Ons afwegingskader

Natuur beheren is balanceren

Foto: Edwin van der Kaap

tekst: Lotty Nijhuis

Waar staat Landschap Overijssel voor? Dat lijkt geen moeilijke vraag: we willen landschap, natuur en streekeigen historie beschermen. Maar beschermen we elke soort tegen elke prijs? En waar laten we mensen wel en niet wandelen? Om keuzes samen beter te kunnen maken, zetten we ons gedachtegoed op papier.

Topnatuur en er tegelijk op alle mogelijke manieren recreëren? Daarvoor kozen we op De Lemelerberg. Collega’s fronsen nog weleens hun wenkbrauwen: gingen we daar niet juist voor méér natuur? Jazeker. Maar op specifieke plekken krijgt ook recreatie alle ruimte want mensen komen hier al eeuwen en dan kun je niet zomaar de deur op slot doen.

Pas op de plaats

Soms moeten we lastige keuzes maken; we kunnen niet alles tegelijk en op één plek. Daarom is een stip op de horizon belangrijk. Ons hart gaat sneller kloppen van een broedende rode wouw, de eerste bloeiende orchidee. Zijn inwoners enthousiast, dan zijn we geneigd nog een beetje harder te lopen. Een goede afweging passend bij onze doelstelling helpt dan om keuzes te maken en onze inzet juist te verdelen.

Pizzapunten

Natuur beschermen is keuzes maken. Of beter gezegd: balanceren. We vinden vier waarden belangrijk – natuur, erfgoed, beleving, productie – maar wat goed is voor het een gaat soms ten koste van het andere. Waar kies je voor? We hebben het samen maar eens op papier gezet en noemen het onze Quattro Stagioni: voor wie niet kan kiezen van vier even smakelijke punten van een pizza. Graag geven we je een idee van de afwegingen die we maken.

vliegend hert, foto: Jacob van der Weele

Natuur

Acht centimeter groot, imposante kaken: je vindt hem prachtig of je nekharen gaan ervan recht overeind staan. Het vliegend hert spreekt tot de verbeelding maar in Nederland zien we hem nauwelijks nog. Het is een veeleisend typje, dat houdt van oud rottend eikenhout. We beschermen de natuur, dat hoeven we niemand uit te leggen. Maar in natuurbescherming kun je heel ver gaan. Hoever ga je dan? Het vliegend hert past in onze ‘Ark van Noach’. We beschermen kwetsbare, streekeigen soorten zolang de natuur nog niet overal voldoende robuust is. Tegelijk grijpen we niet in tegen elke prijs. Maar we zien een kans het vliegend hert te helpen: door nu eikenstobben in te graven redt hij zich straks in het Dal van de Mosbeek weer helemaal zelf.

Beleving

Hei, bos, stuivend zand met jeneverbessen: De Lemelerberg is topnatuur. Maar je kunt er ook wandelen, mountainbiken, spelen, paardrijden en koffie drinken. Altijd al gaan mensen naar de Lemelerberg; er werd vroeger zelfs gelanglauft. Kun je er dan ineens een hek omheen zetten? Bovendien: we werken voor de natuur, maar óók voor mensen. En dus wordt er vandaag de dag meer gerecreëerd dan ooit. Maar niet ten koste van de natuur. We concentreren de routes op één plek, daarbuiten krijgt de natuur de rust die ze nodig heeft.

Essenstoven, foto: Arno ten Hoeve

Erfgoed

De essenstoven in Steenwijkerwold herinneren aan een tijd dat bomen elke paar jaar werden afgezaagd, voor brandhout bijvoorbeeld of om gereedschap van te maken. De stoven liepen vanzelf weer uit in hun kenmerkende vorm van meerdere stammen. Sommige stoven zijn wel twee meter breed en eeuwen oud. Tegenwoordig hebben we geen hakhout meer nodig. Maar deze oudjes horen bij de streek. We vertelden de inwoners van Steenwijkerwold het verhaal over ‘hun’ essenstoven. Nu werken we samen aan het behoud van dit erfgoed. De afweging? Het landschap vertelt wie we zijn, zorgt dat we ons ‘thuis’ voelen. Het landschap verandert, ook dat hoort erbij. Maar uniek (groen) erfgoed dat goed te behouden is, vinden wij het beschermen waard.

Hilligenpadboekje

Productie

Over het Hilligenpad wandel je vijf dagen door de prachtige Twentse natuur. Op eigen gelegenheid. Óf via een arrangement. Geld betalen voor de natuur? We proberen er langzaam aan te wennen. We willen (en moeten!) steeds minder afhankelijk worden van de subsidiekraan. Natuurbeheer kost nou eenmaal geld. Natuur kan ook geld opleveren. Dat staat alleen vaak op gespannen voet met andere waarden. Hout kappen of het bos zijn gang laten gaan? Graan oogsten of ruimte maken voor akkervogels? Geld verdienen met natuur hoeft niet ‘vies’ te zijn – we kopen er geen dure auto’s van. Er zitten heel veel tinten grijs tussen ‘commercieel‘ en ‘gratis weggeven’. De komende jaren blijven we dus zoeken naar innovatieve concepten die passen bij ons verhaal.