Ontdek oude gemeente Avereest

Vechtdal / Reestdal

Fietsen
35 km

Met een terugblik op het verleden laat de Historische Vereniging Avereest je 'De Smaak' van de 19e eeuw beleven. Hedendaags genieten van het eeuwenoude beeklandschap Het Reestdal.

Toegankelijkheid

Goed begaanbare (half)verharde (gras)fietswegen. U volgt voor 90% het fietsroutenetwerk Overijssel/Drenthe. Let op de instructies voor de rijrichting!

Startpunt

Startpunt: carpoolplaats t.o. Zuidwolderstraat 2, 7701 AV Dedemsvaart. Rij richting fietsknooppunt 18. Horeca: verschillende locaties in Dedemsvaart en Balkbrug. OV reiziger: stap uit op Nieuwewijk, Halte Haitjema. Bekijk infobord fietsnetwerk 26 (volg FKP18). Fietshuur bij Fietswereld Dedemsvaart, Julianastraat 55 (reserveren). Uitstapjes: volg op het mobiel de oranje lijn.

Highlights op deze route:

  • Carpoolplaats Zuidwolderstraat

    Verlaat de carpoolplaats (Noord Stegeren) naar links, ga gelijk rechts het vrijliggende fietspad op. Volg de FKPbordjes 18, 13, 14, richting 36 tot instructie Sluis 5. Tip: bezoek de Kalkovens 's middags (mei t/m oktober).

  • 1

    Hist. begraafplaats Mulderij

    Begraafplaats De Mulderij

    Rijksmonument: deze algemene begraafplaats werd in 1833 gesticht aan de Sponturfwijk door de toenmalige gemeente Ambt Ommen, maar op het grondgebied van de buurgemeente Avereest. Na de heftige commotie zag de provincie het belang van een eigen begraafplaats in de snel groeiende jonge veenkolonie.

    Stichter van Dedemsvaart

    Te midden van de (historische)graven van de verveners die - op initiatief van Van Dedem - het gebied tot in Noordoost Overijssel en Zuidoost Drenthe hebben ontgonnen, ligt onder een grote treurbeuk de grafkelder van stichter van Dedemsvaart, Willem Jan baron van Dedem tot Rollecate (1776-1851).

    Welvaart veendorp Dedemsvaart

    De op gang gebrachte ontwikkeling van het gebied langs kanaal De Dedemsvaart bracht nieuwe welvaart voor dit deel van Overijssel. Een eveneens belangrijke bijdrage daaraan leverde de Dedemsvaartse Stoomtramwegmaatschappij, o.a. eindpunten Zwolle/Ommen. Over Oud-Avereest eindpunt Meppel/Hoogeveen.

  • 2

    Eerste Scheepswerf Avereest

    Levensader De Vaart

    In 1811 was De Vaart gereed tot het Katingerveld. Dit kanaal vormde de levensader van de te stichten veenkolonie. Nadat de markegrens Arriën was gescheiden/verdeeld in 1812, werd op advies van Baron van Dedem het kanaal 'Langewijk' in oostelijke richting gegraven. Bron: Wijkend Verleden.

    WERF 1 van Avereest

    De eeuwenoude grenzen van de marken Den Kaat, Den Oosterhuis en Arriën hadden een eigenaardige driehoek in het land gevormd (zie foto). Op dit punt ligt de bakermat van de Dedemsvaartse Scheepswerven. Op de kaart rond 1830 zien we de scheepsmakerijen aan het Rak. Bron: Varend Verleden.

    Wijk vanaf De Pol naar Reest

    De Schotkampswijk werd naar de timmerman Roelof Schotkamp vernoemd. Over de gedempte wijk ligt nog steeds de weg Sponturfwijk. Een van de oudste zijwijken van De Dedemsvaart. Oorsprong naam Sponturfwijk.: in de laaggelegen Reestlanden werd zogeheten 'sponturf' gewonnen en vervoert over deze wijk.

  • 3

    Korenmolen de Star

    Historie molen de Star

    De molen aan de Koloniewijk, een zijwijk van kanaal De Dedemsvaart, is gebouwd in 1848. Vanaf de kruising Balkbrug had je zicht op de molen. Om graan te lossen kon men met een puntertje tot in de molen varen. In 1974 is de molen verplaatst naar de huidige locatie.

    Het Magazijn

    Het Magazijn is oorspronkelijk gebruikt als opslagplaats voor onderhoudsmaterialen voor kanaal De Dedemsvaart, en stond dichtbij de molen. Na het dempen van het kanaal is het Magazijn verplaatst en in 2002 naar de huidige locatie. Het Magazijn en Korenmolen de Star zijn industriële monumenten.

    Hedendaagse bedrijvigheid ...

    Vrijwilligers van Molen de Star en hun vrienden houden de geschiedenis levend en organiseren regelmatig evenementen. O.a. tijdens de landelijke monumentendag en op het jaarlijkse Smaakmakersfestival (laatste weekend september) vinden hier activiteiten plaats.

    Korenmolen de Star
  • 4

    Hoeve No 4 in Ommerschans

    Historie Hoeve No 4

    Dit is één van de 21 hoeves uit de voormalige kolonie Ommerschans. Na sluiting van de kolonie, werd de boerderij als zuivelhoeve in gebruik genomen voor jongens van Rijksopvoedingsgesticht Veldzicht (1894-1930). Nu is het eigendom van familie Hiemstra. Zij runnen een biologisch melkveebedrijf.

    Lees meer...

    Smederij Bart Hiemstra

    Pal naast de historische kolonieboerderij bevindt zich smederij Hiemstra. De jonge Bart Hiemstra is zeer gedreven om het oude smedenambacht in ere te houden. Het bijwonen daarvan is een belevenis!

