Ontdek oude gemeente Avereest

Vechtdal / Reestdal

Fietsen
36 km

Met een terugblik op het verleden laat de Historische Vereniging Avereest (HVA) je 'De Smaak' van de 19e eeuw beleven. Hedendaags genieten van het eeuwenoude en het rijk gevarieerde beekdallandschap Het Reestdal met (industriële)monumenten. In Dedemsvaart zijn twee museums te bezoeken.

Toegankelijkheid

Goed begaanbare (half)verharde (gras)fietswegen. U volgt voor 90% het fietsroutenetwerk Overijssel/Drenthe. (Afwijking staat in de instructies.)

Startpunt

Startpunt 1: MFC De Baron, Julianastraat 54, 7701 GM Dedemsvaart. Volg de FKPbordjes richting fietsknooppunt 18. Startpunt 2: Bezoekerscentrum De Wheem, Oud Avereest 22 7707 PN Balkbrug. Horeca: in Dedemsvaart en Balkbrug, maar ook bij de zogeheten Rustpunten (OPEN). OV reiziger: stap uit op Nieuwewijk, Halte Haitjema. Bekijk infobord fietsnetwerk 26. (Volg fietsbordjes 18 tot het startpunt.) Fietshuur bij Fietswereld Dedemsvaart, Julianastraat 55 (reserveren).

Highlights op deze route:

  • MFC De Baron in Dedemsvaart

    Rij richting Julianastraat (winkelstraat). Fietsrichting 36 km: volg de omhooglopende nummering aan POI's en knooppunten van het regionale fietsnetwerk. Lees de instructies, dan mis je geen enkel uitstapje (oranje lijn) en/of inkorting. Tip: bezoek de Kalkovens 's middags.

  • MFC De Baron Dedemsvaart

    Horeca en MFC de Baron in Dedemsvaart, ook toegankelijk voor mindervaliden. De hoofdingang tot 'de Baron' is aan Prins Bernardstraat of via het zomerterras. Klik op de link voor de recente openingstijden.

    MFC de Baron Dedemsvaart
  • 1

    Fietswereld Dedemsvaart

    Fietswereld Dedemsvaart

    Met openbaar vervoer en graag op de pedalen? Overleg vooraf met de eigenaar van Fietswereld Dedemsvaart, Julianastraat 55, 7701 GJ Dedemsvaart, de fietshuur. Het is ook mogelijk, alleen bij overleg vooraf, een een E-Bike te huren.

    Fietswereld Dedemsvaart
  • Bezoek 'De Kalkovens'

    Streekmuseum 'De Kalkovens' bezoeken? Steek de verkeersweg over en loop het gritpad op. Na het ophaalbrugje en voorbij de kalkovens, graag melden bij de entree.

    Recente openingstijden
  • 2

    Geschiedenis Dedemsvaart

    Geschiedenis Dedemsvaart, turf

    In de omgeving van Dedemsvaart werd vroeger veel turf (gedroogd veen) gewonnen. De plaats is vernoemd naar Baron Van Dedem die een gelijknamig 40 km lang kanaal liet graven tussen Hasselt en Ane. Langs het kanaal ontstond tussen 1811 - 1820 een veenkolonie: het begin van het dorp Dedemsvaart.

    Hist. Vereniging Avereest

    Streekmuseum 'De Kalkovens'

    In Nederland waren begin 19e eeuw op ruim 100 locaties schelpkalkovens in gebruik. Na WOII ging het slechter met de ovens. Belangrijkste oorzaak was de toenemende import van goedkopere kalk uit steengroeven en de opkomst van de cementindustrie. Tegenwoordig is de kalkoven in Dedemsvaart een museum.

    Telescopische Gashouder

    De gashouder van Dedemsvaart, een zogenaamde natte telescopische gashouder, werd in 1932 gebouwd en deed dienst tot 1987. Gashouders zijn reservoirs waarin gas werd opgeslagen om later naar particulieren en bedrijven te worden getransporteerd. De gashouder doet nu dienst als Vestzaktheater.

    Streek Avereest

    Dedemsvaart behoort tot de streek Avereest, waar ook Balkbrug en Oud Avereest bij horen. Sinds de gemeentelijke fusie van 2001 hoort Avereest bij de gemeente Hardenberg.

    Historie gemeentegrenzen

    Startpunt Monumenten wandelpad

    De Historische Vereniging Avereest heeft een paar jaar geleden met een aantal LO vrijwilligers de papieren versie van het Monumenten wandelpad Dedemsvaart en Dedemsvaart: Toen & Nu in een digitaal jasje gestoken. Het bordje op het terrein Streekmuseum De Kalkovens is hiervan nog een stille getuige.

    Routes Landschap Overijssel

    2018: Ter gelegenheid van het 200 jarig bestaan van de gemeente Avereest werd er door een gelegenheidsgroep twee HVA routes tussen Oud Avereest en Ommerschans in de gemeente Hardenberg bij Landschap Overijssel gepubliceerd. Zowel de wandel als fietsroute start van het Bezoekerscentrum De Wheem.

    Bezoekerscentrum De Wheem

    Klik op de link 'Routes Landschap Overijssel' en bekijk 'HVA: Boeren, Burgers, Buitenlui' (wandelen) en 'HVA: van Reest tot Schans' (fietsen).

