Twente

Aamsveen

Aamsveen
Aamsveen  Foto Jacob van der Weele
N 52° 29.556' E 006° 12.077'

Natuurgebied Aamsveen behoort tot de weinige overgebleven hoogveengebieden in West-Europa. Natuurliefhebbers genieten van de rust, de uitzichten en van de grote natuurwaarde van het Aamsveen. Een bezoek aan het gebied met zijn levend hoogveen is een natuurbeleving die je niet snel zult vergeten.

Dikke, zompige veenmostapijten

Het Aamsveen is in fasen gevormd vanaf zo'n 5.000 jaar voor Christus. Vlak na de ijstijden waren grote delen van Oost-Nederland bedekt met hoogveen; trilveen van dikke, zompige veenmostapijten zo ver het oog reikte. Ruig en nauwelijks toegankelijk. Veel van deze veengebieden zijn ontgonnen voor turfwinning en om plaats te maken voor landbouw. Het Aamsveen, dat ten zuidoosten van Enschede ligt, is gelukkig merendeels bewaard gebleven.

Unieke natuurwaarden

Het Aamsveen is zo bijzonder, dat het is aangewezen als beschermd Natura 2000-gebied. Aan de westzijde van het gebied ligt een nog vrijwel intacte laggzone. In deze natte overgangsstrook tussen het hoogveen en de omgeving - de stuwwal van Enschede - mengt regenwater zich mengt met grond- en kwelwater. Hierdoor komen er veel verschillende en bijzondere planten en dieren voor, zoals gevlekte orchis, welriekende nachtorchis, blauwe zegge, klokjesgentiaan, gentiaanblauwtje en boomkikker. Langs de Glanerbeek, die door de laggzone stroomt, staat elzenbroekbos. Het hoogveen dat iets verder naar het oosten begint, loopt door tot ver over de grens, waar het Hündfelder Moor wordt genoemd. Het Aamsveen is dus een grensoverstijgend hoogveencomplex dat zijn waterhuishouding 'deelt' met Duitsland. Logisch dus dat de natuur aan beide zijden van de grens overeenkomt. Verschillen die je ziet, komen voort uit andere vormen van beheer.

Veenmos

Wandelroute Aamsveen

In het Aamsveen is de afgelopen jaren grootschalig natuurherstel uitgevoerd. Het hoogveen wordt daardoor in de toekomst steeds natter. Op de plek waar vroeger een wandelpad precies over de grens liep, groeien nu weer veenmossen. Wil je het hoogveen zien, klim dan naar boven in de vogelkijkhut! Je hebt er een prachtig uitzicht over het hele Aamsveen en je ziet in het westen het Hündfelder Moor liggen. Vlak vóór de kijkhut buigt het pad richting de grens. Je kijkt daar uit over grote waterplassen en je spot er ieder jaargetijde andere vogels. Loop je verder dan zie (en soms ruik...) je het veenmoeras direct naast het pad. Vanaf de parkeerplaats kun je ook in het noordelijk deel van het gebied wandelen. Deze route voert deels door Duitsland.

wandelpaden Aamsveen

Hoogveenlandschap

Vroeger bestond bijna de helft van Nederland uit hoogveen. Door ontginning en verdroging is hier nog maar een fractie van over. Op het eerste gezicht verwacht je het misschien niet, maar een hoogveenlandschap is een afwisselend landschap. Het vormt een leefomgeving voor specifieke plant- en diersoorten die de zure en natte omstandigheden nodig hebben. Denk aan lavendelhei, ronde zonnedauw, hoogveenglanslibel, heikikker en de adder. Omdat het gebied nat en ontoegankelijk is, kunnen grondbroeders, zoals de kraanvogel en watersnip, er hun nesten uitbroeden.

Aamsveen
Aamsveen  Foto Clifton Buitink
Zonsopkomst boven het Aamsveen met kale bomen
Aamsveen   Foto Clifton Buitink
Rietvegetatie met bomen op de achtergrond in het Aamsveen
Aamsveen  Foto Henny de Joode

Oeroud Aamsveen

Het Aamsveen werd in de prehistorie al bewoond. De eerste bewoners vestigden zich aan de rand van het Aamsveen. Later, in de ijzertijd, lijken ze zich hoger op de stuwwal van Enschede terug te trekken. Vanaf de middeleeuwen wordt er structureel turf gewonnen. In de loop van de 18de eeuw verdelen en verkavelen boeren het Aamsveen. Er volgt een periode van intensieve ontginning, tot halverwege de vorige eeuw. Boeren baggeren op hun eigen percelen natte turf uit het veen en drogen het op zogenaamde kluundellen, aangelegde ronde keienveldjes waar een rondlopend paard het water eruit stampt. Elke kluundel heet naar de boerderij waar hij bij hoort. Deze ontginningsmethode komt nergens anders in Nederland voor en is typisch voor het Aamsveen.

turfstrooisel
Restanten van de turfstrooiselfabriek in het Aamsveen  Foto Nico Kloek
Aamsveen

Natura 2000-herstelmaatregelen

Het Nederlandse Aamsveen en het aangrenzende Duitse Hündfelder Moor vormen samen één hoogveensysteem. Het totale gebied verdroogt. Dit komt doordat de waterstanden in de zomer flink 'wegzakken' waardoor het waterpeil jaarrond behoorlijk schommelt. Hier is levend veenmos niet tegen opgewassen.

In 2021-2022 zijn er grootschalige Natura 2000-herstelwerkzaamheden uitgevoerd aan de rand van het Aamsveen, in de zogeheten laggzone. Om ook het hoogveen zelf te regenereren, moeten Nederland en Duitsland samen ingrijpen. Dit gebeurt sinds 2024, ondersteund door een Europese LIFE-subsidie.

Wil je weten wat er al is gedaan én nog gebeurt?

Ontdek het Aamsveen

Natuurgebied Aamsveen is zo bijzonder, dat het is aangewezen als beschermd Natura 2000-gebied. Het hoogveen zorgt voor een afwisselend leefgebied voor onder andere het heideblauwtje, welriekende nachtorchis en veenmosgrauwkoppen. Er is ook van alles te doen! Maak een mooie wandeling en beklim de uitkijktoren!

Natuurwerkdag aan de slag in het Aamsveen

Als vrijwilliger actief voor het Aamsveen

Het Aamsveen is een natuurgebied dat nat en slecht begaanbaar is. We zijn dan ook blij dat we bij het beheer een beroep kunnen doen op vrijwilligers. Natuurwerkgroep EnHOe is al decennialang een betrouwbare partner bij het beheer van Aamsveen. Er zijn ook andere vrijwilligers met andere taken actief, zoals voor het gidswerk en de monitoring. Help je ook mee? Lees hier meer over de werkgroep van EnHOe in het Aamsveen. Weten welke mogelijkheden er nog meer zijn om als vrijwilliger aan de slag te gaan bij Landschap Overijssel? Gebruik dan de link hieronder.

Heideblauwtje, Boetelerveld

Help mee; elke m2 telt!

In en rond het Aamsveen hebben we allerlei herstelmaatregelen uitgevoerd. Doelstelling is het natuurgebied weer gezond en veerkrachtig te maken. Wil jij bijdragen aan het behoud en herstel van onze natuurgebieden zoals het Aamsveen? Er zijn allerlei manieren waarop je kunt helpen. Bijvoorbeeld door je in te zetten als vrijwilliger of door donateur te worden. We zijn blij met alle bijdragen, groot en klein. Help je mee?

Eropuit