    Smederij Hiemstra
  • 5

    Hist begraafplaats Ommerschans

    Historische begraafplaats

    De begraafplaats van bedelaarskolonie Ommerschans is in 1821 in gebruik genomen. Het voorste gedeelte is de laatste rustplaats van de ambtenaren van de kolonie, het achterste gedeelte was voor de kolonisten. De witte kruizen zijn geplaatst op de graven van overledenen van kliniek Veldzicht.

    Informatiehut Ommerschans

    Op het fundament van het voormalige baarhuisje is een smeedijzeren hekwerk en een informatiehut geplaatst door stichting participatieproject De Ommerschans.

  • 6

    Historie Ommerschans

    Historie Ommerschans

    Ommerschans is rond 1625 gebouwd ter verdediging van de Spanjaarden en in de loop van de tijd uitgebreid met bastions en ravelijnen. Vanaf 1740 dient het terrein ook als munitieopslagplaats, 'Lands Magazijnen. Eind achttiende eeuw nam de militaire functie af en nu ligt het er verlaten bij.

    Hist. Vereniging Ommerschans

    Nieuw! Authentiek kanon

    "Ze komen eraan!" Zo moet het in 1672 geklonken hebben op de schans van Ommen. In dat jaar viel de Munsterse bisschop Bernard van Galen, ook wel bekend als Bommen Berend, Overijssel binnen met een groot leger met 42.000 man voetvolk en 17.000 ruiters. RTV oost was bij de onthulling van het kanon.

    Lees meer...

    Maatschappij van Weldadigheid

    Ooit was hier de toegangspoort tot de onvrije kolonie Ommerschans (1819-1890). Deze kolonie, bedoeld als straf-en bedelaarskolonie, was onderdeel van de Maatschappij van Weldadigheid, een maatschappelijk experiment bedacht door Johannes van den Bosch. Het hoofdgebouw bood plaats aan 1200 bedelaars;

    Op weg naar Werelderfgoed 2018
  • 7

    Veldzichthoeve

    Bouwhoeve-Veldzichthoeve

    Hoeve 5, een van 21 koloniehoeves: op deze plek woonde en werkte de onderdirecteur Landbouw. Daarna in gebruik als bouwhoeve van Rijks Opvoedingsgesticht Veldzicht (ROG). Midden vorige eeuw afgebroken, maar het terrein is nog steeds onderdeel van Veldzicht, nu Forensisch Psychiatrisch Centrum.

    Voormalige aardappelkelder

    De kelder, ten zuidzijde van Hoeve 5 aan bosrand, maakte deel uit van de voormalige bedelaarskolonie . Omschrijving aardappelkelder; een ronde plattegrond onder een bakstenen koepelgewelf. De koepel is afgedekt met aarde.

    ...en vormt een kunstmatige heuvel. De ingangspartij bestaat uit een bakstenen frontmuur met vleugels, daarbinnen een houten deur onder een rondboog. (Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed). Hedendaags is het een onderkomen voor vleermuizen.

    Historie Boskerk & Pastorie

    Gebouwd in 1845 voor de protestantse bewoners van de bedelaarskolonie Ommerschans. Na sluiting van de kolonie werd het tot 1997 beurtelings gebruikt door de protestantse en katholieke bewoners van TBS kliniek Veldzicht. Tegenwoordig een Thomashuis, voor mensen met een verstandelijke beperking.

    De eerste steen van de bijbehorende pastorie is op 16 september 1832 gelegd. De dominee hield tot 1845 dienst in het schooltje van de bedelaarskolonie. Ook hier werd het beurtelings gebruikt door protestanten en katholieken. De katholieken konden pas rond 1870 gebruik maken van een eigen RK-kerk.

    Bekijk Mysteries vh Reestdal
  • 8

    Rijksmonumenten in Balkbrug

    Historie Limiethuisjes

    Boslaan 92 laat het laatste zogeheten Limiethuisje van de kolonie Ommerschans zien, een Rijksmonument. 17 huisjes, bewoond door bewakers en hun gezinnen, die moesten voorkomen dat kolonisten konden ontsnappen. De Limiethuisjes stonden op strategische plekken( grens) in het 700 ha grote gebied.

    Rijksmonument Boslaan/Ommerweg

    Aan de Boslaan 13-35 en Ommerweg 7-17 en 10-28 staat nog een aantal zogeheten dienstwoningen, rond 1910 ontworpen door gevangenisarchitect Metzelaar voor medewerkers van Rijksopvoedingsgesticht Veldzicht.

    Dronkemanslaantje

    Deze naam stamt uit de periode van de Maatschappij van Weldadigheid. Langs deze afgelegen weg gingen dronken kolonisten, na bezoek aan het café, terug naar de kolonie. Ondanks koloniegeld, alleen te gebruiken in de Ommerschans, lukte het sommigen toch om elders aan geld te komen voor drank.

  • Sluis 6 in Balkbrug

    Sla rechtsaf. Je passeert, na het informatiebord Sluis 5, horeca d' Olde Heerd. Volg het fietspad tot de verkeerslichten in Balkbrug. Steek de dubbele verkeersweg over. Bij FKP15 - Lunchroom Bakkerij Oegema. Volg FKP37 tot instructie Schapenstreek.

  • d' Olde Heerd bij Sluis V

  • 9

    Tramlijn & De Dedemsvaart

    Stoommonsters rond 1939

    De aanleg van de tramlijn - Balkbrug / Meppel - verliep met de nodige strubbelingen. Enkele boeren stagneerden de plannen, met als gevolg dat de tramlijn ter plaatse moest worden omgeleid door de heidevelden van boeren in Oud-Avereest. Station Balkbrug was tevens postkantoor en café.

