Oude voetsporen in Ommerschans

Vechtdal / Reestdal

Wandelen
7 km

Verhalenpalen en borden geven onderweg informatie over de drie tijdlagen in de Ommerschans. Het vertelt ons zowel over de geschiedenis van het oude vestingwerk (1560-1640 en later), als over de roerige periode tijdens de Maatschappij van Weldadigheid (1818-1890). De derde tijdlaag is het heden.

Toegankelijkheid

Merendeels goed (half)verharde (bos)paden en stepping stones (niet altijd toegankelijk). De bospaden kunnen in een natte periode modderig zijn!

Startpunt

Startpunt: parkeerplaats Ommerschans aan Balkerweg, 7739 PT Vinkenbuurt. Minihoreca (koffie/thee/fris) bij Rustpunt Boskerk. Bewandel 200 m zandweg naar het kerkgebouw (Thomashuis). Route volgt voor 90% het wandelnetwerk Reestdal. Let op instructies voor de looprichting. Startpunt OV reizigers: Zwolseweg bij wandelnetwerk A10 nabij halte Balkbrug Centrum. Ook de app 'Balkbrug: Beleef Haardennen' ontdekken? Verleng dan circa 6 km 'Oude voetsporen in Ommerschans' vanaf wandelknooppunt A10.

Highlights op deze route:

  • Parkeerplaats Ommerschans

    Loop vanaf de parkeerplaats het bos in. Na de dam kort links/rechts de wal op. Daal af via de trap. Voor het water rechts. Links het brugje over en kort rechtdoor. Ga in de smalle bosstrook linksaf. Vervolg het wandelnetwerk (pijl:paars).

  • 1

    Ontwikkeling Ommerschans

    Historie Ommerschans

    Gebouwd rond 1625 ter verdediging van de Spanjaarden en in de loop van de tijd verder uitgebouwd met bastions en ravelijnen. Vanaf 1740 dient het terrein ook als munitieopslagplaats, 'Lands Magazijnen. Eind achttiende eeuw nam de militaire functie af en nu ligt het er verlaten bij.

    Hist. Vereniging Ommerschans

    Maatschappij van Weldadigheid

    Ooit was hier de toegangspoort tot de onvrije kolonie Ommerschans (1819-1890). Deze kolonie, bedoeld als straf-en bedelaarskolonie, was onderdeel van de Maatschappij van Weldadigheid. In 1818 opgericht door Johannes van den Bosch. Het hoofdgebouw bood plaats aan 1200 bedelaars. Na 200 jaar...

    Op weg naar Werelderfgoed 2018

    Mysterie Ommerschans ontrafeld

    Met het uitdiepen van grachten, herstel ravelijn, plaatsen van verhaalpalen en 'stepping stones' in de gracht werden projecten uit het visiedocument "het mysterie van de Ommerschans" gerealiseerd met financiële steun van de Provincie Overijssel. Archeologie: link op het Zwaard van Ommerschans.

    Zwaard van Ommerschans
  • 2

    Hist begraafplaats Ommerschans

    Historische begraafplaats

    De begraafplaats van bedelaarskolonie Ommerschans is in 1821 in gebruik genomen. Het voorste gedeelte is de laatste rustplaats van de ambtenaren van de kolonie, het achterste gedeelte was voor de kolonisten. De witte kruizen zijn geplaatst op de graven van overledenen van kliniek Veldzicht.

    Informatiehut Ommerschans

    Met het plaatsen van een smeedijzeren hekwerk en informatiehut (op het fundament van voormalige baarhuisje), is het visieplan Ommerschans uitgevoerd. De realisatie is in handen van "stichting participatieproject De Ommerschans".

  • Wandelkeuzepunt U46

  • Wandelkeuzepunt U47

  • 3

    Hoeve No 4 in Ommerschans

    Historie Hoeve No 4

    Dit is één van de 21 hoeves uit de voormalige kolonie Ommerschans. Na de periode Ommerschans werd de boerderij als zuivelhoeve in gebruik genomen voor jongens van Rijksopvoedingsgesticht Veldzicht (1894-1930). Nu is het eigendom van familie Hiemstra, zij runnen een biologisch melkveebedrijf.

    Lees meer...

    Smederij Bart Hiemstra

    Smederij Hiemstra

    Een oude ambacht wordt uitgeoefend op een wel heel bijzondere plek, pal naast de historische kolonieboerderij (Hoeve nr. 4) aan Balkerweg 72 in Ommerschans. De jonge Bart Hiemstra is zeer gedreven om het oude smeedambacht in ere te houden. Het bijwonen daarvan is een belevenis!

  • Zuiderweg tot keuzepunt U45

    Ga op de kruising linksaf. Loop tot het bruggetje. Ga erover heen, vervolg het wandelnetwerk (pijl: paars) tot instructie Boslaan.