  • 3

    Hist. begraafplaats Mulderij

    Begraafplaats De Mulderij

    Rijksmonument: deze algemene begraafplaats werd in 1833 gesticht aan De Mulderij door de toenmalige gemeente Ambt Ommen, maar op het grondgebied van de buurgemeente Avereest. Na de heftige commotie zag de provincie het belang van een eigen begraafplaats in de snel groeiende jonge veenkolonie.

    Stichter van Dedemsvaart

    Te midden van de (historische)graven van de verveners die - op initiatief van Van Dedem - het gebied tot in Noordoost Overijssel en Zuidoost Drenthe hebben ontgonnen, ligt onder een grote treurbeuk de grafkelder van stichter van Dedemsvaart, Willem Jan baron van Dedem tot Rollecate (1776-1851).

    Welvaart veendorp Dedemsvaart

    De op gang gebrachte ontwikkeling van het gebied langs kanaal De Dedemsvaart bracht nieuwe welvaart voor dit deel van Overijssel. Een eveneens belangrijke bijdrage daaraan leverde de Dedemsvaartse Stoomtramweg Maatschappij.

    Lees meer

    Archief HVA: boerderij De Kloosterhoek.

    Historie van De Kloosterhoek
  • 4

    Scheepswerven in Oud Avereest

    Levensader De Vaart

    In 1811 was De Vaart gereed tot het Katingerveld. Dit kanaal vormde de levensader van de te stichten veenkolonie. Nadat de markegrens Arriën was gescheiden/verdeeld in 1812, werd op advies van Baron van Dedem het kanaal 'Langewijk' in oostelijke richting gegraven. Bron: Wijkend Verleden.

    Scheepswerven in Oud Avereest

    De eeuwenoude grenzen van de marken Den Kaat, Den Oosterhuis en Arriën hadden een eigenaardige driehoek in het land gevormd (zie foto). Op dit punt ligt de bakermat van de Dedemsvaartse Scheepswerven. Op de kaart rond 1830 zien we de scheepsmakerijen aan het Rak. Bron: Varend Verleden.

    Wijk vanaf De Pol naar Reest

    De Schotkampswijk werd naar de timmerman Roelof Schotkamp vernoemd. Over de gedempte wijk ligt nog steeds de weg Sponturfwijk. Een van de oudste zijwijken van De Dedemsvaart. Oorsprong naam Sponturfwijk: in de laaggelegen Reestlanden werd zogeheten 'sponturf' gewonnen en vervoert over deze wijk.

    Lees meer
  • 5

    Korenmolen de Star

    Historie molen de Star

    De molen aan de Koloniewijk, een zijwijk van kanaal de Dedemsvaart, is gebouwd in 1848. Vanaf de kruising Balkbrug had je toen zicht op de molen. Om graan te lossen kon men met een puntertje tot in de molen varen. In 1974 is de molen verplaatst naar de huidige locatie.

    Het Magazijn

    Het Magazijn is oorspronkelijk gebruikt als opslagplaats voor onderhoudsmaterialen voor kanaal de Dedemsvaart, en stond dichtbij de molen. Na het dempen van het kanaal is het Magazijn verplaatst naar de huidige locatie. Het Magazijn en korenmolen de Star zijn industriële monumenten.

    Hedendaagse bedrijvigheid...

    Vrijwilligers van molen de Star en hun vrienden houden de geschiedenis levend en organiseren regelmatig activiteiten, o.a. op Nationale Molendag (in mei), Open Monumentendag (in september) en tijdens plaatselijke wandel- en fiets-evenementen.

    Openingstijden molen

    Streekproducten molenwinkel

    In principe is molen de Star op elke zaterdag van 10 tot 16 uur geopend, zo ook het winkeltje in 'Het Magazijn' met streekproducten (meel / bakproducten, kaassoorten van 'De Weldaad' en droge worst van boerderij Uut 't Veld).

  • 6

    De Kolonie: laan en 7 verhalen

    Voormalige kolonielanen

    De Kolonie: De bomenrij aan één zijde lijkt zo gewoon, maar het verhaalt nog over toen. De roerige periode 'Maatschappij van Weldadigheid' (1818-1888). Via de link het unieke verhaal over het ontstaan 'zeven landbouwkoloniën in zeven jaar tijd'. Waarvan vijf koloniën in Nederland en twee in België.

    Als fietser zie je in deze route niet zoveel terug van die kaarsrechte 'dreven' in Ommerschans, wel als wandelaar. Dan krijg je de rechte lanen meer in zicht. (Bekijk 'Oude voetsporen in Ommerschans'.) Bovenste foto; een kolonielaan in Ommerschans. Onderste foto: een dreef in Wortelkolonie. België.

    Zeven koloniën: 1 geschiedenis

    Het harde werk en de gezonde buitenlucht moesten duizenden armen (kolonisten) op het rechte pad houden en tot betere mensen maken. 80 km² woest landschap werd eigenhandig omgevormd tot landbouwgrond met kaarsrechte dreven of lanen en keurige gebouwen. Over de koloniegeschiedenis, klik op de link.

    Eén geschiedenis, 7 verhalen
  • 7

    Hist begraafplaats Ommerschans

    Historische begraafplaats

    De omheinde begraafplaats van bedelaarskolonie Ommerschans is in 1821 in gebruik genomen. Het voorste gedeelte is de laatste rustplaats van de ambtenaren van de kolonie, het achterste gedeelte was voor de kolonisten. De witte kruizen zijn geplaatst op de graven van overledenen van kliniek Veldzicht.

    Lees meer

    Informatiehut Ommerschans

    Op het fundament van het voormalige baarhuisje is een informatiehut geplaatst door stichting participatieproject De Ommerschans (foto) met een grote houten bank (voor de vermoeide wandelaar(s).

