Monumenten in Dedemsvaart

Vechtdal / Reestdal

Wandelen
5 km
Deze route is geschikt voor minder valide.

Deze route door het vervenersdorp 'De Voart' neemt je mee in de geschiedenis, van 'vervenershuizen' tot industriële monumenten. Het bestaande 'Monumenten wandelpad Dedemsvaart' werd in samenwerking met Historische Vereniging Avereest in een nieuw jasje gestoken. Route getest door 'Groen & Handicap'.

Toegankelijkheid

De rondwandeling voert over (halfverharde) voetpaden en wegen in het veendorp Dedemsvaart. Ook toegankelijk voor gebruikers van een rolstoel.

Startpunt

Startpunt (1): parkeerplaats HVA, Langewijk 166, 7701 AK Dedemsvaart (naast school Zeven Linden). Startpunt (2) voor OV reiziger: Nieuwewijk. Stap uit bij halte Haitjema. Horeca (mindervalidentoilet aanwezig): verschillende mogelijkheden in het centrum van Dedemsvaart en halverwege de route. Route volgt voor 50% het wandelnetwerk Reestdal. Let op de (start)instructies voor de juiste looprichting.

Highlights op deze route:

  • Parkeerplaats HVA, Langewijk.

    Met OV? Lees instructie OV-reiziger & Horeca bij halte Haitjema, Nieuwewijk. Route: (Ver)Volg vanaf het startpunt Langewijk tot St. Vitus kerk. Steek dubbele verkeersweg over, rechtsaf. Wandel links Zwierstraat in tot instructie Gentiaanstraat.

  • 1

    St. Vitus kerk

    RK kerk St. Vitus

    1820: De houten kerk werd in 1875 vervangen door een stenen. Architect Alfred Tepe. 1928: kerk uitgebreid met het huidige voorgedeelte In de kerk, boven het balkon, bevindt zich een Maarschalkerweerdorgel (1881); in 2015 volledig gerestaureerd. De RK kerk is van mei t/m oktober dagelijks geopend.

    Maarschalkerweerd orgel

    Orgelmaker Michaël Maarschalkerweerd (in 1915 overleden) speelde een grote rol in de Nederlandse orgelbouw rond 1900. Onder de naam Maarschalkerweerd & Zoon werden kwalitatief hoogwaardige orgels gemaakt, merendeels voor katholieke opdrachtgevers, waaronder ook de RK St. Vituskerk.

    Het Angelus kleppen

    De Angelusklok, die in de toren van de St.Vitus kerk op 19 september werd opgehangen, is in 1936 door klokkengieterij Koninklijke Eijsbouts gegoten voor de Koptische kerk in De Haag. De klok draagt het opschrift Jacobus. De Angelusklok wordt in diverse plaatsen gebruikt, nu dus ook in Dedemsvaart.

    Het luiden van het Angelus

    Begraafplaats RK kerk

    Op deze begraafplaats zijn ruim 800 namen te vinden op de grafstenen. De oudst bewaarde grafsteen is van de eerste pastoor van de kerk, B.L. Nieuwentap, en dateert uit 1841. Bij de ingang bevinden zich twee oorlogsgraven. Zie link.

    Oorlogsgraven Stichting
  • 2

    Zwierstraat en Kalkovens

    Kalkovens Dedemsvaart

    1820: Turf rond het veendorp Dedemsvaart werd naar het westen van ons land verscheept. De reis ging via De Dedemsvaart en het Zwarte Water over de Zuiderzee naar Enkhuizen en verder. Op de terugreis namen de schippers schelpen uit de Waddenzee mee. Deze schelpen werden verbrand in de HVA kalkovens.

    1953: Het veendorp Dedemsvaart kende ook andere kalkovens, maar dan van verschillende eigenaren. Mr. J.A. van Roijen, advocaat en notaris te Zwolle, had recht achter Huize Arriërend twee kalkovens en een 'leshuus'. Arend Berends bouwde in 1853 ook kalkovens: aan de Samenwijk en aan de Zwierstraat.

