Textielroute Lonnekermeer, Lonnekerberg, Hof Espelo

Zuid Twente

Fietsen
18 km

De textielindustrie heeft Twente gevormd tot de regio die het nu is. Van de huisnijverheid in de 16e eeuw tot en met de grote textielfabrieken van de 19e eeuw; textiel zit in het ‘Twentse DNA’. Deze route langs installaties, musea en landgoederen staat in het teken van Textiel Festival Twente.

Toegankelijkheid

Route deels over onverharde paden.

Startpunt

Startpunt: Kruising Leutinkveldweg / Lonnekermeerweg (parkeergelegenheid) Lonneker-West, 7522 PW Enschede 7RFQ+JV Enschede

Highlights op deze route:

  • 1

    Textiel geschiedenis

    Landgoederen van Textiel

    Landschap Overijssel heeft acht landgoederen in beheer die een Twentse textielfabrikant als eigenaar hadden. De verwevenheid van de textielindustrie met het landschap is groot en ook nu nog terug te zien in ons landschap. Denk aan de villa's, stads- en landschapsparken.

    Koop woeste gronden

    Het geld dat door de eigenaren in de textielindustrie werd verdiend, kwam op verschillende manieren in het Overijsselse landschap terecht. In de eerste plaats kochten verschillende textielfamilies de laatste restanten van woeste gronden op.

    Aanleg landschapsparken

    De tweede manier waarop textielfabrikanten het Overijsselse landschap verrijkten, was door het overnemen of stichten van buitenplaatsen en het aanleggen van bijbehorende landschapsparken, met name rondom Enschede. Otto Stork (1867-1923) stichtte landgoed Lonnekermeer.

  • 2

    Installatie 'Ontworteld'

    Installatie: ‘Ontworteld’

    Ontworteld is het achtste deel in de reeks van Project Uitloper. In dit (bio)kunstexperiment wordt een combinatie gemaakt van (voedsel)planten en textiel en is gebaseerd op de textiel en agrarische roots van Twente. Daarnaast zet het vraagtekens bij de huidige voedsel-, kleding- en textielindustrie.

    Woeste gronden

    Voor de ontginning tot land- en bosbouwgebied bestond het Twentse landschap voornamelijk uit ‘woeste gronden’; niet-gecultiveerde terreinen, zoals heide, veengebieden en moerassen. Rogge en vlas waren in Twente belangrijke gewassen om te voorzien in de behoefte aan voedsel en textiel.

    Menselijke manipulatie

    De menselijke manipulatie van de natuur voor het verkrijgen van grondstoffen voor onze eerste levensbehoeften: voedsel, kleding en onderdak. Hoe verhoudt zich dat weer tot de natuur?

    Metamorfoses

    ‘Er groeit iets tussen de rogge’. Het werk ligt eerst nog verscholen tussen de rogge en zal de komende maanden meerdere metamorfoses ondergaan, van groei, bloei naar een droog gewas. De laatste fase wordt bepaald door het verloop van de metamorfoses. Materiaal: aarde, heidemat, metaal, hout, vlas.

    textielfestivaltwente.nl

    'Ontworteld' is een installatie van Annemarie Huirne & Christel Burghoorn.

  • 3

    Landgoed Lonnekermeer

    Landgoed Lonnekermeer

    Landgoed Lonnekermeer vormt samen met De Wildernis en Hof Espelo een gordel van natuurterreinen tussen Hengelo en Enschede. In totaal omvat het landgoed zo'n 90 ha, waarvan de helft bestaat uit bos.

    Textielfabrikant Otto Stork

    Textielfabrikant Otto Stork (1867-1923) stond aan de wieg van Lonnekermeer. Voor de aanleg van de spoorlijn Almelo-Salzbergen ontstonden twee zandafgravingen. Stork liet hier twee meren van maken; het kleine en grote Lonnekermeer.

    Rijskmonument

    Ook gaf Stork opdracht voor de bouw van de villa, boerderij en boswachtershuis, nu rijksmonumenten. Het ontwerp voor zijn landschapspark liet hij maken door landschapsarchitect Leonard Anthony Springer (1855-1940).

  • 4

    Landgoed Lonnekerberg

    Albert Jan Blijdenstein

    Ook Lonnekerberg is een Landgoed van Textiel. Albert Jan Blijdenstein (1829-1896) was de zoon van de Twentse textielfabrikant en oprichter van de firma Blijdenstein & Co. Hij kocht dit gebied (toen een open heideveld) in 1850 als jachtgebied van een aantal boeren.