  • 8

    Geschiedenis over Ommerschans

    Ommerschans: Oude voetsporen

    Ommerschans is rond 1625 gebouwd ter verdediging tegen de Spanjaarden en in de loop van de tijd uitgebreid met bastions en ravelijnen. Vanaf 1740 dient het terrein ook als munitieopslagplaats, 'Lands Magazijnen'. Eind achttiende eeuw nam de militaire functie af en ligt er verlaten bij.

    Toon meer

    "Ze komen eraan!" Zo moet het in 1672 geklonken hebben op de schans van Ommen. In dat jaar viel de Munsterse bisschop Bernard van Galen, ook wel bekend als Bommen Berend, Overijssel binnen met een groot leger met 42.000 man voetvolk en 17.000 ruiters. Jaar 2018; onthulling authentiek kanon.

    Jaar 1818: hier stond de toegangspoort tot de onvrije kolonie Ommerschans (1818-1888). Deze 'onvrije' kolonie was onderdeel van de Maatschappij van Weldadigheid, een maatschappelijk experiment bedacht door Johannes van den Bosch. Het gebouw bood plaats aan 1200 bedelaars. Beluister de video.

    Video Werelderfgoed 2018

    Wandelnetwerk & Verhalenpaal

    Bij het 'kanon' staat ook een verhalenpaal. Trap rustig op het pedaal om het verhaal over dé Ommerschans met haar roerige tijden te beluisteren. Klik op de link voor nog meer verhalenpalen in het Vechtdal / Reestdal.

    Rustpunt Thomashuis Balkbrug

    Rustpunt Thomashuis Balkbrug bezoeken? Wandel dan langs de replica van het kanon richting een kerkgebouw aan de oude Zwolseweg (nu een zandpad). Na het metalen hek kun je even neerstrijken bij het Rustpunt Boskerk. Een selfservicepunt (graag met euromunten betalen) bij het bord OPEN.

    Wandelnetwerk & Verhalenpalen

    In het jaar 2010 was de aftrap van het regionale wandelnetwerk in het Vechtdal & Reestdal in de provincie Overijssel. Met de markeringen in het veld (pijl in verschillende kleuren en van knooppunt naar knooppunt) stel je je eigen route samen. In het najaar van 2021 is het wandelnetwerk vernieuwd.

    Wandelnetwerk Vechtdal Verhalenpalen in het Vechtdal
  • Thomashuis Balkbrug - Rustpunt

    Bij de voormalige kerk, nu het 'Thomashuis Balkbrug', een Rustpunt (minihoreca met selfservice). OPEN wanneer het hek ook geopend is. Bij het kraampje kun je iets (warms) nuttigen (prijslijst aanwezig). Dit Rustpunt is het hele jaar geopend.

    Thomashuis Balkbrug - Rustpunt
  • HVA route inkorten? Rij RD.

    Ontdek oude gemeente Avereest circa 3 km inkorten? (Oranje lijn.) Rij dan bij fietsknooppunt 14 rechtdoor en volg de fietsbordjes 15 richting 37 tot in Oud Avereest. Vervolg vanaf het Bezoekerscentrum De Wheem de hoofdroute.

  • 9

    Geschiedenis Balkbrug

    Negentiende eeuw en verder

    Vroeger was dit een onafzienbare vlakte met heide en in de lagere delen veenplassen. Voor de turfwinning werden in de 19e eeuw waterwegen gegraven- ook wel 'wijken' genoemd - om het veen te ontwateren en gestoken turf af te voeren. Er ontstond bebouwing langs De Dedemsvaart.

    Balkbrug, een speciale functie

    Eén van de drie belangrijke wegen die van het zuiden naar het noorden van ons land liep, moest vanwege de aanleg van kanaal De Dedemsvaart van een brug voorzien worden. De brug kreeg een speciale functie, namelijk een beweegbare balk; 'de balkbrug'. Zo komt het dorp aan zijn historische naam.

    Beeldbank Avereest (HVA) Beeldbank De Ommerschans
  • Lunchroom bakkerij Oegema

    Lunchroom bakkerij Oegema: voor koffie, thee, gebak en/of eenvoudige lunch. Openingstijden: maandag t/m vrijdag: 8 tot 18 uur. Op zaterdag: 8 tot 16 uur.

    Recente openingstijden
  • 10

    Rijksmonumenten in Balkbrug

    Rijksmonumenten in Balkbrug

    Boslaan 92 toont het laatste zogeheten Limiethuisje van kolonie Ommerschans, een Rijksmonument. Het werd bewoond door bewakers en hun gezinnen, die moesten voorkomen dat kolonisten konden ontsnappen. De Limiethuisjes stonden op strategische plekken (grens) in het 700 ha grote gebied.

    Rijksmonument Boslaan/Ommerweg

    Aan de Boslaan 13-35 en Ommerweg 7-17 en 10-28 staan nog een aantal zogeheten dienstwoningen, rond 1910 ontworpen door gevangenisarchitect Metzelaar voor medewerkers van rijksopvoedingsgesticht Veldzicht.

    Rijksmonumenten in Balkbrug

    Dronkemanslaantje

    Deze naam stamt uit de periode van de Maatschappij van Weldadigheid. Langs deze afgelegen weg gingen dronken kolonisten, na bezoek aan het café, terug naar de kolonie. Ondanks koloniegeld, alleen te gebruiken in de Ommerschans, lukte het sommigen toch om elders aan geld te komen voor drank.