    Kalkovens Zwierswijk

    De huidige Zwierstraat, de voormalige Zwierswijk, is vernoemd naar vervener Egbert Zwiers. Zwiers (1825-1884) was ook een bekende aannemer in veenkanalisatie en kalkbrander. Hij werkte in deze bedrijfstakken samen met zijn zwager Arend Berends. Al in 1859 waren er drie ovens bij de steenbranderij.

  • Gentiaanstraat - Rozenheim

    Sla linksaf Gentiaanstraat in. Volg de bestrating rechtuit tot na de voet-/fietssluis. Houd op Rozenheim rechts aan. Met een haakse bocht naar links/rechts tot instructie 'fietsbrugje Rozenheim'. Ga op dit punt linksaf.

  • 3

    Koninklijke Kwekerij Moerheim

    Koninklijke Kwekerij Moerheim

    De Koninklijke Kwekerij Moerheim werd opgebouwd door Bonne Ruys (1865 - 1950). De grond rondom het landgoed bleek zeer vruchtbaar. U loopt de komende 10 minuten door Rozenheim, de voormalige kwekerij. Met zicht op de sloot rechts: overblijfsel van de voormalige kwekerij Moerheim.

    Historie Moerheim

    In 1875 kwam de 24 jarige boomkweker A.M.C. Jongkindt Coninck naar Dedemsvaart. Hij bracht het 'kwekersvak' uit Boskoop naar Avereest. O.a. Bonne Ruys kwam bij hem in de leer. Kwekerij Moerheim van Ruys werd later een van de grootste kwekerijen van Europa.

  • Fietsbrugje Rozenheim

    Na brugje schelpenpad rechts. Na 2e brug rechts, direct links. Loop slingerend gritpad links uit. Op klinkerweg rechts en rechtuit (brug). Op Magnolia linksaf. Bij De Prunus rechts, links Berberis in tot van Haeringenstraat, instructie Gemeentepark.

  • 4

    Historie Van Haeringenstraat

    Buurtwinkels en Smederij

    De Van Haeringenstraat - voorheen 'De Neie Weg' - is in de loop der tijd flink veranderd. De boomrijke weg werd rijkelijk voorzien van winkels, uiteenlopend van buurtsuper tot smederij. De straat is nog steeds geliefd bij de bevolking. Er is jaarlijks een vrijmarkt op 30 april.

    Smederij Meerman

    Smederij Meerman, Van Haeringenstraat 7 / 7a, was niet alleen een begrip bij de inwoners van Dedemsvaart - vroeger de gemeente Avereest - maar ook daarbuiten. Benieuwd naar oud beeldmateriaal van de Van Haeringenstraat? Zie link.

    Beeldbank Hist. Ver. Avereest
  • Gemeentepark - Wandelnetwerk

    Op van Haeringenstraat naar links tot voor de verkeersweg, Langewijk. Kies rechts het (relatief stevige, brede) schelpenpad en houd rechts aan. Volg in het gemeentepark de markering (pijl: groen) tot instructie Villa Dina.

  • 5

    Gemeentepark Avereest

    Gemeentepark Avereest

    Terrein voormalige gemeentehuis Avereest (2e): pas in de jaren dertig werd besloten om er een volwaardig 'wandelpark' van te maken. Het ontwerp: tuinarchitect Mien Ruys. In het park staan ook enkele Sequoiabomen. Bij de gemeentelijke herindeling in 2001 valt het terrein onder Gemeente Hardenberg.

    Sequoiabomen

    Sequoiabomen zijn de zwaarste bomen ter wereld. Het zijn mammoetbomen, maar ze worden in Europa aanmerkelijk kleiner dan in Californië. De schors is roodachtig bruin, dik, zacht en vezelig en de kroon smal en kegelvormig. Ze staan ook in de Tuinen Mien Ruys en bij Moerheimstraat 84.

  • 6

    Standbeeld oorlogsslachtoffers

    Dodenherdenking 4 mei

    De jaarlijkse dodenherdenking, een samenkomst op 4 mei bij het standbeeld oorlogsslachtoffers, brengt altijd veel mensen naar het voormalige gemeentehuis Avereest. Vooraf wordt het programma door de gemeente Hardenberg kenbaar gemaakt: passende muziek, gedichten en 2 minuten stilte.

