Terug 2,8 km

Luttenberg belevingsroute

Actieve route door bos en heide in natuurgebied ‘de Luttenberg’. Met onderweg speeltoestellen, zoals een touwbrug en klauterkeien, en informatie over planten en dieren. Ook hier en daar een klimmetje; het hoogste punt ligt op 31 meter. Leef je uit .....

Startpunten bij gemeenschapscentrum Elckerlyc, Butzelaarstraat 22, 8105 AR Luttenberg (tevens TOP toeristisch overstappunt Overijssel), museum De Laarman, dagcamping aan de bergweg of sporthal "de Achterberg" aan de Heuvelweg. Hier is voldoende parkeergelegenheid. Je volgt de gele pijlen van het wandelnetwerk. Via de oranje lijn in de app kom je bij de verschillende horeca-gelegenheden, die ook het start of eindpunt kunnen zijn.

Deze heuvelachtige route gaat over bospaden. Deze zijn slecht toegankelijk voor rolstoelen.

  • startpunt

    Startpunt "Oud Luttenbergh"

    Hier kun je de wandel/speelroute starten. Er is parkeerruimte voldoende, en je kunt je hier al uitleven op de speeltoestellen.

  • wandelknooppunt

    C15

  • wandelknooppunt

    C15

  • 1
    Bezienswaardigheid

    Stappaaltjes

    Stappaaltjes

    Springen, stappen, klauteren; alles kan en mag.

  • 2
    Bezienswaardigheid

    Jeneverbessen

    Jeneverbessen

    De jeneverbesstruik is een van de weinige coniferen die van nature voorkomt in Nederland. Je ziet de struik vooral in zandverstuivingsgebieden en heidelandschappen. Zoals op de Veluwe, in Drenthe en Twente. Het is een groenblijvende plant die meestal solitair groeit, maar soms ook in bosjes.

  • 3
    Bezienswaardigheid

    Apentouw

    Apentouw

    Nogmaals een test voor je balans.

  • wandelknooppunt

    C16

  • horeca

    Museum de Laarman

    Bij museum de Laarman kun je even binnenlopen voor een kopje koffie, thee of fris. Ook zijn er toiletten. Wil je het museum bezoeken dan moet je entree betalen.

    https://www.delaarman.nl
  • 4
    Bezienswaardigheid

    Hakhout

    Hakhout

    Een belangrijk onderdeel van bosonderhoud is het hakhoutbeheer. Hierbij worden bomen iedere acht tot twaalf jaar tot net boven de stambasis gekapt. Op de overgebleven stronk groeien vervolgens nieuwe uitlopers. Zo ontstaan nieuwe takkenbossen en zelfs weer hele nieuwe bomen.

  • 5
    Bezienswaardigheid

    Evenwichtsbalken

    Evenwichtsbalken

    Kun jij over de balken lopen zonder eraf te vallen??

  • wandelknooppunt

    C27

  • horeca

    Café de Schoenmaker

    Midden in het dorp bevindt zich café-brasserie De Schoenmaker. Het is een familiebedrijf van meer 80 jaar oud. In 1933 is cafe de Schoenmaker ontstaan. Sinds 1991 runnen Jan en Natalie te Wierike café de Schoenmaker en is de kroeg uitgegroeid tot een café, brasserie, zaal, catering en snackbar.

    café brasserie De Schoenmaker
  • 6
    Bezienswaardigheid

    Waarde van dood hout

    Dood hout?

    Een gezond bos kan niet zonder dood hout. Dode bomen brengen leven in het bos. Het is een ideale plek voor insecten, vogels en andere kleine dieren. Ze vinden er hun voedsel en schuilen of nestelen er graag. Daarom laten we dode bomen op diverse plekken in het bos staan of liggen.

  • 7
    Bezienswaardigheid

    Duikelrekken

    Duikelrekken

    Koprollen of optrekken, maak er zelf iets moois van.......

  • instructie

    Sporthal

    Een van de mogelijke startpunten.

  • 8
    Bezienswaardigheid

    Touwbrug

    Touwbrug

    Voorkom natte voeten en loop over de brug.

  • 9
    Bezienswaardigheid

    Heide

    Heide

    Wist je dat heidevelden oude cultuurlandschappen zijn? Vroegere bewoners kapten stukjes bos voor landbouw. Als na enkele jaren de bodem uitgeput was, bleef de grond braak liggen. Heide heeft niet veel nodig om te groeien en is dan ook een van de eerste plantjes die groeit op kale zandgronden.

  • 10
    Bezienswaardigheid

    Apentouw met losse boventouwen

    Apentouw met losse boventouwen

    Leef je uit en loop van de ene naar de andere kant zonder je evenwicht te verliezen.