    Lees meer
  • Hotel-Eetcafé d' Olde Heerd

    D' Olde Heerd: een historische plek bij Sluis V in Balkbrug. Informatiepaneel over het gebied staat naast het restaurant. Foto uit 1932: bakkerij en café Koster. De link verwijst naar het huidige hotel.

    Hotel-Eetcafé d' Olde Heerd
  • Naar Oud Avereest

    Sla rechtsaf (het fietsnetwerk gaat linksaf). Rij richting Oud Avereest, je komt langs het Bezoekerscentrum De Wheem van Landschap Overijssel en de Reestkerk. Vervolg de FKPbordjes en rij door een aantal karakteristieke buurtschappen tot aan de instructie in Noord Stegeren nabij Dedemsvaart.

  • 11

    Camping 't Reestdal & Outdoor

    Speeltuin

    Camping 't Reestdal heeft, naast de horecagelegenheid, ook een leuke speeltuin. Liever het stoere werk? Maak dan kennis met 'Het Motorikpark' van Reestdal Outdoor met sportieve spelelementen en de trailruns van Landschap Overijssel. Download hiervoor de app 'Fietsen in Overijssel'.

    Camping 't Reestdal Reestdal Outdoor Trailruns Landschap Overijssel
  • 12

    Camping Si-Es-An

    Over camping Si-Es-An

    Welkom bij Camping Si-Es-An, startpunt van verschillende (gps)wandel- speur- en fietsroutes van zowel de camping als Landschap Overijssel. De Brasserie en speeltuin zijn het gehele jaar geopend. Klik op de link over de recente openingstijden.

    Brasserie De Boerderij

    Historie campingboerderij

    Brasserie 'De Boerderij' staat in het hart van de camping en stamt uit de periode van ontginningen rond 1950. Voor de bodemgesteldheid en de ruimtelijke ontwikkeling van het landschap rond Avereest buiten het beekdal, vonden in de 19e en 20e eeuw grootschalige heide- en veenontginningen plaats.

    Subsidieproject happy bee

    Natuurbeleving is een kernwaarde van de toeristische ervaring. Samen met camping Rheezerwold in Heemserveen hebben wij i.s.m. Landschap Overijssel en het waterschap Drents Overijsselse delta de kwaliteiten van de omgeving op een speelse en spannende wijze onder de aandacht gebracht in 2020.

    Lees meer over dit project
  • 13

    Reestkerk in Oud Avereest

    Geschiedenis Oud-Avereest

    De kerk van het buurtschap (gehucht, streekdorp) Avereest kent een lange geschiedenis. Het is in de 12e eeuw ontstaan op een hoge zandrug door ontginningen van de woeste gronden langs het riviertje de Reest. Tegenwoordig hoort Oud Avereest bij de plaats Balkbrug, gemeente Hardenberg.

    Parochie Oud-Avereest

    De parochie Avereest omvatte buurtschappen aan beide zijden van de Reest, zowel in Drenthe als Overijssel. Aan het begin van de 17e eeuw werd de kerk protestants. Doordat de kerk o.a. onderdak bood aan soldaten, werd het gebouw er niet beter op. Het gebouw stortte in 1635 in, maar werd vernieuwd.

    Kerk Oud-Avereest 19e eeuw

    Na een periode van veel gesteggel, werd rond 1851 uiteindelijk besloten tot nieuwbouw en wel op de huidige plek. De Reestkerk van nu kreeg in 1852 een torentje. Het kerkorgel kwam in 1866. De boer van De Weeme, nu het bezoekerscentrum van Landschap Overijssel, was toen ook dominee.

    St. Vrienden van de Reestkerk

    De stichting 'Vrienden van de Reestkerk' heeft als voornaamste doel om de kerk, een rijksmonument, op een passende wijze te exploiteren. Waaronder SKOA concerten (september t/m april op een zondagmiddag). Wisselende exposities (op zondagmiddag) in de ontvangstruimte grenzend aan de Reestkerk.

    Reestkerk: concert / expositie
  • 14

    Boerderij De Wheem - toen & nu

    Boerderij De Wheem - toen

    Vroeger, toen monniken het kerkje in Oud Avereest stichtten, kreeg de pastoor een boerderij met grond erbij. Dit erf werd 'De Weeme' genoemd. In de 18e/19de eeuw was De Weeme in gebruik als boerderij en herberg. Op zondag werden hier na kerktijd de laatste nieuwtjes uitgewisseld en volksverhalen.

    Link naar de volksverhalen...

    De Wheem - nu

    Boerderij De Wheem is is een zogenaamd 'Hallenhuis' en tegenwoordig ingericht als bezoekerscentrum van Landschap Overijssel.

    Wat is een 'Hallenhuis'?

    Bekijk je dit boerderijtype ‘Hallenhuis’ vanaf de voorkant naar achteren, dan zie je een lange zijgevel en een laag aflopend dak. Sta je binnen, dan zie je dikke balken (gebinten) op de grond staan die het dak op zijn plaats houden. Kun je ook zien of er spijkers in die balken gebruikt zijn?

    Wat betekent een 'Levensboom'?

    Heb je al de 'Levensboom' boven de voordeuren in Oud Avereest gezien? Deze witte boom, gemaakt van gietijzer, heeft een symbolische functie. Met zijn wortels in de bodem en takken gericht naar boven, kan hij worden gezien als een verbinding tussen hemel en aarde; het geeft geluk.