    Kanaal De Dedemsvaart

    De Dedemsvaart was de levensader van Balkbrug. Door de aanleg van het 40 km lange kanaal De Dedemsvaart tussen Hasselt en Ane ontstonden nieuwe nederzettingen aan het water. Zo ook het dorp Balkbrug met haar winkeltjes, scholen en monumentale panden van de wat rijkere mensen.

  • 10

    Geschiedenis Balkbrug

    Negentiende eeuw en verder

    Vroeger was dit een onafzienbare vlakte, bedekt met heide en in de lagere delen veenplassen, lag open voor turfwinning. Wijken (waterwegen in het veengebied) werden gegraven om het veen te ontwateren en gestoken turf af te voeren. Er ontstond bebouwing langs De Dedemsvaart.

    Balkbrug, een speciale functie

    Eén van de drie belangrijke wegen die van het zuiden naar het noorden van ons land liep, moest vanwege de aanleg van kanaal De Dedemsvaart van een brug voorzien worden. De brug kreeg een speciale functie, namelijk een beweegbare balk; 'de balkbrug'. Zo komt het dorp aan zijn historische naam.

  • Lunchroom bakkerij Oegema

    In 2018 werd de lunchroom bakkerij Oegema Balkbrug feestelijk geopend. Van harte welkom op het terras of binnen in de sfeervolle lunchroom (voor koffie, thee, gebak en/of eenvoudige lunch). Openingstijden: ma t/m vrijdag: 8 u tot 18 u. Op zaterdag: 8 u tot 16 uur.

    Lees meer...
  • Schapenstreek

    Rij het fietspad naar links op. Volg Schapenstreek door het Haardennerbos tot klinkerweg. Sla rechtsaf en rij De Haar uit tot Nieuwe Dijk. Stuur rechts tot het einde, instructie Oud Avereest.

  • 11

    Historie Schapenstreek

    Betekenis 'Schapenstreek'

    Dit brede zandpad was vroeger een belangrijk verbindingspad voor de schaapsherder. Het gaat hier om een zogenaamde schapendrift of schapenstreek. Over dit pad dreef de schaapherder zijn kudde naar de heide Westerhuizingerveld.

    Oude landwegen Avereest

    De schapendrift was één van de vele oude landwegen in en rond Avereest en diende voornamelijk als verbinding tussen de boerderijen en gebruiksgronden. Dit zandpad laat nog iets van toen zien. Aan weerszijden zie je nog een greppel of hoge aarden wal die de schapen op het rechte pad moest houden.

  • 12

    Camping Si-Es-An

    Historie camping Si-Es-An

    Welkom bij Camping Si-Es-An, startpunt van verschillende gps-wandel- speur en fietsroutes van zowel de camping als Landschap Overijssel starten hier. De Brasserie en speeltuin zijn het gehele jaar geopend. Klik op de link over de recente openingstijden.

    Brasserie De Boerderij

    Brasserie De Boerderij

    Brasserie 'De Boerderij' stamt uit de periode van ontginningen rond 1950. Voor de bodemgesteldheid en de ruimtelijke ontwikkeling van het landschap rond Avereest buiten het beekdal, vonden in de 19e en 20e eeuw grootschalige heide- en veenontginningen plaats.

  • Brasserie De Boerderij

    Brasserie De Boerderij is gehuisvest in een karakteristieke boerderij uit eind 1800 en vormt het knusse harte van camping Si-Es-An. Ook als je geen campinggast bent, is het een mooie plek voor een kop koffie/thee, een broodje of een ijsje. Er worden tevens streekgerechten geserveerd. De locatie is een goede start voor allerlei app-routes (wandelen, fietsen, speuren) van Landschap Overijssel. Met een overnachting maak je er een heerlijk fiets-/wandelarrangement van.

    Brasserie De Boerderij
  • 13

    Camping 't Reestdal & Outdoor

    Speeltuin

    Welkom bij Camping 't Reestdal, met een leuke speeltuin naast horeca Proefkamer het Reestdal. Liever het stoere werk? Maak dan kennis met de trailruns van Landschap Overijssel, ook in de app 'Fietsen in Overijssel', en 'Het Motorikpark' van Reestdal Outdoor met sportieve spelelementen voor ieder.

    Camping 't Reestdal
  • Proefkamer het Reestdal

    Een sfeervolle pleisterplaats direct aan de rode route van landschap Overijssel. Daniel Poolman heeft de ambitie om het Reestdal culinair op de kaart te zetten. De kennis van Daniel, op het gebied van gezonde en natuurlijke voeding, sluit perfect aan bij de activiteiten van Reestdal Outdoor. U kunt bij hun ook Trailrun-apps starten van Landschap Overijssel.

    Proefkamer het Reestdal
  • Oud Avereest

    Volg het fietspad naar links, u passeert Bezoekerscentrum De Wheem van Landschap Overijssel en de kerk. Volg de FKPbordjes 37, 99, 90, 17, 16 richting 18 tot instructie Den Oosterhuis.

  • 14

    Reestkerk

    Geschiedenis Oud-Avereest

    De kerk van het buurtschap (gehucht, streekdorp) Avereest kent een lange geschiedenis. Het is in de 12e eeuw ontstaan op een hoge zandrug door ontginningen van de woeste gronden langs het riviertje de Reest. Tegenwoordig hoort Oud Avereest bij de plaats Balkbrug, gemeente Hardenberg.