  • 4

    Canadabos en houtwal

    De naam 'Canadabos'

    De naam 'Canadabos' was al ver voor de tweede wereldoorlog bekend. Men vermoed dat de naam 'Canadabos' ontleend is aan de arbeiders die hier ter werk werden gesteld. Gezien de lange weg naar dit ondoordringbare dennenbos, werd al gauw gezegd: ''t is net de weg naar Canada'.

    Natuurwaarde van een houtwal

    Een houtwal werd aangelegd om vee en wild te keren en daarnaast als eigendomsgrens voor de boer. Zo'n houtwal wordt ook wel wildwal of eswal of oude veedrift genoemd. Oude veedrift; een zandweg die tussen dorpen en de heidevelden of graslanden in lagere delen van een gebied liep zoals 'Ommermoer'.

  • Wandelkeuzepunt U45

  • Stepping Stones onder water?

    Staan de stepping stones onder water? Keer terug naar het brede zandpad. Vervolg naar links (oranje lijn) de Oude Schansweg en volg het wandelnetwerk (pijl:paars). .

  • Stepping stones - verhalenpaal

    Na wateroversteek per stepping stones. Het wandelpad komt langs een verhalenpaal (trap rustig op het pedaal; historie Ommerschans). Ga na de afsluitboom rechtsaf tot U43. Naar links het wandelnetwerk volgen (pijl: paars) tot instructie Boslaan.

  • 5

    Mysterie Ommerschans ontrafeld

    Mysterie Ommerschans ontrafeld

    Met het uitdiepen van grachten, herstel ravelijn, plaatsen van verhaalpalen en 'stepping stones' in de gracht werd het visiedocument "het mysterie van de Ommerschans" gerealiseerd. In de punt van het ravelijn is het verhaal te beluisteren.

  • 6

    Een ravelijn

    Oude ravelijn in ere hersteld

    In ere hersteld, de oude ravelijn uit de achttiende eeuw. Deze ravelijn, een driehoekig buitenwerk van de vesting, heeft een licht oplopend vlak waarachter de manschappen beschermd stonden opgesteld en het is omgeven door een ravelijnsgracht. Trap op 't pedaal voor de geschiedenis 'Ommerschans'.

  • Wandelkeuzepunt U43

  • 7

    Oude verbindingsweg

    Oude Schansweg

    Rond 1740 vond er uitbreiding plaats van de verdedigingsschans tot een van de grotere munitieopslagplaats van Nederland. De doorgaande route van het zuiden naar het noorden van Nederland loopt nu om de schans heen. In 1832 was de oude verbindingsweg wat nu, het zandpad, Schansweg is.

  • 8

    Voormalige moestuin Veldzicht

    Tuinen Rijksopvoedingsgesticht

    Het enige overblijfsel van de voormalige tuin van het Rijksopvoedingsgesticht Veldzicht is de roodstenen muur waar de fruitbomen werden langs geleid. Fruit was vroeger een luxe product en kwajongens klommen daarom ook wel eens over die muur om wat te jatten. Of het 'gestolen' goed ze ook smaakte?

  • 9

    Koloniewijk en natuurbeheer

    Koloniewijk

    De naam herinnert aan de kolonie 'Ommerschans' van de Maatschappij van Weldadigheid. Nu is het een afwateringssloot.

    Natuurbeheer landschap

    Landschap Overijssel beheert de kleinschalige bosjes en graslanden rond korenmolen de Star (op de kaart geel gemarkeerd). Door gegevens te verzamelen over de grondwaterstanden en de aanwezige flora & fauna kun je, op een positieve manier, invloed uitoefenen op de natuur.

  • Wandelkeuzepunt A12

  • 10

    Korenmolen de Star

    Historie molen de Star

    De molen, aan de Koloniewijk, een zijwijk van kanaal De Dedemsvaart, is gebouwd in 1848. Vanaf de kruising Balkbrug had je zicht op de molen. Om graan te lossen kon men met een puntertje tot in de molen varen. In 1974 is de molen verplaatst naar de huidige locatie.

    Het Magazijn

    Het Magazijn is oorspronkelijk gebruikt als opslagplaats voor onderhoudsmaterialen voor kanaal De Dedemsvaart, en stond dichtbij de molen. Na het dempen van het kanaal is het Magazijn verplaatst en in 2002 naar de huidige locatie. Het Magazijn en Korenmolen de Star zijn industriële monumenten.

    Hedendaagse bedrijvigheid ...