    Rijksmonument Oud Avereest 22

    Vroeger stonden er twee boerderijen naast elkaar, tegenover de kerk en de pastorie. De Wheem (nr 22) is nu een rijksmonument. Voor zover bekend is deze boerderij bewoond geweest door een boerengezin tot 1967. Het pand naast de kerk was al die tijd pastorie.

    Geschiedenis Oud Avereest
  • 15

    Bezoekerscentrum De Wheem

    Bezoekerscentrum De Wheem

    Bezoekerscentrum De Wheem van Landschap Overijssel is een goed begin- of eindpunt van een middagje Reestdal. In deze fraaie boerderij midden in het Reestdal, is van alles te beleven. Behalve mooie exposities vind je er een leuke winkel en kun je er terecht voor een kopje koffie met wat lekkers.

    Speelnatuur

    Een specialiteit van De Wheem is de havermout-appeltaart ('Reestdalkoek'); één van de lekkere streekproducten uit het Reestdal. Kinderen kunnen zich binnen vermaken in de dassenburcht of op het spannende Speelnatuurpad achter De Wheem. Ook worden regelmatig leuke (kinder-)activiteiten georganiseerd.

    Wandel- en fietsroutes

    De Wheem is een Toeristisch Overstap Punt (TOP); een vertrekpunt voor wandel- en fietsroutes door het Reestdal. Naast de wandelingen van wandelnetwerk Vechtdal, kun je vanaf hier verschillende routes via de app van Landschap Overijssel volgen. Voor alle routes (ook speurroutes!), zie:

    routes Landschap Overijssel openingstijden De Wheem
  • 16

    Voormalige Trambaan

    Aanleg Trambaan in 1886

    Ja heus, vroeger reed hier een tram. In 1884 vroeg J.D. Ruys een vergunning aan bij de provincie Overijssel voor de aanleg en exploitatie van een stoomtramlijn langs het kanaal de Dedemsvaart, dat van Hasselt naar de Overijsselse Vecht bij Gramsbergen liep. In 1886 werd de eerste tramlijn aangelegd.

    Trambaan ter ziele in 1948

    Vanaf 1924 begon de DSM met het inzetten van bussen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog kwam het personenvervoer per stoomtram weer op gang, maar dat was een tijdelijke opleving. Uiteindelijk sloot DSM in 1948. (Archieffoto's Hist. Ver. Avereest (HVA).

    Uit de archieven HVA...
  • 17

    Beheerboerderij de Pieperij

    Wat is een Potstal?

    Stap even af om de potstal beter te bekijken. Op beheerboerderij De Pieperij worden limousin-runderen ingezet bij het beheer van de natuurgebieden. Zij dragen bij aan het herstel en behoud van het oude cultuurlandschap in het dal van de Reest. 's Zomers graast het vee op de weilanden en hooilanden.

    De eeuwenoude kringloop...

    In de winter staan de koeien in de potstal op stro, afkomstig van de akkers. De stalmest wordt verdeeld over de essen waarop graan wordt verbouwd. Het graan wordt in de winter, samen met hooi afkomstig van de beekdalen, gevoerd aan het vee: een eeuwenoude kringloop van voedingsstoffen.

    Vlees van het landschap

    Rustpunt de Pieperij

    Even pauzeren bij de karakteristieke beheerboerderij van Het Drentse Landschap? Bij OPEN, van harte welkom op het bankje of treed de staldeur binnen om u in het halletje te voorzien van een warme of koude consumptie. Prijslijst is aanwezig, helaas geen toilet.

    Rustpunt De Pieperij no. 7
  • Takkenhoogte / Meeuwenveen

    Stap af bij de toegang naar parkeerplaats Takkenhoogte/Meeuwenveen. Het bord informeert je over dit prachtige natuurgebied. Voor het bezoek Kijkheuvel Takkenhoogte: wandel dan na de afsluitboom circa 300 meter. Het klimmetje wordt riant beloond.

  • 18

    Top Takkenhoogte

    Top Takkenhoogte

    Wanneer je vanaf de parkeerplaats Takkenhoogte / Meeuwenveen naar de top van Kijkheuvel Takkenhoogte bent gelopen, word je beloond met een prachtig uitzicht over het natuurgebied. Zo kun je de zwaluwwand zien als je naar rechts kijkt richting het woonhuis.

    De grazers op de Takkenhoogte

    Stichting Het Drentse Landschap zet voor het beheer van grote natuurgebieden grazers in, waaronder Schotse Hooglanders. Tijdens een rondwandeling in de zomermaanden, kun je ze ontmoeten op de Takkenhoogte. Houd voldoende afstand, vooral als ze kleine kalfjes hebben.

    Natuurbeheer Drents Landschap

    De naam Takkenhoogte

    Op het informatiebord bij parkeerplaats Takkenhoogte lees je alles over deze omgeving. Zo ook over de naam 'Takkenhoogte', één van de vele 'mysteries' van het Reestdal. Voor meer informatie over de naam 'Takkenhoogte'; klik op de link.

    Mysterie Takkenhoogte
  • 19

    Buur(t)schappen ...

    Buur(t)schappen ...

    In Nederland kennen we van oudsher het 'buurtschap' als naam voor een verzameling huizen of boerderijen zonder formele zeggenschap. Een 'buurschap' of 'boerschap' heeft een andere betekenis: een gehucht waar de heer of boer zeggenschap heeft. Hedendaags worden deze termen vaak door elkaar gebruikt.