  • 11
    Bezienswaardigheid

    Eikvaren

    Eikvaren

    Je herkent de plant aan de vorm van haar bladeren. Als je goed kijkt, zie je dat de smalle deelblaadjes lijken op een visgraat. De bladeren zijn gaaf of zwak gekarteld. Aan de onderkant van het blad vind je in rijen van twee hoopjes sporen die, als ze rijp zijn in de zomer, oranje tot bruin kleuren.

  • 12
    Bezienswaardigheid

    Speelkeien

    Speelkeien

    Spring van de ene naar de andere kei. Laat zien hoe behendig je bent.

  • 13
    Bezienswaardigheid

    Uitkijkpunt

    uitkijkpunt

    Terug naar de ijstijd

    De Sallandse Heuvelrug is een aaneenschakeling van heuvels; Holterberg, Hellendoornse Berg, Haarlerberg, Luttenberg en de Koningsbelt. Deze laatste is met 75 meter boven zeeniveau de hoogste. Een beklimming levert prachtige en unieke vergezichten op over uitgestrekte bossen en golvende heidevelden.

  • 14
    Bezienswaardigheid

    Trimparcours slingeren

    Sterke armen?

    Laat zien hoe sterk je bent in je armen en probeer je op te trekken of te slingeren aan het touw.

  • 15
    Bezienswaardigheid

    Salomonszegel

    Gewone salomonszegel

    Anders dan zijn naam doet vermoeden, is de gewone salomonszegel een opvallende en sierlijke plant. Je vindt hem vooral in loofbossen. De salomonszegel is te herkennen aan de gebogen stengels met twee rijen met ovale bladeren. Al in het vroege voorjaar kun je van de bloei van deze plant genieten.

  • 16
    Bezienswaardigheid

    Historisch karrespoor

    Historisch karrenspoor

    U staat nu op het bospad met de naam Korbeldsweg/Het Rot. Tussen de eswal en het zandpad ziet u evenwijdig lopende brede diepe greppels en ook aan de andere kant van het pad dezelfde greppels en zandruggen. Over een breedte van wel vijftig meter aan weerszijden van het bospad en parallel aan het bos

    Het zijn meerdere oude karrensporen naast elkaar over een lengte van 800 meter vanaf de noordoostkant van de Luttenberg naar de zuidwestkant. Meer middeleeuwse karrensporen naast elkaar duiden op intensief gebruik.De uitwaaierende karrensporen zijn ontstaan door druk handelsverkeer over deze weg.

  • 17
    Bezienswaardigheid

    Luttenberg belevingsroute

    herinneringsboom Luttenberg 700 jaar

    Dagcamping

    De dagcamping aan de Bergweg is een mooi startpunt voor de belevingsroute over "de Luttenberg". Op 21 maart 2018 is er een mooie herinneringsboom geplant, een 10 jaar oude Lindeboom, ter herinnering aan het 700 jarig bestaan van het dorp Luttenberg. Er is voldoende speelruimte en speeltoestellen.

    klimnet
  • eindpunt

    Eindpunt buitenplaats

  • 18
    Bezienswaardigheid

    Centrum Luttenberg, RK kerk

    RK kerk Heilige Cornelius

    Parochie Luttenberg behoort tot de parochie Heilig Kruis. Deze bestaat uit 9 locaties.

    Kleine berg

    Aan de helling van de gelijknamige stuwwal ligt het dorpje Luttenberg (kleine berg). Ooit maakte dit gebied deel uit van de marke Raalterwoold. In 1318 wordt De Hof van Luttenberg al beschreven. Omstreeks 1450 scheidde Luttenberg zich af van Raalterwoold en werd de marke Luttenberg.

    Parel van Salland

    De kleine buurtschap groeide langzaam uit tot het huidige dorp met een eigen school,winkels, sportvoorzieningen en vele actieve verenigingen. Het dorp telt ongeveer 2300 inwoners. Luttenberg, de parel van Salland!

  • 19
    Bezienswaardigheid

    Welkom op de Luttenberg!

    Natuurgebied de Luttenberg

    Dit mooie natuurgebied is ongeveer 50 ha groot en het hoogste punt ligt op 31 meter boven NAP. Vanaf de top van de Luttenbergberg heb je bij helder weer goed zicht op de Palthetoren op de Haarlerberg.

    Vroege bewoning

    In de ijstijd (zo'n 12.000 jaar geleden) stuwde het kruiende ijs uit Scandinavië zand en steen op tot heuvels. Zo ontstond de Luttenberg. Omdat het gebied hoog en droog ligt, werd het al in de prehistorie bewoond. Dat weten we omdat hier in de buurt o.a. speerpunten van vuursteen zijn gevonden.