  • Villa Dina - Moerheimstraat

    Lunchroom Dina's Fellow bezoeken? Volg naar links de oranje lijn langs de voorkant witte, markante gebouw. Hoofdroute: volg naar rechts de markering (pijl: groen) naar de overzijde van het kanaal de Moerheimstraat. Loop tot instructie OV & Horeca.

  • 7

    Gemeentehuis (2e) Avereest

    Oorsprong Villa Dina

    De kapitale villa werd in opdracht van de vervener B. Berends gebouwd. De eerste steen werd gelegd op 4 april 1877 (nog zichtbaar bij de oorspronkelijke hoofdingang). Het bouwplan wordt toegeschreven aan Jacobus Moll, gemeentearchitect in Hengelo.

    Een sprong verder ...

    De eerste eigenaren verkochten de imposante villa in 1896 aan Albert Brans en zijn vrouw Teunissien Dina Borgman. In de volksmond werd het al snel 'Villa Dina'. Op 3 oktober 1917 werd de eerste veiling gehouden tot verkoop van de villa met park. In 1918 volgde de verkoop aan de gemeente Avereest.

    Gemeentehuis

    Villa Dina diende 80 jaar als (tweede) gemeentehuis, maar werd in 2001 overbodig toen Avereest ging behoren bij de gemeente Hardenberg. In 2004 werd de villa een gemeentelijk monument. Een deel werd tot 2013 verhuurd aan de Rabobank. Sinds 2015 wordt de villa gebruikt door Fellowship of Acoustics.

    The Fellowship of Acoustics Lunchroom Dina's Fellows
  • Lunchroom Dina's Fellows

    Lunchroom Dina’s Fellows is een bijzondere lunchroom die gevestigd is binnen the Fellowship of Acoustics te Dedemsvaart in het voormalige, markante gemeentehuis Avereest. Wij streven er naar om bijzonder te zijn in de kwaliteit van onze gerechten en in de kwaliteit van onze gastvrijheid. Wij zijn ook bijzonder, omdat Dina’s Fellows mede gerund wordt door mensen met een verstandelijke beperking. Dina’s Fellows is een leerwerkplek voor mensen met een verstandelijke beperking voor zowel gastheer/ gastvrouw als keukenmedewerk(st)er. Wees welkom van maandag t/m zaterdag tussen 10 en 17 uur.

    Lunchroom Dina's Fellows
  • 8

    Monumenten Moerheimstraat (1)

    Monumenten aan De Dedemsvaart

    Aan de Moerheimstraat zijn unieke 'vervenerswoningen' te vinden. Het huis op nummer 89 is ontworpen door de lokale architect Jacob Drenth. Een goed voorbeeld van een 'woonhuis' uit de jaren dertig. Meer info over deze woningen in het boek 'Monumenten in de Gemeente Hardenberg'.

  • 9

    Monumenten Moerheimstraat (2)

    Kanaal De Dedemsvaart

    Moerheimstraat noordzijde langs kanaal de Dedemsvaart, kent meerdere Rijksmonumenten waaronder Frisia State (nr 96), gebouwd in 1853. Het bouwjaar is te zien in de stenen naast de voordeur. Het huis is prachtig gerenoveerd, inclusief de oude kerkbel. Villa Agathe Adriana (nr 90) dateert uit 1906.

    Moerheimstraat 86

    De nu witgepleisterde villa Arriërend kent een lange geschiedenis. Het is één van de oudste huizen van Dedemsvaart en stond al in 1832, bij de invoering van het kadaster, op de kaarten ingetekend. In 1879 ging dit huis over naar Berend Berends, de grootste vervener van Dedemsvaart.

  • Wandelkeuzepunt B13

  • Bezoek Tuinen Mien Ruys

    Bezoekt u de Tuinen van Mien Ruys? Loop na het brugje rechtsaf tot Moerheimstraat 84. Bent u minder mobiel? Ga dan via het fietspad. Vanaf de parkeerplaats toegang tot het Theehuis en de monumentale tuinen.