    Buurschap Den Oosterhuis

    In het Reestdal ontstonden in het verleden veel buurschappen. De naam van het huidige buurschap 'Den Oosterhuis' is ontleend aan een 'hoevenaam'; de naam van de boerderij waarvan de boer het voor het zeggen had. In het Reestdal kom je regelmatig dit soort hoevenamen tegen.

    Buurschap Schrapveen

    Het huidige buurtschap 'Schrapveen' is afgeleid van de Friese persoonsnaam 'Schrappe'. Een paar eeuwen terug, zo rond 1570, had dit buurschap de naam 'Schrappinckvene'. Schrapveen ligt in de provincie Drenthe, het gelijknamige natuurgebied gebied valt onder het beheer van Het Drentse Landschap.

    Natuurgebieden in Drenthe

    De Kiefte: keuterboerderij

    De oude kaart laat zien hoe onherbergzaam in het gebied 'De Kiefte' was tegen het einde van de 19e eeuw. Het Schrapveen was een groot moeras dat overliep in de Reest. Na de drooglegging werd het gebied De Kiefte ontgonnen (gele cirkel). Boerderij De Kiefte is nu erfgoedlogies van Drents Landschap. .

  • 20

    Grensoversteek de Reest

    Grensoversteek Schrapveen

    Wanneer je op dit bruggetje staat, een van de vele in het Reestdal, heb je rechts zicht op de steeds smaller wordende Reest, stroomopwaarts richting de bron. Links kijk je uit op het natuurreservaat Schrapveen.

    Over de Reestbruggetjes

    Onbeduidend slootje

    De oorsprong van de bovenloop van de Reest ligt ten noorden van Dedemsvaart in het buurtschap De Tippe (Ov). De afgedamde rechte sloot bij de oorsprong wordt verrijkt met kwelwater en stroomt als een onbeduidend slootje richting Schrapveen en tot in de stad Meppel.

    Moerassprinkhaan

    De Reest ligt in (natuur)gebied Schrapveen-Nolderveld-Jodenvonder. Het grensriviertje kenmerkt zich door grote contrasten op korte afstand. Kleinschalig (boeren)landschap wordt afgewisseld met stuifduinen en (moerassige) hooilanden. O.a. de moerassprinkhaan voelt zich hier thuis.

    Ecoloog v der Weele vertelt...
  • 21

    Buurtschap Paardelanden

    Historie Paardelanden

    In de gemeente Zuidwolde vormt het huidige Linde (Dr) het middelpunt van de buurtschappen Nolde, Schrapveen, Paardelanden, Vuile Riete. De buitenstreek van Linde grenst aan het Reestdalgebied. Van oorsprong is de naam 'Paardelanden' ontstaan uit het gebruik van gemeenschappelijke 'paardenweiden'.

    Linde, het dorp dat wandelde
  • 22

    Begraafplaats Achterveld

    Begraafplaats Achterveld

    In 1907 was de voltooiing van deze rustplaats op twee percelen in het Achterveld. Het lijkenhuisje is ontworpen door de Dedemsvaartse architect Karel Adrianus Hakkert in de trant van 't gebouwtje op het kerkhof van Oud-Avereest. Toegangshek 1907: Zwolse ijzergieterij Wispelweij & Co.

    In de oudste grafzerken in het Achterveld valt vooral de grote groep Groninger boeren op die aan het eind van de negentiende eeuw naar de vruchtbare dalgronden rond Dedemsvaart trokken om een bestaan op te bouwen. Een monumentale beukenlaan vormt, samen met 't gietijzeren hek, dé entree rustplaats.

    Bonmama - oude grafinformatie

    Gemeentelijk monument

    De paden vormen een stelsel van rechthoekige lijnen. De begraafplaats met het lijkenhuisje is van algemeen belang vanwege de monumentale aanleg, de zeldzaamheid van het type gebouw en voormalige functie. Bonne Ruys van Kwekerij Moerheim leverde toen de beplanting. Bron: Monumenten gem. Hardenberg.

  • Noord Stegeren

    Rij naar rechts tot het vrijliggend fietspad, Zuidwolderstraat. Sla linksaf. Langewijk, na oversteek dubbele verkeersweg linksaf. Na de RK kerk passeer je het Landbouwmuseum & Brouwerij. Ga bij de Van Haeringenstraat rechtsaf. Vervolg het bordje fietsnetwerk 26, 18 tot het eindpunt MFC De Baron.

  • 23

    St. Vitus kerk

    RK kerk St. Vitus

    1820: De houten kerk werd in 1875 vervangen door een stenen. Architect Alfred Tepe. 1928: kerk uitgebreid met het huidige voorgedeelte In de kerk, boven het balkon, bevindt zich een Maarschalkerweerdorgel (1881); in 2015 volledig gerestaureerd. De RK kerk is van mei t/m oktober dagelijks geopend.

    Op zoek naar Sint Vitus

    Maarschalkerweerd orgel

    Orgelmaker Michaël Maarschalkerweerd (in 1915 overleden) speelde een grote rol in de Nederlandse orgelbouw rond 1900. Onder de naam Maarschalkerweerd & Zoon werden kwalitatief hoogwaardige orgels gemaakt, merendeels voor katholieke opdrachtgevers, waaronder ook de RK St. Vituskerk.

    Het Angelus kleppen

    De Angelusklok, die in de toren van de St.Vitus kerk op 19 september werd opgehangen, is in 1936 door klokkengieterij Koninklijke Eijsbouts gegoten voor de Koptische kerk in De Haag. De klok draagt het opschrift Jacobus. De Angelusklok wordt in diverse plaatsen gebruikt, nu dus ook in Dedemsvaart.

