. Aan het einde van de 20ste eeuw moest de fabriek sluiten en nieuwe natuur ontwikkelde zich op de vloeivelden van De Krim.

    Vloeivelden De Krim

    WATer bevochten is...

    Op de plek waar in 1227 een handjevol Drentse boeren het leger van bisschop Otto van Lippe definitief het moeras instuurde - de beroemde Slag bij Ane - heeft waterschap Velt en Vecht gezorgd voor de herinrichting van het landgoed Groote Scheere.

  • 8

    De Slag bij Ane

    De Slag bij Ane

    Volgens geschiedschrijvers is de 'Slag bij Ane'(28 juli 1227) bepalend geweest voor de verdere ontwikkeling van Drenthe en grote delen van Noord-Oost Nederland. Het was voor die tijd een betekenisvolle en beruchte veldslag tussen de bisschop van Utrecht, Otto II en zijn leger. Klik op link...

    Slag bij Ane

    De beruchte Slag bij Ane wordt elk jaar in de voormalige gemeente Gramsbergen (bij buurtschap Ane) herdacht. Museum Gramsbergen heeft hierover een expositie en een animatiefilm. De penningen van Otto van Lippe, bisschop van Utrecht, zijn te zien in museum Gramsbergen.

  • Station Gramsbergen-inkorting

    Fietsknooppunt 12: voor de lange route linksaf richting KP 84. Je volgt het fietsnetwerk Vechtdal tot het eindpunt. Korte route: Rij rechtdoor richting fietsknooppunt 13. Volg het fietsroute-netwerk Vechtdal tot het eindpunt, station Gramsbergen.

  • Wandelen of horeca bezoeken?

    Volg de klinkerweg naar rechts (route gaat rechtdoor) tot het startpunt rondwandelingen. Het infopaneel informeert over het landgoed de Groote Scheere. Horeca De Ganzenhoeve geopend van woensdag t/m zondag vanaf 11 uur.

  • 9

    De Groote Scheere

    Eeuwenoud landgoed

    In de Middeleeuwen was dit landgoed nog een groot veenmoeras. In de 18e eeuw vestigden zich hier steeds meer boeren en een karakteristiek landschap met houtwallen, loofbossen en weilanden ontwikkelde zich. Het landgoed wordt gedomineerd door de Holthoner Esch (foto) en het landhuis.

    De Drentse grens

    Bijzonder in dit landschap is de gordel van akkermaalshout. Dit is een lange beukenhaag die de grens met Drenthe aangeeft. Het 'maal' in 'akkermaalshout' betekent hier grens. Deze haag geeft ook aan waar de invloed van de bisschop van Utrecht (Sticht Utrecht) ophield, de Vecht vormde de noordgrens.

    Braamsluiper

    De houtwallen bieden een goede leefomgeving voor veel vogelsoorten, zoals de braamsluiper en de winterkoning. Ook zoogdieren vinden hier hun plek, zoals egels, verschillende muizensoorten en wezeltjes. In het voorjaar bloeien hier de salomonszegel, speenkruid en de lelie van dalen.

    Braamsluiper, geluid en zang

    Wandelen op de Groote Scheere

    Nieuw! Vanaf boerderijhoreca De Ganzenhoeve starten meerdere rondwandelingen over het landgoed de Groote Scheere. Twee nieuwe routes lichten we uit: A: de 'Kidsbeweegwroute', toegankelijk sinds 12 april 2019. B: Het 'Verhalenpad' met informatiepanelen sinds 22 september 2018.

    A: Kidsbeweegroute (1 km)

    Meer over de Kidsbeweegroute

    B: Het Verhalenpad (5-7 km)

    Holthone: Op landgoed De Groote Scheere werd op vrijdag 21 september 2018 een nieuwe wandelroute geopend door de drie nakomelingen van de familie Voerst van Lynden-van Westerveld-Sandberg. Het Verhalenpad van 5-7 km informeert middels borden over het verleden en heden (foto).