  • 10

    Tuinen Mien Ruys

    Tuinen van Mien Ruys, nr. 84

    In 1888 startte Bonne Ruys in Dedemsvaart een kwekerij. Bonne’s dochter, Mien, was al jong geïnteresseerd in het ontwerpen en beplanten van tuinen met vaste planten. Tien van de dertig tuinen, aangelegd door Mien Ruys, zijn nu aangewezen als beschermd monument.

    Tuinen Mien Ruys

    Rijksmonument

    In tal van boeken beschreef Mien Ruys haar opvattingen over het ontwerpen, beplanten en onderhouden van tuinen. In een periode van ruim 70 jaar nam ze proeven die steeds weer nieuwe en interessante tuinen opleverden. Heel bekend is bijvoorbeeld het gebruik van spoorbielzen in tuinen.

    Arrangement HVA - Mien Ruys

    De prachtige Tuinen van Mien Ruys zijn geopend voor bezoek van april tot oktober. Geïnteresseerd in een cultuurhistorisch wandelarrangement in samenwerking met de Tuinen van Mien Ruys en de Historische Vereniging Avereest? Informatie via HVA (zie onderstaande link).

    Arrangement Mien Ruys en HVA
  • Startpunt OV-reiziger & Horeca

    OV-reiziger: stap uit bij halte Haitjema aan Nieuwewijk. Volg vanaf de brug de markering (pijl: groen) tot instructie Julianastraat. Lees de instructies voor de juiste looprichting. Startpunt HVA: vervolg de route, beëindig de 5 km bij deze halte.

  • Grandcafé 't Dorp

    Eigentijdse en sfeervolle horeca. Op alle dagen van de week vanaf 10 uur geopend.

    Grand Café 't Dorp
  • 11

    Scheepswerf Peters

    Meerdere scheepswerfjes

    Dedemsvaart kende vroeger in totaal dertien scheepswerfjes. In de loop der jaren zijn veel van deze kleine werven verdwenen. Drie scheepswerven hebben gedurende vele jaren een bestaan gehad in Dedemsvaart, o.a. Scheepswerf Peters aan het kanaal de Dedemsvaart.

    Scheepswerf Peters

    1858: scheepstimmerman Hermannus Weener startte aan de Peterswijk een scheeps(timmer)werf. In 1896 deed Weener de werf over aan scheepsbouwmeester Johannes Gerhardus Peters. Scheepswerf Peters was actief tot 1966. Bij het dempen van de wijk werd de werf overgeplaatst naar Kampen.

    Lees meer
  • 12

    Gedenknaald Baron & PKN kerk

    Gedenknaald Baron van Dedem

    Baron van Dedem was de stichter van het dorp Dedemsvaart. Hij is begraven op de begraafplaats De Mulderij, net buiten het dorp. Het opvallende graf ligt centraal op de begraafplaats onder een grote treurbeuk. Hier staat een gietijzeren neoclassicistische gedenknaald ter nagedachtenis.

    Historie 't Olde Postkantoor

    Het markante Oude Postkantoor op Markt 1a werd in 1877 telegrafisch bereikbaar. Op 1 juli 1878 werd het nieuwe PTT-kantoor in gebruik genomen. Vanaf 1978 biedt 't Olde Postkantoor onderdak aan verschillende diensten. Op dit moment vind u er het sfeervolle restaurant

    't Olde Postkantoor

    PKN kerk, een monument

    Het ontstaan van de voormalige Hervormde Kerk en de bijbehorende pastorie aan de Hoofdvaart 5, valt samen met het ontstaan van de Dedemsvaart. Langs dit water ontstond tussen 1811-1820 een veenkolonie. Het ontstaan van het dorp Dedemsvaart.

    Evenals bij de RK kerk, was het Baron van Dedem, de naamgever ook van de Dedemsvaart, die aanzet gaf tot de bouw van een kerkgebouw (1834).

    Lees meer
  • Julianastraat - Marktstraat.

    Ga rechtdoor over Wisseling tot Markt (markering wandelnetwerk gaat rechtsaf). Voor de gedenknaald Baron van Dedem naar rechts langs het Joodse monument. Bij kruising winkelstraat, lees instructie Marktstraat. Horeca: meerdere mogelijkheden.