    Het luiden van het Angelus

    Begraafplaats RK kerk

    Op deze begraafplaats zijn ruim 800 namen te vinden op de grafstenen. De oudst bewaarde grafsteen is van de eerste pastoor van de kerk, B.L. Nieuwentap, en dateert uit 1841. Bij de ingang bevinden zich twee oorlogsgraven. Zie link.

    Oorlogsgraven Stichting
  • 24

    Italiaans restaurant

    Ristorante L'carte Del Sapore

    Na de wandeling kun je genieten van heerlijke Italiaanse gerechten. Voor openingstijden, zie de link.

    Klik op de link
  • 25

    Landbouwmuseum Avereest

    Graanverzamelplaats 'Toen'

    In het voormalige ACM-gebouw brachten de boeren vroeger hun graan van het land naar deze verzamelplaats. De daar aanwezige graanverwerker werkte als een soort wasmachine. Het ontdeed de granen (gerst, haver, rogge en tarwe) van zand en steen.

    Landbouwmuseum Avereest 'Nu'

    In het huidige Landbouwmuseum Avereest zijn naast landbouwwerktuigen, ook de leefwijze van de boeren weer te vinden. Bijzondere films laten het boerenleven van toen en de ervaringen van Reestdal-bewoners van de vorige eeuw zien

    Recente openingstijden
  • 26

    Brouwerij Avereest

    Van graan tot bier

    Brouwerij Avereest, Langewijk 240 in Dedemsvaart brouwt het bier van begin tot het eind op ambachtelijke wijze. Vroeger brachten de boeren hun granen al naar deze plaats van de graanverwerker. Naast het gebouw kun je de hop zien groeien. In de koperen brouwketels "maischen wij de mout tot wort".

    Als de wort met de hop lang genoeg heeft gekookt, wordt het afgekoeld. Daarna gist toevoegen in de tanks. In deze imposante gisttanks worden de suikers omgezet tot alcohol en koolzuur. Met veel geduld en vakmanschap ontstaat hier na minimaal 6 weken een smakelijk bier met een schuimige kraag.

    Benieuwd naar de productie?

    Boven in de brouwerij is een gezellig proeflokaal waar de bieren geproefd kunnen worden. Geniet bijvoorbeeld van de bijzondere smaak van de Roggeweizen. Een prachtige mix van de 3 mouten, gerst, rogge en tarwe.

    Lees meer
  • 27

    Historie Van Haeringenstraat

    Buurtwinkels en Smederij

    De Van Haeringenstraat - voorheen 'De Neie Weg' - is in de loop der tijd flink veranderd. De boomrijke weg werd rijkelijk voorzien van winkels, uiteenlopend van buurtsuper tot smederij. De straat is nog steeds geliefd bij de bevolking. Er is jaarlijks een vrijmarkt op 30 april.

    Smederij Meerman

    Smederij Meerman, Van Haeringenstraat 7 / 7a, was niet alleen een begrip bij de inwoners van Dedemsvaart - vroeger de gemeente Avereest - maar ook daarbuiten. Benieuwd naar oud beeldmateriaal over de Van Haeringenstraat? Zie link.

    Beeldbank Hist. Ver. Avereest
  • Moerheimstraat, bezoek tuinen?

    Belangstelling om de monumentale tuinen van Mien Ruys te bezoeken? Ga voor het water "De Vaart' rechtsaf. Verderop is de toegang tot de tuinen. Vervolg de oranje lijn en de hoofdroute tot het eindpunt MFC De Baron.

  • 28

    Gemeentehuis (2e) Avereest

    Oorsprong Villa Dina

    De kapitale villa werd in opdracht van de vervener B. Berends gebouwd. De eerste steen werd gelegd op 4 april 1877 (nog zichtbaar bij de oorspronkelijke hoofdingang). Het bouwplan wordt toegeschreven aan Jacobus Moll, gemeentearchitect in Hengelo.

    Een sprong verder ...

    De eerste eigenaren verkochten de imposante villa in 1896 aan Albert Brans en zijn vrouw Teunissien Dina Borgman. In de volksmond werd het al snel 'Villa Dina'. Op 3 oktober 1917 werd de eerste veiling gehouden tot verkoop van de villa met park. In 1918 volgde de verkoop aan de gemeente Avereest.

    Gemeentehuis

    Villa Dina diende 80 jaar als (tweede) gemeentehuis, maar werd in 2001 overbodig toen Avereest ging behoren bij de gemeente Hardenberg. In 2004 werd de villa een gemeentelijk monument. Een deel werd tot 2013 verhuurd aan de Rabobank. Sinds 2015 wordt Villa Dina gebruikt door Fellowship of Acoustics.

    The Fellowship of Acoustics Lunchroom Dina's Fellows
  • 29

    Sluizen, wijken en huizen

    Historie smeedijzeren bruggen

    De twee bruggen aan de Moerheimstraat en Hoofdvaart, herinneren aan het historische belang van de Dedemsvaart. Het zijn zeldzame voorbeelden van smeedijzeren draaibruggen in een veenkoloniaal dorp. Beiden waren oorspronkelijk draaibruggen. Meer info in het boekje ‘Wijkend Verleden’ van HVA.

    Sluizen en wijken

    Het beeld van het dorp Dedemsvaart werd voor een groot deel bepaald door het kanaal de Dedemsvaart, dat over een lengte van ruim 17 km door de gemeente liep. Het kanaal had 100 'zijwieken' en vier sluizen. Bij deze sluizen vestigden zich o.a. winkeliers.

