Kievitsbloem

De Brommerd, bij Hasselt, Erik de Kruif

Dansende klokken in het gras

De kievitsbloem, oftewel de Zwolse tulp, is een echte plant van de streek langs de Overijssels Vecht, de weteringen in Zwolle, het Zwarte Water en op enkele plekken langs de IJssel. Oudere mensen vertellen nog over de bossen Zwolse tulpen die ze als kind plukten. Tegenwoordig is de wilde kievitsbloem echter een zeer zeldzame verschijning en wettelijk beschermd.

Herkenning

De wilde kievitsbloem (Fritillaria meleagris) is een bolgewas uit de leliefamilie (Liliaceae). In april bloeien de kievitsbloemen en vind je de paarsen klokken in de weilanden in de uiterwaarden. Diep rood-paars geblokte bloemen,bengelen als klokken aan de ijle stengels. Tussen de paarse bloemen bungelt een enkele witte bloem.

Standplaats

De geblokte paarse bloemen (soms wit) komen nog maar op een paar plekken in Nederland voor waarvan het overgrote deel op de oeverlanden langs de Overijsselse Vecht en het Zwarte Water bij Zwolle en Hasselt. Ongeveer 95% van de Nederlandse kievitsbloemen staat hier. In het Zuid-Hollandse veenweidegebied is een tweede bolwerk te vinden. Nederland is de tweede grote groeiplaats in de wereld waarbij de Loire (Frankrijk) de grootste is. Oorspronkelijk komt de wilde kievitsbloem voor op klei-op-veengronden die in de winter onder water kwamen te staan. De kievitsbloem kan erg slecht tegen veranderingen in het grondwaterpeil en veel bemesting. Vandaar dat hij op de meeste plaatsen al lange tijd niet meer voorkomt.

Verspreiding

De verspreiding van de wilde kievitsbloem gaat via de relatief grote zaden. Het zaad drijft over het water en verspreidt zich zo. Dit is ook de reden dat het belangrijk is dat het groeigebied jaarlijks of in ieder geval om de paar jaar overstroomt. De kievitsbloem doet er maar liefst acht jaren over om in bloei te komen. Dat maakt de plant ook kwetsbaar.

Waar vind je de kietitsbloem bij Landschap Overijssel?

  • Buitenlanden Langenholte, Vanaf het fietspad op de dijk bij camping de Agnietenberg kun je met een verrekijker de vele kievitsbloemen bekijken.
  • Op verschillende plekken langs de Weteringen in Zwolle (bijvoorbeeld Nieuwe Weteringl, het Zwarte Water en de Vecht kun je velden vol kievitsbloemen zien. Natuurbeschermingsorganisaties, zoals Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten organiseren excursies om onder begeleiding de velden in te gaan.
  • Eens per twee jaar organiseert Landschap Overijssel de voorjaarsexcursie voor de donateurs naar de kievitsbloemen.


Terug naar planten en dieren in overijssel
Een activiteit of lezing op maat?
excursie met projectteam ruimte voor de Vecht Langenholte 19 04 2011web
Wil je een excursie, een lezing of een werkdag?