    Vrijwilligers van Molen de Star en hun vrienden houden de geschiedenis levend en regelmatig laat men van zich horen middels verschillende evenementen. Natuurlijk wordt er op de landelijke monumentendag ook het een en ander georganiseerd. Lees meer >>>

    Korenmolen de Star

    Fiets mee & Proef het Reestdal

    Landschap Overijssel organiseert o.a. Fiets mee & Proef 't Reestdal tijdens het Smaakmakersfestival (laatste weekend in september). Een prachtige (gezins) fietsroute door het Reestdal, waarin ingrediënten verzameld kunnen worden voor brood & pannenkoeken.

    Info Landschap Overijssel
  • Boslaan tot U42

    Loop links Boslaan in. (Verderop monumentale woonhuizen.) Na huisnr. 92 ( monument) linksaf. (Foto: het Dronkemanslaantje.) Volg het wandelnetwerk (pijl: paars) tot U42. Op de parkeerplaats Ommerschans het eindpunt.

  • 11

    Wandelknooppunt A10 - infobord

    Wandelknooppunt A10

    Raadpleeg het informatiebord A 10 'Startpunt Balkbrug' voor de looprichting wandelnetwerk Reestdal (pijl: verschillende kleuren).

  • 12

    Geschiedenis Balkbrug

    Negentiende eeuw en verder...

    Een onafzienbare vlakte, bedekt met heide en in de lagere gedeelten veenplassen zonder weg of voetpad, lag open voor turfwinning. Jaren daarna werden er wijken gegraven om het veen te ontwateren en gestoken turf af te voeren. Er ontstond bebouwing langs De Dedemsvaart.

    Balkbrug, een speciale functie

    Eén van de drie belangrijke wegen die van het zuiden naar het noorden van ons land liep moest, wegens de aanleg van kanaal De Dedemsvaart, van een brug voorzien worden. De brug kreeg een speciale functie; namelijk een beweegbare balk 'De Balkbrug'. Zo komt het dorp aan zijn historische naam.

  • Bushalte Zwolseweg

    OV reiziger: stap uit bij halte Balkbrug Centrum. Loop naar Wandelknooppunt A10. Steek N377 over. Na winkel Plus Ommerweg volgen tot eerste zijweg. Sla rechtsaf en volg Boslaan tot huisnr. 92. Loop linksaf het Dronkemanslaantje in.

  • 13

    Rijksmonumenten in Balkbrug

    Historie Limiethuisjes

    Boslaan 92 laat het laatste zogeheten Limiethuisje van de kolonie Ommerschans zien, een Rijksmonument. 17 huisjes, bewoond door bewakers en hun gezinnen, die moesten voorkomen dat kolonisten konden ontsnappen. De Limiethuisjes stonden op strategische plekken( grens) in het 700 ha grote gebied.

    Rijksmonument Boslaan/Ommerweg

    Aan Boslaan 13-35 en Ommerweg 7-17 en 10-28 resteren nog een aantal zogeheten dienstwoningen voor medewerkers van Rijksopvoedingsgesticht Veldzicht. Ze zijn ontworpen door gevangenisarchitect Metzelaar en gebouwd in de jaren 1910-1911. Boslaan 29,31,33,34 ontwerp Rijksgebouwendienst in 1913-1916.

    Dronkemanslaantje

    Deze naam stamt uit de periode van de Maatschappij van Weldadigheid. Langs deze afgelegen weg gingen dronken kolonisten, na bezoek aan het café, terug naar de kolonie. Ondanks koloniegeld, alleen te gebruiken in de Ommerschans, lukte het sommigen toch om elders aan geld te komen voor drank.

    Mysterie Dronkenmanslaantje
  • Wandelkeuzepunt U44

  • 14

    Historie Boskerk

    Historie Boskerk

    Gebouwd in 1845 voor de protestantse bewoners van de bedelaarskolonie Ommerschans. Na sluiting van de kolonie werd het tot 1997 beurtelings gebruikt door de protestantse en katholieke bewoners van TBS kliniek Veldzicht. Sinds 2007 het 'Thomashuis' , voor volwassenen met een verstandelijke beperking.

    Spookpastorie

    Voor de katholieken duurde het tot 1869 voordat zij gebruik konden maken van een eigen kerk met pastorie. Het verhaal hierover staat te lezen op het bordje aan Balkerweg 75, recht tegenover de voormalige school in Ommerschans. De kolonie Ommerschans was ooit een parochie binnen parochie Avereest.

    Mysteries van het Reestdal
  • Thomashuis Balkbrug - Rustpunt

    Welkom bij het Thomashuis Balkbrug, een Rustpunt. OPEN wanneer dit bord in de houder staat. Links achter het hek kunt u iets (warms) nuttigen (prijslijst aanwezig). Vergeet niet om het hek te sluiten.

    Thomashuis Balkbrug - Rustpunt
  • Wandelkeuzepunt U42

  • Parkeerplaats Ommerschans

Colofon: Groep Reestdal Mystiek: Tineke Poortman.
Deel deze pagina