    Parochie Oud-Avereest

    De parochie Avereest omvatte buurtschappen aan beide zijden van de Reest, zowel in Drenthe als Overijssel. Aan het begin van de 17e eeuw werd de kerk protestants. Doordat de kerk o.a. onderdak bood aan soldaten, werd het gebouw er niet beter op. Het gebouw stortte in 1635 in, maar werd vernieuwd.

    Kerk Oud-Avereest 19e eeuw

    Na een periode van verval en veel gesteggel, werd rond 1851 uiteindelijk besloten tot nieuwbouw en wel op de huidige plek. De Reestkerk van nu kreeg in 1852 een torentje. Het kerkorgel kwam later, in 1866. De boer van De Weeme (daar hangt nu nog zijn kleding) was toen ook tevens de dominee.

    St. Vrienden van de Reestkerk

    Om de Reestkerk te behouden, is in het voorjaar van 2010 de stichting 'Vrienden van de Reestkerk' in het leven geroepen. De stichting heeft als voornaamste doel om de kerk, inmiddels een Rijksmonument, in stand te houden. In de kerk zijn van september-april ook concerten te horen.

    Concerten in de reestkerk
  • 15

    Boerderij De Wheem - Toen & Nu

    Boerderij De Wheem - Toen

    Vroeger, toen monniken het kerkje in Oud Avereest stichtten, kreeg de pastoor een boerderij met grond erbij. Dit erf werd 'De Weeme' genoemd. In de 18e/19de eeuw was De Weeme in gebruik als boerderij en herberg. Op zondag werden hier na kerktijd de laatste nieuwtjes uitgewisseld en mysteries.

    Mysterie van het zwarte paard

    De Wheem - Nu

    Boerderij De Wheem is nu ingericht als bezoekerscentrum van Landschap Overijssel. Het is een zogenaamd 'Hallenhuis'. Hij had vroeger een heel andere functie.

    Wat is een Hallenhuis?

    Bekijk je dit boerderijtype ‘Hallenhuis’ vanaf de voorkant naar achteren, dan zie je een lange zijgevel en een laag aflopend dak. Sta je binnen, dan zie je dikke balken (gebinten) op de grond staan die het dak op zijn plaats houden. Kun je ook zien of er spijkers in die balken gebruikt zijn?

    Wat betekent een Levensboom?

    Heb je al de 'levensboom' boven de voordeuren in Oud Avereest gezien? Deze witte boom, gemaakt van gietijzer, heeft een symbolische functie. Met zijn wortels in de bodem en takken gericht naar boven, kan hij worden gezien als een verbinding tussen hemel en aarde; het geeft geluk.

    Rijksmonument Oud Avereest 22

    Vroeger stonden er twee boerderijen naast elkaar, tegenover de kerk en de pastorie. De Wheem (nr 22) is nu een Rijksmonument. Voor zover bekend is deze boerderij bewoond geweest door een boerengezin tot 1967. Het pand naast de kerk was al die tijd pastorie.

  • 16

    Oude Trambaan

    Aanleg Trambaan in 1886

    Ja heus, vroeger reed hier een tram. In 1884 vroeg J.D. Ruys een vergunning aan bij de provincie Overijssel voor de aanleg en exploitatie van een stoomtramlijn langs het kanaal de Dedemsvaart, dat van Hasselt naar de Overijsselse Vecht bij Gramsbergen liep. In 1886 werd de eerste tramlijn aangelegd.

    Trambaan ter ziele in 1948

    Vanaf 1924 begon de DSM met het inzetten van bussen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog kwam het personenvervoer per stoomtram weer op gang, maar dat was een tijdelijke opleving. Uiteindelijk sloot DSM in 1948.

  • 17

    Beheerboerderij De Pieperij

    Wat is een Potstal?

    Stap even af om de potstal beter te bekijken. Op beheerboerderij De Pieperij worden Limousinrunderen ingezet bij het beheer van de natuurgebieden. Zij dragen bij aan het herstel en behoud van het oude cultuurlandschap in het Dal van de Reest. 's Zomers graast het vee op de weilanden en hooilanden.

    De eeuwenoude kringloop...

    In de winter staan de koeien in de potstal op stro, afkomstig van de akkers. De stalmest wordt verdeeld over de essen waarop graan wordt verbouwd. Het graan wordt in de winter, samen met hooi afkomstig van de beekdalen, gevoerd aan het vee: een eeuwenoude kringloop van voedingsstoffen.

    Rustpunt De Pieperij

    Even pauzeren bij de karakteristieke beheerboerderij van Het Drentse Landschap? Van harte welkom op het bankje of treed de staldeur binnen om u in het halletje te voorzien van een warme of koude consumptie. Prijslijst is aanwezig, helaas geen toilet.

  • Takkenhoogte / Meeuwenveen

    Stap af bij de toegang naar parkeerplaats Takkenhoogte/Meeuwenveen. Het bord informeert je over dit prachtige natuurgebied. Voor het bezoek Kijkheuvel Takkenhoogte: wandel dan na de afsluitboom circa 300 meter. Het klimmetje wordt riant beloond.

  • 18

    Top Takkenhoogte

    Top Takkenhoogte

    Wanneer je even afstapt bij de parkeerplaats Takkenhoogte / Meeuwenveen en naar de top van Kijkheuvel Takkenhoogte loopt, word je beloond met een prachtig uitzicht over het natuurgebied. Zo kun je de zwaluwwand zien als je naar rechts kijkt richting het woonhuis.

    De grazers op de Takkenhoogte

    Natuurbeheer Drents Landschap

    Het Drents Landschap zet voor het beheer van grote natuurgebieden grazers in, waaronder Schotse Hooglanders. Tijdens een rondwandeling in de zomermaanden, kun je ze ontmoeten op de Takkenhoogte. Houd voldoende afstand, vooral als ze kleine kalfjes hebben.