    50 vogelsoorten

    Begin 20e eeuw was dit het jachtterrein van textielfabrikant Ten Bosch uit Almelo. Nu is het gebied grotendeels in eigendom van Landschap Overijssel en maakt het deel uit van Nationaal Park de Sallandse Heuvelrug. De Luttenberg heeft een rijk vogelbestand. Meer dan 50 vogelsoorten broeden hier.

  • 20
    Bezienswaardigheid

    Museum de Laarman

    Museum de Laarman

    Bij museum de Laarman kun je van alles beleven rond het thema van voedselproductie voor zowel mens als dier. In deze voormalige veevoederfabriek zie je niet alleen oude landbouwmachines, maar ook computersimulaties plus informatie over de geschiedenis van groenten, koe & melk en nog veel meer.

    museum de Laarman
  • 21
    Bezienswaardigheid

    Roggeveld

    Roggeveld

    Jaarlijks wordt het veldje met rogge ingezaaid. De rogge wordt in juli ouderwets gemaaid met de zicht, graanmaaiers en afleggers. De bindsters zetten het in schoven. In oktober wordt de rogge met de dorsmolen gedorst.

  • 22
    Bezienswaardigheid

    Lourdesgrot

    Lourdesgrot

    In 1914 werd deze grot voor Onze Lieve Vrouw van Lourdes gebouwd. De verlichting werd aangebracht uit dankbaarheid voor de behouden terugkeer van 20 jongemannen, die tijdens de politionele acties naar het voormalige Nederlands Indie waren uitgezonden. Tussen 1973 en 1976 werd de grot gerestaureerd.

  • 23
    Bezienswaardigheid

    Corneliuskerk

    Vanaf 1838 Kerkdorp Luttenberg

    Luttenberg is ontstaan aan de oostkant van de heuvel Luttenberg. In 1834 is de Kapelle van Luttenberg gewijd op de plek van de huidige kerk. In 1838 kwam de eerste parochieherder naar Luttenberg en werd Luttenberg een zelfstandig kerkdorp. In 1905 werd de huidige kerk gebouwd.

  • 24
    Bezienswaardigheid

    Gedenksteen (vorm van hand)

    Gedenksteen

    Deze gedenksteen is geplaatst op de grond waar vroeger het oude kerkhof was. Op een perkamentrol worden tijdens de viering rond Allerzielen de namen van alle in het afgelopen Kerkelijk jaar overleden dorpsgenoten bijgeschreven. Daarna worden de boeken met namen weer plechtig teruggezet in de sokkel.

  • 25
    Bezienswaardigheid

    Hek begraafplaats/pastoorsbos

    Hek begraafplaats/pastoorsbos

    De ijzeren toegangshekken naar de begraafplaats en het pastoorsbos zijn ontworpen en gesmeed door Pastoor Lotgerink (pastoor te Luttenberg van 1984 - 1994). Voordat hij priester werd, was hij smid van beroep.

  • 26
    Bezienswaardigheid

    'Kerkenlandje'

    Kerkenlandje

    Het 'kerkenlandje' ligt centraal in het dorp en hoort bij de kerk. Het biedt een rustige aanblik en op het processiepad rondom het landje kun je heerlijk wandelen.

    Feestweide

    In de zomer wordt hier het jaarlijkse 'Luttenbergsfeest' gehouden. Dan wordt het omgetoverd tot feestweide. Als na vier dagen feest de rust is weergekeerd, kunnen de koeien er weer grazen.

  • 27
    Bezienswaardigheid

    Boskapel

    Mariakapel in pastoorsbos

    In 1929 is het boskappelletje gebouwd. Het bevond zich destijds in de noordwestelijke hoek van de pastorietuin. Het was een tweede rust-altaar, een belangrijk onderdeel van de sacramentsprocessie. Het kapelletje is gebouwd n.a.v. het 40 jarig priesterjubileum van pastoor Butzelaar.

  • 28
    Bezienswaardigheid

    Bloemenbos

    Bloemenbos

    Ten westen van bosgebied de Luttenberg vind je het Bloemenbos, dat in de 19de eeuw is aangelegd op de wilde zandgronden. In de 20ste eeuw is ook een aantal woningen gebouwd tussen het groen.

  • 29
    Bezienswaardigheid

    Uitzichtspunt op de berg

    Uitzicht vanaf de Luttenberg

    Vanaf het hoogste punt op de Bergweg heb je een geweldig mooi uitzicht over de omgeving. Over de weilanden zie je in de verte de Hellendoornse berg, de Nijverdalse berg, de Holterberg en de Haarlerberg. Allemaal onderdeel van de Sallandse Heuvelrug. Bij helder weer kun je de Palthe-toren zien.