  • 13

    De Markt: een Joods monument

    Monument Davidster

    De Davidster herinnert ons eraan dat op deze plek, in de avond van 2 oktober 1942, een deel van de joden uit Avereest per bus werd weggevoerd naar Westerbork, om vervolgens de dood te vinden in de nazi-vernietigingskampen. Hier bevond zich ook de voormalige Joodse Synagoge.

    Rijwielvordering 1940-1945

    In de Tweede Wereldoorlog moesten onze (voor)ouders ten bate van de Duitse bezetter hun rijwielen inleveren. Indien ze konden aantonen dat ze hun fiets echt niet konden missen, kon vrijstelling van inlevering worden aangevraagd. De originele formulieren zijn in de oudheidkamer te zien.

  • Marktstraat - Kalkovens

    Naar rechts de Marktstraat uitlopen. Bij wandelnetwerk Reestdal B11 linksaf. Volg de markering (pijl: groen) tot voorbij B10 naar het informatiebord wandelnetwerk 'Startpunt Dedemsvaart' (voor 't brugje). Lees de instructie 'Startpunt Dedemsvaart'.

  • Wandelkeuzepunt B11

  • 14

    De Kalkwijk: nu Julianastraat

    Infobord Julianastraat 42

    Julianastraat 42 diende vroeger als VVV-kantoor binnen de gemeente Avereest. Op het bord van de Historische Vereniging Avereest vind je informatie over de vroegere 'Kalkwieke' (de huidige Julianastraat). Op huisnummer 40 zie je de naam 'Huize Kalkwieke' nog op de voorgevel staan.

    Hist. Vereniging Avereest
  • Wandelkeuzepunt B10

  • Startpunt Dedemsvaart

    Bezoek Streekmuseum 'De Kalkovens': Vanaf het bord over brugje tot toegang HVA (oranje lijn). Voor het eindpunt naar rechts de verkeersweg/ fietspad/ grasstrook oversteken. Volg de routelijn (schelpenpad) tot het eindpunt Monumenten in Dedemsvaart.

  • 15

    Geschiedenis Dedemsvaart

    Turf

    In de omgeving van Dedemsvaart werd vroeger veel turf (gedroogd veen) gewonnen. De plaats is vernoemd naar Baron Van Dedem die een gelijknamig 40 km lang kanaal liet graven tussen Hasselt en Ane. Langs het kanaal ontstond tussen 1811 - 1820 een veenkolonie: het begin van het dorp Dedemsvaart.

    Hist. Vereniging Avereest

    Streekmuseum 'De Kalkovens'

    In Nederland waren begin 19e eeuw op ruim 100 locaties schelpkalkovens in gebruik. Na WOII ging het slechter met de ovens. Belangrijkste oorzaak was de toenemende import van goedkopere kalk uit steengroeven en de opkomst van de cementindustrie. Tegenwoordig is de kalkoven in Dedemsvaart een museum.

    Telescopische Gashouder

    De gashouder van Dedemsvaart, een zogenaamde natte telescopische gashouder, werd in 1932 gebouwd en deed dienst tot 1987. Gashouders zijn reservoirs waarin gas werd opgeslagen om later naar particulieren en bedrijven te worden getransporteerd. De gashouder doet nu dienst als Vestzaktheater.

    Streek Avereest

    Dedemsvaart behoort tot de streek Avereest, waar ook Balkbrug en Oud Avereest bij horen. Sinds de gemeentelijke fusie van 2001 hoort Avereest bij de gemeente Hardenberg.

  • Parkeerplaats HVA - Langewijk

    1990: kunstwerk Jan Mulder

    Het beeld van staal is niet alleen een letterlijke vertaling van de titel 'Onder de grond, boven de grond', maar heeft ook een meer symbolische lading: het verhaalt van de dingen die zich ondergronds en bovengronds afspelen. Zie ook onderstaande link.

    Kunstwerk Jan Mulder
Colofon: Groep Reestdal/Vechtdal in samenwerking met de Historische Vereniging Avereest (HVA) en Landschap Overijssel.

Over deze route

  • Wandelen

  • Toegankelijk voor mensen met een beperking

    Deze route is geschikt voor minder valide.

Deel deze pagina