    De naam Takkenhoogte

    Mysterie Takkenhoogte

    Op het informatiebord bij parkeerplaats Takkenhoogte lees je alles over deze omgeving. Zo ook over de naam 'Takkenhoogte', één van de vele 'mysteries' van het Reestdal. Voor meer informatie over de naam 'Takkenhoogte'; klik op de link.

  • 19

    Kunstcentrum Hofstede Duet

    Han van Hagen

    Han van Hagen woont en werkt samen met zijn vrouw Lia van Rhijn in Kunstcentrum 'Hofstede Duet'. Dit jaar is hij 50 jaar etser en rondde hij het project 'Die Raben' af. In zijn atelier toont hij etsen van vogels: van wilde eend tot tamme uil.

    Keramiek van Lia van Rhijn

    Op welke plaats in het kunstcentrum de keramiekgalerie van Lia van Rhijn zal komen is nog een verrassing. Ontdek het tijdens de kunstroute 'Ateliers in bedrijf'!

    Kunstcentrum Hofstede Duet
  • Den Oosterhuis

    Na het bord Atelier Minke & De Kruidenhoeve stuurt u links. Volg de wandelmarkering (pijl: bruin) over het (fiets)graspad, u komt na een paar bochten uit in Schrapveen. Sla linksaf, kort daarna rechts. Bij FKP 27 richting 32 tot Bas Slatmanpad.

  • 20

    De Kruidenhoeve

    De Kruidenhoeve

    Je bent van juni tot september (tijdens openingstijden) van harte welkom bij de natuurvriendelijke sier-(kruiden)tuinen van stichting De Kruidenhoeve. Een kopje thee, rondkijken en voor de kinderen een Speurneusroute. De achtertuin grenst aan het mooie natuurgebied Reestdal.

    Tuinen en B&B De Kruidenhoeve
  • 21

    Atelier Marie Louise Minke

    Ateliertuin Marie Louise Minke

    Van harte welkom in de verrassende belevingstuin van beeldend kunstenaar Marie Louise Minke. Voordat je gaat kijken, wel even melden bij de voordeur. In de ruimtelijke ateliertuin staan objecten die gemaakt zijn van natuurlijk materiaal dat voor een bijzondere sfeer zorgt.

    Marie Louise Minke
  • 22

    Buur(t)schappen ...

    Buur(t)schappen ...

    In Nederland kennen we van oudsher het 'buurtschap' als naam voor een verzameling huizen of boerderijen zonder formele zeggenschap. Een 'buurschap' of 'boerschap' heeft een andere betekenis: een gehucht waar de heer of boer zeggenschap heeft. Tegenwoordig worden de termen vaak door elkaar gebruikt.

    Buurschap Den Oosterhuis

    In het Reestdal ontstonden in het verleden veel buurschappen. De naam van het huidige buurschap 'Den Oosterhuis' is ontleend aan een 'hoevenaam': de naam van de boerderij waarvan de boer het voor het zeggen had. In het Reestdal kom je regelmatig dit soort hoevenamen tegen.

    Buurschap Schrapveen

    Het huidige buurtschap 'Schrapveen' is afgeleid van de Friese persoonsnaam 'Schrappe'. Een paar eeuwen terug, zo rond 1570, had dit buurschap de naam 'Schrappinckvene'.

    De Kiefte: keuterboerderij

    De oude kaart laat zien hoe onherbergzaam in het gebied 'De Kiefte' was tegen het einde van de 19e eeuw. Het Schrapveen was een groot moeras dat overliep in de Reest. Na de drooglegging werd het gebied De Kiefte ontgonnen (gele cirkel). Boerderij De Kiefte is nu erfgoedlogies.

    Het Drentse Landschap
  • 23

    Grensoversteek de Reest

    Grensoversteek Schrapveen

    Wanneer je op dit bruggetje staat, heb je rechts zicht op de steeds smaller wordende Reest, stroomopwaarts richting de bron. Links kijk je uit op natuurreservaat Schrapveen. De Reest is een van de weinige echte hoogveenbeken in Nederland.

    Lees meer...

    Onbeduidend slootje

    De oorsprong van de bovenloop van de Reest ligt ten noorden van Dedemsvaart in het buurtschap De Tippe (Ov). De afgedamde rechte sloot bij de oorsprong wordt verrijkt met kwelwater en stroomt als een onbeduidend slootje richting Schrapveen.

    Moerassprinkhaan

    De Reest ligt in (natuur)gebied Schrapveen-Nolderveld-Jodenvonder. Het grensriviertje kenmerkt zich door grote contrasten op korte afstand. Kleinschalig (boeren)landschap wordt afgewisseld met stuifduinen en (moerassige) hooilanden. O.a. de moerassprinkhaan voelt zich hier thuis.

  • Bas Slatmanpad

    Rij rechtsaf het Bas Slatmanpad op. Een particulier terrein, wandelaars/fietsers welkom! Na 't overkapte brugje naar rechts. Volg de wandelmarkering (pijl:groen) tot instructie Hist. Begraafplaats Achterveld.

  • Hist. begraafplaats Achterveld

    Wilt u de historische begraafplaats Achterveld bezoeken? Rij dan naar links tot de ingang. Keer na uw bezoek terug en vervolg de route tot instructie Langejacht.

  • 24

    Begraafplaats Achterveld

    Begraafplaats Achterveld

    In 1907 was de voltooiing van deze rustplaats op twee percelen in het Achterveld. Het lijkenhuisje is ontworpen door de Dedemsvaartse architect Karel Adrianus Hakkert in de trant van 't gebouwtje op het kerkhof van Oud-Avereest. Toegangshek 1907: Zwolse ijzergieterij Wispelweij & Co.