    Het unieke landgoed De Groote Scheere kent vele verhalen uit de geschiedenis waarvan de sporen nog steeds zichtbaar zijn in de natuur met een eeuwenoude esch, houtwallen, singels en hakhoutbossen. Let ook op de boerderijen met de kenmerkende rode en gele luiken.

    Opening van het verhalenpad
  • De Ganzenhoeve

    De Ganzenhoeve is gevestigd op het prachtige landgoed de Groote Scheere te Holthone. De boerderij heeft een landelijke uitstraling, dat wordt gekenmerkt door de gebinten en de historische decoraties als muurschilderingen en oude gereedschappen. Wij heten u van harte welkom op de openingstijden van woensdag t/m zondag vanaf 11 uur. Rond onze locatie zijn voor wandelaars (en onze gasten) diverse routes aangelegd, met als begin- en eindpunt De Ganzenhoeve. A: De leerzame gezinsroute van 1 km onder de naam 'Kidsbeweegroute' start vanaf onze locatie. Voor de Kidsroute heb je echt een dobbelsteen nodig, deze is te leen bij de horeca. Indien gesloten, neem een dobbelsteen vanaf huis mee! B: Het Verhalenpad 'Verleden en Heden' start ook vanaf onze locatie en is vrij toegankelijk. De 5 km gemarkeerde rondwandeling over (bos,zand)paden kan uitgebreid worden tot 7 kilometer.

    De Ganzenhoeve
  • Knooppunt 84 richting 25

    Knooppunt 84 is verplaatst. Rij de tunnel in en volg de fietsbordjes richting 25. Na de lus, voor de verkeersweg, naar links. Verderop staat een bankje en een verhalenpaal. Mis dit historische verhaal niet.

  • 10

    Een paal met een verhaal

    Verhalenpaal Vechtdal

    Via de verhalenpalen in het Vechtdal kunt u bijzondere verhalen of informatie te weten komen. Door rustig te trappen op het pedaal, speelt een geluidband af met informatie over het punt waar u op dat moment bent.

    Lees meer
  • 11

    Kanaal Almelo-De Haandrik

    Waterwerken

    Op dit punt vindt u de sluizen in het kanaal Almelo-De Haandrik en iets verder van de weg het sluisje in de Vecht. Bijzonder op dit punt is het kruizen van de Vecht door het kanaal. Het water volgt zijn eigen weg, zowel door rivier als kanaal. Een en ander is afhankelijk van waterstanden en sluizen.

    Meer over deze sluizen:

    Natuur en cultuurhistorie

    U bevindt zich hier in het stroomgebied van de Vecht. Het gebied De Haandrik/Holtheme is bijzonder door de vele oude rivierarmen en oude bolvormige essen, vooral bij Holtheme goed te herkennen. De essen ontstonden door eeuwenlange bemesting met schapenmest van hoge delen in het landschap.

    Vroegere rivierloop de Vecht

    'Water'planten

    Langs de vecht komen een aantal bijzondere planten voor. Deze planten zijn op de een of andere manier allen afhankelijk van het water dat de rivier levert óf de bijzondere samenstelling van de grond door overstromingen.Een paar van die planten zijn langbladige ereprijs en de Vechtanjer.

  • Schooldijk tot Mommerite

    Verlaat Schooldijk naar rechts (het fietsroute-netwerk Vechtdal gaat rechtuit (10). Burgerkamp gaat naar links over in Kerkenkastweg. Bij de brug linksaf over de Vecht, De Oostermaat. Rij over het spoor en linksaf naar eindpunt station Gramsbergen.

  • Bierbrouwerij Mommeriete

    Bij bierbrouwerij de Mommeriete kunt u, in het voormalig schipperscafé en buiten op het heerlijke terras aan de Vecht, oude tijden herbeleven. Misschien vaart de Vechtezomp 'Grammesberghe' wel voorbij of meert aan bij het botenhuis.

    Bierbrouwerij Mommeriete
  • Treinstation Grambergen

Colofon: Groep Reestdal/Vechtdal in samenwerking met museum Gramsbergen en Landschap Overijssel.
Deel deze pagina