    Monumentale huizen

    Foto: aan de noordzijde van het kanaal de Dedemsvaart staat aan Moerheimstraat 154 een groot huis. Van deze voormalige boerderij is het bouwjaar onbekend. In de documentatie wordt de naam 'Humoza' al sinds 1858 genoemd. Nu, het monument Hoeve Humosa.

    Groninger boerderijen

    Aan de Moerheimstraat komt u langs een aantal zogeheten Groninger 'stijlboerderijen', een herinnering uit de tijd van de veenontginning en het graven van het kanaal vanaf Hasselt. Foto: Ook op de eerste brugkruising, Van Haeringenstraat 2, stond zo'n stijlboerderij.

    Ontstaan van het kanaal
  • Openingstijden tuin Mien Ruys

    Klik op de link voor de recente openingstijden tuinen Mien Ruys.

    Tuinen Mien Ruys
  • Fietsenstalling Tuinen

    Plaats aan het einde van de parkeerplaats Tuinen Mien Ruys uw fiets in het rek. Wandel naar links over het smalle bospaadje tot de toegang. Monumentale tuinen geopend, klik op de link.

    Recente openingstijden tuinen
  • 30

    Tuinen Mien Ruys

    Tuinen van Mien Ruys, nr. 84

    In 1888 startte Bonne Ruys in Dedemsvaart een kwekerij. Bonne’s dochter, Mien, was al jong geïnteresseerd in het ontwerpen en beplanten van tuinen met vaste planten. Tien van de dertig tuinen, aangelegd door Mien Ruys, zijn nu aangewezen als beschermd monument.

    Rijksmonument

    In tal van boeken beschreef Mien Ruys haar opvattingen over het ontwerpen, beplanten en onderhouden van tuinen. In een periode van ruim 70 jaar nam ze proeven die steeds weer nieuwe en interessante tuinen opleverden. Heel bekend is bijvoorbeeld het gebruik van spoorbielzen in tuinen.

    Recente openingstijden tuinen
  • Grandcafé 't Dorp

    Eigentijdse en sfeervolle horeca. Er is geen mindervalidentoilet aanwezig. Op alle dagen van de week vanaf 10 uur geopend.

    Grand Café 't Dorp
  • 31

    Gedenknaald Baron & PKN kerk

    Gedenknaald Baron van Dedem

    Baron van Dedem was de stichter van het dorp Dedemsvaart. Hij is begraven op de begraafplaats De Mulderij, net buiten het dorp. Het opvallende graf ligt centraal op de begraafplaats onder een grote treurbeuk. Op Wisseling een gietijzeren neoclassicistische gedenknaald ter nagedachtenis.

    Historie 't Olde Postkantoor

    Het markante Oude Postkantoor op Markt 1a werd in 1877 telegrafisch bereikbaar. Op 1 juli 1878 werd het nieuwe PTT-kantoor in gebruik genomen. Vanaf 1978 biedt 't Olde Postkantoor onderdak aan verschillende diensten.

    Lees meer

    PKN kerk, een monument

    Het ontstaan van de voormalige Hervormde Kerk en de bijbehorende pastorie aan de Hoofdvaart 5, valt samen met het ontstaan van de Dedemsvaart. Langs dit water ontstond tussen 1811-1820 een veenkolonie: Het ontstaan van het veendorp Dedemsvaart.

    Evenals bij de RK kerk, was het Baron van Dedem, de naamgever ook van de Dedemsvaart, die aanzet gaf tot de bouw van een kerkgebouw (1834).

    Lees meer
  • 32

    Molstraat & Raadhuis Avereest

    Ontstaan gemeente Avereest

    Na het koninklijk besluit in 1815, kwam pas in 1818 de zelfstandige gemeente Avereest tot stand. Deze kende tot 1852 samen met de gemeente Nieuwleusen één en dezelfde burgemeester. Toen in 1837 het dorp Dedemsvaart bij gemeente Avereest werd gevoegd, verhuisde de secretarie naar Dedemsvaart.

    Geschiedenis Raadhuis Avereest

    In 1862 vond een openbare aanbesteding plaats voor de bouw van eigen gemeentehuis. Er werden heel wat eisen gesteld in het bestek. Zo werd ondermeer een verdiepingsloos pand, onder een schilddak, bestaande uit een voor- en achtergedeelte gevraagd.

    Het resultaat werd op 15 april 1863 onthuld. Bron: Monumenten in de gemeente Hardenberg.

    Eerste echte Raadhuis

    Molstraat 1: Op deze locatie staat nog steeds het eerste Raadhuis van Avereest, een gemeentelijk monument. Het pand is het enige gemeentehuis dat door de gemeente Avereest zelf is gebouwd.

    In 1917 werd villa Teunissien Dina, Moerheimstraat 144, aangekocht. Het tweede gemeentehuis. Het pand huisvest tegenwoordig een muziekhuis, theater.

Colofon: Reestdalgroep i.s.m. de Hist. Ver. Avereest (HVA) en Landschap Overijssel.
Deel deze pagina

Steun Landschap Overijssel

Overijssel is een schitterende en afwisselende provincie. Van de natuur kun je altijd genieten. Zelfs als je in de stad woont is natuur dichtbij. Dat is niet vanzelfsprekend, daar werken duizenden mensen hard aan, vaak met onze hulp. Samen maken we Overijssel mooier. Help je ons mee?