    In de oudste grafzerken in het Achterveld valt vooral de grote groep Groninger boeren op die aan het eind van de negentiende eeuw naar de vruchtbare dalgronden rond Dedemsvaart trokken om een bestaan op te bouwen. Een monumentale beukenlaan vormt, samen met 't gietijzeren hek, dé entree rustplaats.

    Bonmama - oude grafinformatie

    Gemeentelijk monument

    De paden vormen een stelsel van rechthoekige lijnen. De begraafplaats met het lijkenhuisje is van algemeen belang vanwege de monumentale aanleg, de zeldzaamheid van het type gebouw en voormalige functie. Bonne Ruys van Kwekerij Moerheim leverde toen de beplanting. Bron: Monumenten gem. Hardenberg.

  • Langejacht

    Sla linksaf. Blijf parallel aan de N377 tot direct na de rotonde (fietsoversteek richting Dedemsvaart). Steek autoweg (100 km) over. Rij tot aan de volgende rotonde, instructie Sluis 6.

  • Sluis 6 - Rollepaal

    Steek de weg over. Links infopaneel Sluis 6. Volg het fietspad naar rechts/links. Verderop, in de bocht naar rechts, een muurtje waarop de naam rollepaal. Na het kruisen Archimedesstraat rechtdoor langs het kanaal De Dedemsvaart tot FKP 26.

  • 25

    Rollepaal en Sluizen

    De Rollepaal

    1890: een met turf beladen schip wordt door een scheepsjager met paard door de scherpe bocht in De Dedemsvaart getrokken. Daarbij wordt de jaaglijn rond De Rollepaal, de hoge paal bij het muurtje Rollepaal, gelegd, zodat het schip niet voor de bocht in de wal wordt getrokken. Pentekening J. Drent.

    Sluis VI

    Nabij de rotonde staat aan het fietspad een Informatiepaneel van de Historische Vereniging Avereest over het wonen en werken in het veendorp Dedemsvaart. Op de foto de Coöperatieve Stoomzuivelfabriek Sluis VI, Rheezerend 132 (circa 1920).

  • Bezoek Lunchroom Dina Fellows

    Lunchroom Dina's Fellows bezoeken? (Zes dagen geopend vanaf 10 uur.) Ga rechts over de historische brug. Stuur naar links en rij verderop de oprijlaan op naar het voormalige gemeentehuis Avereest. Bekijk binnen o.a. de vele soorten gitaren!

  • 26

    Sluizen, Wijken en Bruggen

    Historie smeedijzeren bruggen

    De twee bruggen aan de Moerheimstraat en Hoofdvaart, herinneren aan het historische belang van de Dedemsvaart. Het zijn zeldzame voorbeelden van smeedijzeren draaibruggen in een veenkoloniaal dorp. Beiden waren oorspronkelijk draaibruggen. Meer info in het boekje ‘Wijkend Verleden’ van HVA.

    Sluizen en wijken

    Het beeld van het dorp Dedemsvaart werd voor een groot deel bepaald door het kanaal de Dedemsvaart, dat over een lengte van ruim 17 km door de gemeente liep. Het kanaal had 100 'zijwieken' en vier sluizen. Bij deze sluizen vestigden zich o.a. winkeliers.

    Huize Humoza

    Aan de noordzijde van kanaal Dedemsvaart staat aan de Moerheimstraat een groot huis (nr 154). Van deze voormalige boerderij is het bouwjaar onbekend. In de documentatie wordt de naam 'Humoza' al sinds 1858 genoemd. Nu is het een monument: Hoeve Humosa.

    Groninger boerderijen

    Aan de Moerheimstraat komt u langs een aantal zogeheten Groninger 'stijlboerderijen', een herinnering uit de tijd van de veenontginning en het graven van het kanaal (Hasselt-Ane periode 1809-1811). Ook op de eerste brugkruising, Van Haeringenstraat 2, stond zo'n stijlboerderij.

  • 27

    Gemeentehuis (2e) Avereest

    Oorsprong Villa Dina

    De kapitale villa werd in opdracht van de vervener B. Berends gebouwd. De eerste steen werd gelegd op 4 april 1877 (nog zichtbaar bij de oorspronkelijke hoofdingang). Het bouwplan wordt toegeschreven aan Jacobus Moll, gemeentearchitect in Hengelo.

    Een sprong verder ...

    De eerste eigenaren verkochten de imposante villa in 1896 aan Albert Brans en zijn vrouw Teunissien Dina Borgman. In de volksmond werd het al snel 'Villa Dina'. Op 3 oktober 1917 werd de eerste veiling gehouden tot verkoop van de villa met park. In 1918 volgde de verkoop aan de gemeente Avereest.

    Gemeentehuis

    Villa Dina diende 80 jaar als (tweede) gemeentehuis, maar werd in 2001 overbodig toen Avereest ging behoren bij de gemeente Hardenberg. In 2004 werd de villa een gemeentelijk monument. Een deel werd tot 2013 verhuurd aan de Rabobank. Sinds 2015 wordt de villa gebruikt door Fellowship of Acoustics.

    The Fellowship of Acoustics Lunchroom Dina's Fellows
  • Bezoek Tuinen Mien Ruys

    Tuinen van Mien Ruys bezoeken? (April t/m okt.) Ga rechtsaf over witte brug, fiets rechts tot de ingang. We wensen u veel genoegen in de monumentale tuinen.