    Rabatten en vergezichten

    Blijdenstein schiep uit de natte heidevelden op de Lonnekerberg een volledig nieuw landschap. De aanleg van rabatten en het planten van naaldbomen moesten de onrendabele heidegronden winstgevend maken. Daar tussenin creëerde hij ruimte voor bijzondere bomen en vergezichten.

    Zaden

    Blijdenstein verzamelde bomen en zaden van over de hele wereld. Op de Lonnekerberg zijn veel verschillende exotische bomen te vinden: paardenkastanje, moerascipres, rododendron, rode beuk, sequoia. En ook naaldbomen: Japanse lariks, Weijmouth Den, Douglasspar en Sitkaspar.

  • 5

    Kunstwerk 'Weverijbankje'

    Ontwerp 'Weverijbankje'

    Van de eerste spinnenwielen en weverijen tm de nieuwste machines van nu; de ontwikkeling van de textielindustrie is nauw verbonden is met Twente. Ontwerper Angelique Fokker maakte voor Textiel Festival Twente een verhalend object dat tot de verbeelding spreekt: het 'Weverijbankje'.

    Spinnewiel als inspiratiebron

    De elementen van het spinnenwiel waren voor Angelique de inspiratie om dit ‘Weverijbankje’ te ontwerpen. Door het wiel te draaien kun je al lezend de historie laten passeren. Het werkbankje als parkbankje om op te rusten. De wind kan spelen met het wiel en een stukje folklore staat in de natuur.

    Over Angelique Fokker

    "De identiteit van een plek, product of dienst is waar een project voor mij begint. Als grafisch ontwerper maak ik graag waardevolle, functionele, informatieve en inspirerende ontwerpen. Met liefde voor historie, natuur, textiel, beeld en typografie." Gemaakt van hout van Houtzagerij Twickel.

    www.angeliquefokker.nl
  • 6

    Graf van Blijdenstein

    Textielfabrikant Blijdenstein

    Albert Jan Blijdenstein leefde van 1829 tot 1896. Hij kocht dit gebied in 1850, toen een open heideveld, als jachtgebied van een aantal boeren en schiep uit de natte heidevelden op de Lonnekerberg een volledig nieuw landschap.

    Landgoed Lonnekerberg

    Met name het aanleggen van rabatten en het planten van naaldbomen moesten de onrendabele heidegronden winstgevend maken. Tussendoor was er ruimte voor bijzondere bomen en vergezichten.

    Graf Blijdenstein

    Blijdestein was zowel voorzitter van de Heidemaatschappij, als van de Kamer van Koophandel. Omdat hij zo verknocht was aan het gebied, werd hij na zijn overlijden hier begraven in een familiegraf. Behalve enkele familieleden ligt er ook een hondje begraven in een klein grafje rechtsvoor.

    informatie over Lonnekerberg
  • 7

    De Museumfabriek

    Oude textielfabriek

    DMF is gevestigd in een oude textielfabriek. De firma Rozendaal liet hier op de Stroinksbleek in 1907 een fabriekspand bouwen. Er werd gehandeld in katoenafval en men maakte er poetskatoen. Vanwege de afnemende vraag naar katoen moest het Rozendaal in 1988 de deuren sluiten.

    DMF Textielcollectie

    DMF heeft een grote collectie textielmachines. Een aantal daarvan is nog in gebruik voor weefdemonstraties en om o.a. theedoeken te weven die in de museumwinkel worden verkocht. Ook heeft DMF een collectie textilia; van sitsen jakken uit de 18e eeuw t/m arbeiderskleding uit de 20e eeuw.

    Makerspace

    In de Makerspace laat je jouw creativiteit de vrije loop. Hier maak je de meest bijzondere dingen met de 3D-printer, lasersnijder, foamcutter en nog veel meer apparatuur. Kijk voor het het actuele programma op:

    agenda DMF
  • 8

    Rijksmuseum Twenthe

    Rijksmuseum Twenthe RMT

    RMT is voortgekomen uit een initiatief van de Twentse textielbaron Jan Bernard van Heek, die zijn schilderijencollectie in een nieuw museum wilde onderbrengen. In de jaren '60 werden ook de verzamelingen schilderijen van textielfabrikanten J.B. Scholten en M.G. van Heel aan de collectie toegevoegd.

