Kerstwandeling 2018 10 km

Salland

Wandelen
10 km

Fijne (familie)wandeling door prachtig winterlandschap, ook na de kerst leuk om te wandelen! Met haar zandvlaktes, heide, bos en bronnetjes, is de Lemelerberg een van de meest afwisselende natuurgebieden van Landschap Overijssel. Grote kans dat je onze herder met schaapskudde tegenkomt.

Toegankelijkheid

Startpunt

De start is bij Zaal Dijk, Korteveldsweg 3, Lemele

Highlights op deze route:

  • Startpunt Kerstwandeling 2018

  • Let op! Gevaarlijke oversteek

    Let op. Dit is een gevaarlijke oversteek!

  • 1

    Buurtschappen en Lemeler Esch

    Historie Lemeler Esch

    De circa 22 nederzettingen van de gemeente Ommen zijn onder te verdelen in twee groepen: esdorpen en ontginnings nederzettingen. De meeste Ommer esdorpen werden al worden al rond de dertiende eeuw vernoemd. De Lemeler-es was één van de grootste ontginningsnederzetting.

    Natuurcamping De Lemeler Esch

    Behalve de essen had het dorpje Lemele de beschikking over de uitgestrekte heidevelden van de Lemelerberg en de hooi-/weilanden langs de Regge. Lemelerveld was één van de vijf ontginningen vanaf het midden 19e eeuw (foto 1950).

    De Lemeler Esch, Natuurcamping

    Beheer Landschap Overijssel

    Elk terrein is uniek en heeft een eigen karakter. Op de Lemelerberg geniet je van het weidse uitzicht over heide en jeneverbessen. Dat eigen karakter van elk terrein willen we benadrukken. Landschap Overijssel kan altijd nieuwe vrijwilligers gebruiken. Vele handen maken immers licht werk.

    De Natuurwerkgroep Archem werkt op de Lemeler- en Archemerberg aan onderhoud van bos en heide. Dankzij deze vrijwilligersgroep blijft de heide een uitgestrekt terrein waar de schapen van onze kudde kunnen grazen.

    Landschap Overijssel
  • Pauzeplek 10km route

    Pauzeplek voor de 10 km route (geel) van de kerstwandeling. Er is een toilet en AED aanwezig. (camping De Lemeler Esch, Lemelerweg 16)

  • 2

    Waterputten

    Zuiver water

    Door zijn omvang kan de Archemerberg een grote hoeveelheid water herbergen. Voor de zuivering van het water is geen zuiveringsinstallatie nodig; de berg zélf zorgt voor zuivering door zijn zand- en grindachtige samenstelling.

    Waterputten

    Hier zie je een aantal waterputten van Vitens. Het water van de Archemerberg voorzag vroeger heel Ommen van drinkwater. Tegenwoordig is een deel van het drinkwater afkomstig van Witharen.

  • 3

    Jeneverbessen

    Jeneverbessen

    Jeneverbesstruiken houden van arme zandgrond. Op de Lemelerberg groeien ze volop. Deze bedreigde inheemse coniferensoort is in de streek bekend onder de naam 'Dampol'n'. De jeneverbes spreekt tot de verbeelding. Zodra de schemer invalt, lijken de struiken beangstigend veel op silhouetten.

    Witte wieven

    Het spookachtige karakter heeft in het verleden veel mensen schrik aangejaagd. In oude verhalen veranderen de jeneverbessen ’s nachts in ‘Witte Wieven’ die over vlaktes zweven en op zoek zijn naar kleine kinderen.

    Moeizame voortplanting

    Zo traag als een jeneverbes groeit, plant hij zich ook voort. Pas 3 jaar na bestuiving komen er rijpe bessen en die kiemen vrijwel niet. In Nederland heeft de jeneverbes een halve eeuw lang bijna geen kiemplanten voortgebracht. De laatste 10 jaar verschijnen gelukkig weer nieuwe planten.

    Fermenteren

    Er zijn aanwijzingen dat het kiemproces versnelt als rijpe jeneverbessen eerst door bepaalde vogels worden gegeten en de uitgepoepte zaadjes daarna het spijsverteringskanaal van een muis of ander klein zoogdier passeren ('fermentatieproces').

    Rol klimaat

    Lang is gedacht dat ook natuurbeheer met plaggen en begrazen het tij zou keren, maar dat is nog niet gebleken. Waarschijnlijk speelt het klimaat een rol bij de kieming.

  • 4

    Ontstaan Archemerberg

    Ontstaan

    De Lemeler- en Archemerberg zijn ontstaan in de voorlaatste ijstijd. Het oprukkende ijs stuwde in die periode grote hoeveelheden bevroren zand, grind en klei voor zich uit. Zo werden grote 'schubben' dakpansgewijs op elkaar gestapeld, waardoor een berg ontstond.

    Stuwwal

    Het door het ijs meegevoerde materiaal, zoals stenen, leem en zwerfkeien uit Scandinavie, kun je nog steeds zien liggen aan de rand van de stuwwal. Overigens was de berg nog geen honderd jaar geleden helemaal kaal, door de kuddes schapen die hier graasden.

    Kunstmest

    Door de komst van kunstmest was de mest van de schapen niet meer nodig voor de akkers en verdwenen deze grazers van de Lemelerberg. Daarna kon er van alles groeien. De foto laat goed zien hoe kaal het was: de kinderen zitten op de ‘dikke steen’!

  • 5

    Zendmast

    Militaire zendmast

    De zendmast op de Archemerberg was vroeger een station van het Militair Straalverbindingsnet. Naast een antennefundering is er ook een verdiept houten gebouw en een ondergrondse schuilkelder.