  • Fietsenstalling Tuinen

    Plaats aan het einde van de parkeerplaats Tuinen Mien Ruys uw fiets in het rek. Wandel naar links over het smalle bospaadje tot de toegang. Monumentale tuinen geopend: begin april tot eind oktober.

  • 28

    Tuinen Mien Ruys

    Tuinen van Mien Ruys, nr. 84

    In 1888 startte Bonne Ruys in Dedemsvaart een kwekerij. Bonne’s dochter, Mien, was al jong geïnteresseerd in het ontwerpen en beplanten van tuinen met vaste planten. Tien van de dertig tuinen, aangelegd door Mien Ruys, zijn nu aangewezen als beschermd monument.

    Tuinen Mien Ruys

    Rijksmonument

    In tal van boeken beschreef Mien Ruys haar opvattingen over het ontwerpen, beplanten en onderhouden van tuinen. In een periode van ruim 70 jaar nam ze proeven die steeds weer nieuwe en interessante tuinen opleverden. Heel bekend is bijvoorbeeld het gebruik van spoorbielzen in tuinen.

    Arrangement HVA - Mien Ruys

    De prachtige Tuinen van Mien Ruys zijn geopend voor bezoek van april tot oktober. Geïnteresseerd in een cultuurhistorisch wandelarrangement in samenwerking met de Tuinen van Mien Ruys en de Historische Vereniging Avereest? Informatie via HVA (zie onderstaande link).

    Arrangement Mien Ruys en HVA
  • Halte Haitjema

    Met OV gekomen en een fiets gehuurd? Stap uit bij Halte Haitjema aan Nieuwedijk bij bord KP26. Volg FKPbordje 18 tot Julianastraat 55, Fietswereld Dedemsvaart POI 41. Start op dit punt de fiets-App 'Ontdek oude gemeente Avereest'.

  • Grandcafé 't Dorp

    Eigentijdse en sfeervolle horeca. Op alle dagen van de week om 10 uur geopend.

    Grand Café 't Dorp
  • Historie Molstraat / Markt

    Meer historie in Dedemsvaart ontdekken? Rij rechtuit, volg oranje lijn tot tweede zijweg, Molstraat. Sla rechtsaf. Bij tweede weg rechts de Judith van Marlelaan in. Rechtdoor komt u over de Markt (kunstwerk) en Tuinstraat. Lees instructie Kalkwieke.

  • 29

    PKN kerk & Gedenknaald Baron

    PKN kerk, een monument

    Het ontstaan van de voormalige Hervormde Kerk en de bijbehorende pastorie aan de Hoofdvaart 5, valt samen met het ontstaan van de Dedemsvaart. Langs dit water ontstond tussen 1811-1820 een veenkolonie. Het ontstaan van het dorp Dedemsvaart.

    Evenals bij de RK kerk, was het Baron van Dedem, de naamgever ook van de Dedemsvaart, die aanzet gaf tot de bouw van een kerkgebouw (1834).

    Gedenknaald Baron van Dedem

    Baron van Dedem was de stichter van het dorp Dedemsvaart. Hij is begraven op de begraafplaats De Mulderij, net buiten het dorp. Het opvallende graf ligt centraal op de begraafplaats onder een grote treurbeuk. Hier staat een gietijzeren neoclassicistische gedenknaald ter nagedachtenis.

    't Olde Postkantoor

    Het markante Oude Postkantoor op Markt 1a werd in 1877 telegrafisch bereikbaar. Op 1 juli 1878 werd het nieuwe PTT-kantoor in gebruik genomen. Vanaf 1978 biedt 't Olde Postkantoor onderdak aan verschillende diensten. Op dit moment vind u er een sfeervol restaurant en markthal.

    't Olde Postkantoor
  • 30

    Scheepswerf Peters

    Meerdere scheepswerfjes

    Dedemsvaart kende vroeger in totaal dertien scheepswerfjes. In de loop der jaren zijn veel van deze kleine werven verdwenen. Drie scheepswerven hebben gedurende vele jaren een bestaan gehad in Dedemsvaart, o.a. Scheepswerf Peters aan het kanaal de Dedemsvaart.

    Scheepswerf Peters

    Rond 1858 startte scheepstimmerman Hermannus Weener aan de Peterswijk een scheeps(timmer)werf. In 1896 deed Weener de werf over aan scheepsbouwmeester Johannes Gerhardus Peters. Scheepswerf Peters was actief tot in 1965. Bij het dempen van de wijk werd de werf overgeplaatst naar Kampen.

  • 31

    Geschiedenis Raadhuis Avereest

    Historie gemeente Avereest

    Na het koninklijk besluit in 1815, kwam pas in 1818 de zelfstandige gemeente Avereest tot stand. Deze kende tot 1852 samen met de gemeente Nieuwleusen één en dezelfde burgemeester. Toen in 1837 het dorp Dedemsvaart bij gemeente Avereest werd gevoegd, verhuisde de secretarie naar Dedemsvaart.

    Instelling gemeente Avereest

    In 1862 vond een openbare aanbesteding plaats voor de bouw van eigen gemeentehuis. Er werden heel wat eisen gesteld in het bestek. Zo werd ondermeer een verdiepingsloos pand, onder een schilddak, bestaande uit een voor- en achtergedeelte gevraagd.

    Het resultaat werd op 15 april 1863 onthuld. Bron: Monumenten in de gemeente Hardenberg.

    Eerste echte Raadhuis

    Molstraat 1: Op deze locatie staat nog steeds het eerste Raadhuis van Avereest, een gemeentelijk monument. Het pand is het enige gemeentehuis dat door de gemeente Avereest zelf is gebouwd.