    Claudy Jongstra

    RMT heeft heeft ook veel hedendaags werk in de collectie, waaronder werk van Claudy Jongstra. Jongstra maakt o.a. textiele wandtapijten en installaties van wol. Ze ontwikkelde voor RMT een permanent kunstwerk voor de entreehal, getiteld Identity Diptych.

    Gevilte wol

    Dit werk bestaat uit twee monumentale wandkleden van gevilte wol die zowel het verleden als de toekomst van Twente verbeelden. De verfgewassen die voor de wandkleden zijn gebruikt, zie je terug in de mede door Jongstra ontworpen museumtuin. Zie voor meer informatie & agenda:

    www.rijksmuseumtwenthe.nl
  • 9

    Landgoed Hof Espelo

    Hof Espelo

    Hof Espelo is een van de acht Landgoederen van Textiel van Landschap Overijssel. Hof Espelo werd in de 19e eeuw als zomerverblijf opgekocht door Bernard Gerard Cromhoff (1837-1898), zoon van Hermanus Cromhoff, firmant van de Enschedese textielfabriek Ter Kuile Cromhoff.

    Textielfabrikant Ten Cate

    Het was Evert Adriaan Doedes Breuning ten Cate (1920-1991) die Hof Espelo van de Cromhoffs overnam. Ten Cate was lid van de raad van bestuur en commissaris van het latere Koninklijke Nijverdal Ten Cate in Almelo.

    Koetshuis

    Het koetshuis waarvoor je nu staat, is waarschijnlijk later in de 19e eeuw gebouwd en diende niet als onderdak voor paarden, maar voor de automobiel van Cromhoff. Het koetshuis is inmiddels verbouwd tot bezoekerscentrum van Landschap Overijssel. Je kunt er terecht voor koffie, thee en activiteiten.

    activiteiten bezoekerscentrum
  • 10

    Kunstwerk Karin van der Molen

    Kunstwerk 'Jaarringen'

    De jaarringen van bomen inspireerden beeldend kunstenaar Karin van der Molen tot het werk 'Jaarringen'. Met 'environmental art work' reflecteert de kunstenaar op o.a. actuele milieu- en klimaatproblemen. Ze maakte dit werk in het kader van Textiel Festival Twente.

    Elk jaar een ander jasje

    "De boom trekt ieder jaar een ander jasje aan en zo is iedere ring verbonden met een tijdperk. Op de ringen zijn jaartallen geborduurd die verwijzen naar een belangrijke gebeurtenis op Hof Espelo (een van de Landgoederen van Textiel van Landschap Overijssel) of in de textielgeschiedenis van Twente."

    Over Karin van der Molen

    "With my environmental art work I relate to contemporary challenges. Nature often mirrors the consequences of human activities in the environment. Environmental art can be deployed to encourage, amplify and intensify our imagination to develop a healthy relationship with our surroundings."

    karinvandermolen.nl
  • 11

    Kunstwerk Eve Dumas

    Kunstenaar Eve Dumas

    Eve Dumas werkt als beeldend kunstenaar met verschillende materialen waaronder textiel en garen. Zowel organische vormen als ambachtelijke textiel vormde inspiratie voor dit werk, dat ze maakte in het kader van Textiel Festival Twente.

    Vormenpatroon

    De open vormen van kant- of haakwerk lijken op het vormenpatroon van boomtakken. De bomen in het Sterrenbos van Hof Espelo werden ooit zorgvuldig gekozen vanwege hun aanblik en kruinen in alle seizoenen. Die natuurlijke patronen worden gevierd in dit kunstwerk dat Eve op maat maakte voor deze bomen.

    Invloed van wind en licht

    Door de open structuur kan de wind door de vormen heen waaien. Er ontstaan doorkijkjes en schaduwen die telkens veranderen onder invloed van wind, weer en lichtinval. Het werk is met de hand gemaakt van herbruikt garen op een klimaat-neutrale basis.

    www.evedumas.com
Colofon: Route gemaakt in het kader van Textiel Festival Twente 2021. Zie je een foutje in de route? Mail naar: info@landschapoverijssel.nl
Deel deze pagina

Steun Landschap Overijssel

Overijssel is een schitterende en afwisselende provincie. Van de natuur kun je altijd genieten. Zelfs als je in de stad woont is natuur dichtbij. Dat is niet vanzelfsprekend, daar werken duizenden mensen hard aan, vaak met onze hulp. Samen maken we Overijssel mooier. Help je ons mee?