Welkom wasbeer en wasbeerhond?

Ze ogen aandoenlijk door hun gemaskerde snoeten. En met hun dikke vachten lijken het echte knuffelberen. Maar zijn we wel zo blij met de komst van de wasbeer en de wasbeerhond?

Wasbeer, foto: Daniël Tuitert

Tekst: Frans Bosscher
Wasberen en wasbeerhonden duiken de laatste jaren steeds vaker in ons land op, de wasbeerhond zelfs in Overijssel. Beide dieren komen vanuit Duitsland naar ons land. De wasbeer is zo’n honderd jaar geleden uit Noord-Amerika naar Europa gehaald om hem te fokken voor z’n pels. De wasbeerhond, die uit Oost-Azië komt, is om dezelfde reden in West-Rusland terechtgekomen. Ontsnapte en ook uitgezette dieren hebben zich de afgelopen decennia over een groot deel van Europa verspreid. Overigens zijn ze niet aan elkaar verwant. De wasbeer behoort tot de kleine beren, terwijl de wasbeerhond een hondachtige is, net als de wolf en de vos.

Evenwicht verstoord

Anders dan bijvoorbeeld wolf, lynx en wilde kat, die zich ook weer vestigen in ons land, hebben de wasbeer en de wasbeerhond nooit deel uitgemaakt van onze natuur. De komst van zulke nieuwkomers - dat geldt voor planten evengoed als voor dieren - kan grote effecten hebben. Een deel van hen ontregelt namelijk het natuurlijke evenwicht dat in vele duizenden jaren is ontstaan. In het ergste geval verdwijnen er zelfs inheemse planten en dieren. Dan spreken we van invasieve exoten. De vrees is dat de wasbeer en de wasbeerhond ook een ongewenste impact gaan hebben. Ze voelen zich prima thuis in onze landschappen. Ze leven bij voorkeur in gemengde bossen langs beken en rivieren en in andere waterrijke landschappen. Ze kunnen heel goed zwemmen en de wasbeer is ook een goede klimmer. Beide eten ze alles wat ze al scharrelend tegenkomen: insecten, wormen, vogels, jonge dieren, kreeften, amfibieën, reptielen, slakken, vissen, noten, eieren, fruit, eikels, noten, bessen. Het smaakt ze allemaal. De wasbeer dankt zijn naam aan een bijzondere manier waarop hij met voedsel omgaat. Hij wast slakken en kikkers intensief voor hij ze eet en hard voedsel kneedt hij in water om het zacht te maken.

Wasbeerhond
Wasbeer

Overeenkomsten:

  • even groot (vergelijkbaar met een
  • vos)
  • zwarte band rond ogen
  • dikke vacht
  • grijskleurige vacht
  • volle staart

Verschillen:

  • wasbeer heeft meer wit in gezicht
  • wasbeer heeft langere poten
  • wasbeerhond heeft lange bakkebaarden
  • staart wasbeerhond heeft één kleur, die van wasbeer heeft zwarte en witte ringen

Weide- en moerasvogels

Dat de komst van wasberen en wasbeerhonden niet zonder gevolgen is, hebben ze elders al laten zien. Op eilanden waar wasbeerhonden terecht zijn gekomen, is de complete amfibieënwereld uitgestorven. De vrees is dat ze in de Nederlandse natuur kunnen huishouden bij weidevogels (kieviten, grutto’s, tureluurs, scholeksters, etc.) en andere vogels die op of net boven de grond broeden of op broedeilandjes, zoals purperreigers, visdieven, zwarte sterns en roerdompen. Allemaal vogelsoorten die het toch al niet makkelijk hebben. Voor Landschap Overijssel is er dan ook alle reden om heel alert te zijn op de komst van wasberen en wasbeerhonden. Het zal niet lukken om ze tegen te houden. In Duitsland worden ze al jaren intensief bejaagd – er worden jaarlijks meer dan 40.000 wasbeerhonden afgeschoten – maar dat heeft nauwelijks effect op de omvang en de verspreiding. Hoe je de kwetsbare vogelpopulaties kunt beschermen, is nog een grote vraag. Eventuele bestrijding begint bij kennis over waar de dieren zitten.

Exoot gezien? Meld het!

Wereldwijd worden exoten als één van de belangrijkste bedreigingen voor de biodiversiteit beschouwd. Behalve in de natuur kunnen ze ook andere problemen veroorzaken. Door woekerende invasieve waterplanten, zoals watercrassula, groeien watergangen dicht, reuzenbalsemien zorgt voor oevererosie, reuzenberenklauw kan de huid irriteren en ambrosia verlengt het hooikoortsseizoen.
Invasieve diersoorten kunnen ook dragers van ziekten zijn; bij wasberen en wasbeerhonden gaat het om onder meer hondsdolheid en vossenlintwormen. Overheden, natuurorganisaties en wetenschappers willen graag een goed beeld van de verspreiding van invasieve exoten krijgen. Daarom roept Landschap Overijssel op om waarnemingen te melden. Dit kan via de links onderaan dit artikel.

Vanaf 2019 jacht

Harold van Gerrevink werkt bij de provincie Overijssel waar hij zich bezig houdt met de handhaving van de natuurwetgeving en de schadebestrijding door onder meer exoten. In z’n vrije tijd is hij jager. “We krijgen jaarlijks enkele meldingen van wasbeerhonden, nog niet van wasberen. Het gaat meestal om aangereden dieren. We vermoeden dat het er veel meer zijn dan die paar die gemeld worden, omdat wasbeerhonden een heel verborgen bestaan leiden. De Provincie werkt nu aan de uitvoering van een Europese lijst met exoten die bestreden moeten worden. Wasberen en wasbeerhonden staan ook op die lijst. Dat betekent dat jagers in de loop van 2019 het verzoek krijgen om ze af te gaan schieten. Het is niet waarschijnlijk dat we ze allemaal te pakken krijgen. Het zal er in de praktijk op neerkomen dat we de aantallen beperkt houden.”

Invasieve exoot gezien?

Meld het op overijssel.nl/meldpunt, waarneming.nl, telmee.nl of bij de wildbeheereenheid bij je in de buurt.