    In 1917 werd villa Teunissien Dina, Moerheimstraat 144, aangekocht. Het tweede gemeentehuis. Het pand huisvest tegenwoordig een muziekhuis annex theater.

  • 32

    Kunstwerk De Groei

    De Groei, kunstwerk van beton

    Beeldend kunstenaar Marie Louise Minke mocht in opdracht van de gemeente Hardenberg een kunstwerk maken. Het werd 'De Groei' en symboliseert de groei van Dedemsvaart.

    De Groei, kunstwerk van beton
  • Kalkwieke - bezoek Kalkovens

    Verlaat Tuinstraat naar links. Bij Huize Kalkwieke historische foto's HVA. Rij Julianastraat uit, op rotonde rechtdoor tot het start-/eindpunt Carpoolplaats Zuidwolderstraat 2. Tip: bezoek de Kalkovens 's middags.

  • 33

    De Kalkwijk: nu Julianastraat

    Infobord Julianastraat 42

    Julianastraat 42 diende vroeger als VVV-kantoor binnen de gemeente Avereest. Op het bord van de Historische Vereniging Avereest vind je informatie over de vroegere 'Kalkwieke' (de huidige Julianastraat). Op huisnummer 40 zie je de naam 'Huize Kalkwieke' nog op de voorgevel staan.

    Hist. Vereniging Avereest
  • 34

    Fietswereld Dedemsvaart

    Fietswereld Slot - fietshuur

    Met openbaar vervoer en graag op de pedalen? Overleg vooraf met de eigenaar van Fietswereld Dedemsvaart, Julianastraat 55, 7701 GJ Dedemsvaart, de fietshuur. Het is ook mogelijk, alleen bij overleg vooraf, een een E-Bike te huren.

    Fietswereld Slot Dedemsvaart
  • Bezoek St. Vitus Kerk

    Wilt u de monumentale neogotische St. Vitus Kerk bezoeken? Rij 200 m naar rechts. Binnen ligt informatie over het kerkgebouw en haar geschiedenis. Wees welkom! Geopend van mei t/m oktober.

  • 35

    St. Vitus kerk

    RK kerk St. Vitus

    1820: De houten kerk werd in 1875 vervangen door een stenen. Architect Alfred Tepe. 1928: kerk uitgebreid met het huidige voorgedeelte In de kerk, boven het balkon, bevindt zich een Maarschalkerweerdorgel (1881); in 2015 volledig gerestaureerd. De RK kerk is van mei t/m oktober dagelijks geopend.

    Maarschalkerweerd orgel

    Orgelmaker Michaël Maarschalkerweerd (in 1915 overleden) speelde een grote rol in de Nederlandse orgelbouw rond 1900. Onder de naam Maarschalkerweerd & Zoon werden kwalitatief hoogwaardige orgels gemaakt, merendeels voor katholieke opdrachtgevers, waaronder ook de RK St. Vituskerk.

    Het Angelus kleppen

    De Angelusklok, die in de toren van de St.Vitus kerk op 19 september werd opgehangen, is in 1936 door klokkengieterij Koninklijke Eijsbouts gegoten voor de Koptische kerk in De Haag. De klok draagt het opschrift Jacobus. De Angelusklok wordt in diverse plaatsen gebruikt, nu dus ook in Dedemsvaart.

    Het luiden van het Angelus

    Begraafplaats RK kerk

    Op deze begraafplaats zijn ruim 800 namen te vinden op de grafstenen. De oudst bewaarde grafsteen is van de eerste pastoor van de kerk, B.L. Nieuwentap, en dateert uit 1841. Bij de ingang bevinden zich twee oorlogsgraven. Zie link.

    Oorlogsgraven Stichting
  • Bezoek 'De Kalkovens'

    Wilt u 's middags het Streekmuseum 'De Kalkovens' bezoeken? Steek de verkeersweg over en loop het gritpad op. Na het ophaalbrugje, voorbij de kalkovens, graag melden! Welkom van 21 april t/m 31 oktober op di, wo, do, za, zo. (14-17 uur).

  • 36

    Geschiedenis Dedemsvaart

    Turf

    In de omgeving van Dedemsvaart werd vroeger veel turf (gedroogd veen) gewonnen. De plaats is vernoemd naar Baron Van Dedem die een gelijknamig 40 km lang kanaal liet graven tussen Hasselt en Ane. Langs het kanaal ontstond tussen 1811 - 1820 een veenkolonie: het begin van het dorp Dedemsvaart.

    Hist. Vereniging Avereest

    Streekmuseum 'De Kalkovens'

    In Nederland waren begin 19e eeuw op ruim 100 locaties schelpkalkovens in gebruik. Na WOII ging het slechter met de ovens. Belangrijkste oorzaak was de toenemende import van goedkopere kalk uit steengroeven en de opkomst van de cementindustrie. Tegenwoordig is de kalkoven in Dedemsvaart een museum.

    Telescopische Gashouder

    De gashouder van Dedemsvaart, een zogenaamde natte telescopische gashouder, werd in 1932 gebouwd en deed dienst tot 1987. Gashouders zijn reservoirs waarin gas werd opgeslagen om later naar particulieren en bedrijven te worden getransporteerd. De gashouder doet nu dienst als Vestzaktheater.

    Streek Avereest

    Dedemsvaart behoort tot de streek Avereest, waar ook Balkbrug en Oud Avereest bij horen. Sinds de gemeentelijke fusie van 2001 hoort Avereest bij de gemeente Hardenberg.

  • Ontdek oude gemeente Avereest

Colofon: Groep Reestdal Mystiek in samenwerking met de Hist. Ver. Avereest (HVA) en Landschap Overijssel.
Deel deze pagina