    Aanslag door actiegroep RaRa

    Op 9 februari 1987 werd hier een aanslag gepleegd, uit protest tegen een NAVO-oefening. Volgens een voormalig agent was GroenLinks-Kamerlid Duyvendak aanwezig bij die aanslag; hij werd op 9 februari 1987 in elk geval gesignaleerd '..in de buurt van de Lemelerberg'.

    Steutelrol

    Op 15 aug 2008 schreef De Telegraaf: 'Het donderdag teruggetreden GroenLinks-Kamerlid Wijnand Duyvendak, heeft niet alleen ingebroken en zich schuldig gemaakt aan indirecte bedreiging en intimidatie, hij zou ook een ‘sleutelrol’ hebben gespeeld binnen terreurgroep RaRa.'

    Torenvalk

    Gelukkig is het hier nu vrediger. Bovenin de mast zie je een nestkast. Daar broedt elk jaar de torenvalk. Op de foto zie je drie jongen in 2014, net voordat ze uitvliegen. Torenvalken deden het net als de uil goed in 2014. Dat komt omdat er volop veldmuizen waren, het voedsel voor uilen en valken.

  • 6

    Rijksdriehoeksmeting

    Prachtig uitzicht

    De top van de Archemerberg ligt 77,9 meter boven zeeniveau. En doordat de berg omring is door vlak land, lijkt het een echte berg. Vanaf hier kun je met helder weer Duitsland zien liggen.

    Rijksdriehoeksmeting

    Op het hoogste punt van de Archemerberg staat een zogenaamde RD-pijler: rijksdriehoekspijler. De rijksdriehoekmeting vormt de basis van het Kadaster. RD-pijlers vind je overal in Nederland op 20-30 km van elkaar.

    Satellieten

    De steen die hier staat, is een van de vaste meetpunten. Aan het eind van de 19e eeuw werd Nederland zo in kaart gebracht. Tegenwoordig gebruiken we satellieten voor het meten.

  • 7

    Oriëntatietafel & Vliegden

    Uitzichtpunt Archemerberg

    Het glooiende landschap van het natuurreservaat de Lemelerberg is ruim 887ha groot en bestaat uit de Lemelerberg (45m) en Archemerberg (78m). De oriëntatietafel is een ontwerp van Gerrit Ebbink en geplaatst in 2005. Beide bergen vormen samen een stuwwal die meer dan 150.000 jaar geleden is ontstaan.

    Grove Den of Vliegden

    Ontdek dat de Grove Den zijn pionierachtige levenswijze van vroeger heeft behouden! Sommige bomen, net een Bonsai. Toen de gletsjers zich aan het einde van de IJstijd zich terugtrokken was slechts een grote conifeer (Grove Den) in staat de door het ijs geteisterde gebied te veroveren.

  • 8

    De Dikke Steen

    De Dikke Steen

    De Dikke Steen op de Lemelerberg gold als grens teken tussen de marken Lemele en Archem. Bij het uitgraven van de steen bleek dat hij 17 voet in de grond zat en 22 voet lang was. Er bestaan verschillende volksverhalen over de steen.

    Meer over de Dikke Steen
  • 9

    Kleine en grote ravijn

    Smeltwater

    Wanneer je vanaf de dikke steen de oranje pijlen volgt richting restaurant en de 'Leeuw', kom je ook langs de zogenaamde 'ravijntjes'. Deze zijn ontstaan nadat het ijs smolt en snel werd afgevoerd.

  • 10

    De kudde steunen?

    Landschap Overijssel

    Je bent op deze route te gast op terrein van Landschap Overijssel. Landschap Overijssel beschermt, beheert en ontwikkelt natuur & landschap met kwaliteit voor mens, plant en dier zodat het er goed leven is.

    Steun de kudde!

    De schapen op de Lemelerberg voorkomen dat de heide dichtgroeit met bomen. Het zijn flinke grazers en daarmee helpen ze vergrassing van de heide tegen te gaan. Ze stimuleren de ontwikkeling van en variatie op de heide, verspreiden zaden en zorgen voor natuurlijke bemesting.

    sms & doneer eur 2,50

    Klik op de doneerknop en je steunt de kudde met eur 2,50. Het bedrag wordt eenmalig afgeschreven via je telefoonrekening. Alvast hartelijk dank voor de steun!

  • Let op! Gevaarlijke oversteek

    Let op. Dit is een gevaarlijke oversteek!

  • 11

    Kramsvogels

    Kramsvogels

    Met name in de wintermaanden is het getsjak van de kramsvogels te horen. Wintergasten uit het hoge noorden die samen een smakelijk maal van jeneverbessen nuttigen.

  • 12

    Zuidhelling Lemelerberg

    Lemelerberg & Natura 2000

    Mysterieuze jeneverbessen, prachtige zandvlaktes, eenzame dennen en mooie vergezichten vergezellen u op deze tocht. De schreeuw van de buizerd klinkt hoog boven ons, een roodborsttapuit in de top van een klein struikje. Zuidhelling van de Lemelerberg, een bijzonder stukje Natura 2000.

    Natura 2000

    De biodiversiteit (soortenrijkdom) in Europa gaat al jaren achteruit. Natura 2000 is een Europees netwerk van beschermde natuurgebieden. Doelstelling Natura 2000 is het verlies aan soorten planten & dieren te stoppen en te herstellen. Zo willen we voorkomen dat de natuur steeds eenvormiger wordt.

    Lees meer over Natura 2000
  • Eindpunt Kerstwandeling 2018

Colofon: De kerstroute 2018 gemaakt door Landschap Overijssel
Deel deze pagina