    Reeën en vogels

    Langs de Bergweg zie je houtwallen, de ideale schuilplaats voor reeën. Veel vogels vinden hier een broedplaats. De geelgors zingt het hoogste lied. Op rikkepalen zitten buizerds. Op de akkers, eigendom van Landschap Overijssel, bloeien 's zomers klaprozen, korenbloemen en kamille tussen het koren.

  • 30
    Bezienswaardigheid

    Buitenplaats "Oud Luttenbergh"

    buitenplaats "Oud Luttenbergh"

    Buitenplaats "Oud Luttenbergh"

    Op deze buitenplaats kun je je heerlijk de hele dag vermaken. Er zijn diverse speeltoestellen en je kunt vanaf hier de belevingsroute in het bos volgen. Ernaast is de 'zandkoele' te vinden; een fijne picknickplek of speelplek.

  • 31
    Bezienswaardigheid

    Natuurgebied 'de Luttenberg'

    Natuurgebied 'de Luttenberg'

    Grenzend aan het dorpje ligt het natuurgebied de Luttenberg, een geïsoleerd deel van de Sallandse Heuvelrug. Geniet van de verrassende vergezichten door de hoogteverschillen. Onderweg tref je naald- en loofbos, enkele heideveldjes, hakhoutbossen en akkers.

    Boomvalk

    Landschap Overijssel is eigenaar van 'de Luttenberg', een enkel stuk uitgezonderd. Het gebied is 48 ha. groot, 31 m. boven N.A.P. De Luttenberg heeft een rijk vogelbestand. Talrijke zangvogels, maar ook de boomvalk broedt hier.

    De beschermde jeneverbessen zijn opvallende verschijningen in de heideveldjes. De vaak in kluitjes groeiende bomen geven het gebied een apart karakter. Zij lijken on-hollands, maar zijn toch inheems. In de mist lijken het vaak 'witte wieven' zoals ze ook bekend zijn in oude verhalen.

    Meer informatie
  • 32
    Bezienswaardigheid

    B&B Het Spykerhuus

    Het Spyckerhuys

    Ongeveer een kilometer ten zuidoosten van waar het huidige dorp Luttenberg ligt, lag in de Middeleeuwen de buurtschap (De Hoff) Luttenberg, bestaande uit circa vijftien boerderijen. Rond het jaar 1300 was de voorloper van deze buurtschap niet meer dan een spiekerbelt.

    Spieker is afgeleid van het Latijnse spicarium, wat graanopslag betekent. Naast de omgrachte graanopslag is boerderij en erf Spyckerhuys ontstaan. Rond 1380 wordt al melding van de naam gemaakt. In 2012 is deze boerderij uitgeroepen tot mooiste boerderij van Salland.

    Nu is het een modern B & B Het Spykerhuus, waar het goed toeven is.

    http://www.buitenoosten.nl
  • 33
    Bezienswaardigheid

    De Hoff

    De Hoff te Luttenberg

    De Hoff te Luttenberg wordt in 1318 genoemd, maar is waarschijnlijk veel ouder (1100). Eigenaar was de bisschop van Utrecht, die nog 3 grote boerderijen in de omgeving bezat. Kleine boeren moesten jaarlijks 10% van de akkerbouwproducten afleveren bij de Hoff. Het Spyckerhuys diende als opslag.

    De Hoff is in de 17e eeuw verbouwd als havezathe / jachthuis van de adellijke familie van Ittersum. Het is nu een Rijksmonument en een van de oudste gebouwen van gemeente Raalte. Eigenaar is de Amerikaanse familie Morefield-Kramer.

  • 34
    Bezienswaardigheid

    Camping De Luttenberg

    Vakantiepark De Luttenberg

    Aan de voet van de Luttenberg op de Sallandse Heuvelrug in Overijssel ligt gemoedelijk vakantiepark De Luttenberg. Hier is het tot in de puntjes geregeld: alles staat klaar voor een zorgeloze vakantie met het hele gezin.

    vakantiepark De Luttenberg

    5-sterren Vakantiepark de Luttenberg is landelijk en aan een bosrand gelegen. Ons kleinschalige vakantiepark beschikt over een binnen- én buitenzwembad, diverse speelvoorzieningen en een gezellige Brasserie. Voor jong en oud is er van alles te beleven en er is zelfs wellness aanwezig!

    De Luttenberg ligt vanuit de mooie ligging in Overijssel, dichtbij de steden Deventer, Zwolle, Almelo, maar ook vlakbij het gezellige Ommen, Raalte, Nijverdal en Hellendoorn. Een kampeervakantie, een glampingvakantie of juist een vakantie in een accommodatie? Het kan allemaal!

  • 35
    Bezienswaardigheid

    Processiepad en Lourdesgrot

    Processiepad en Lourdesgrot

    Het processiepad loopt rondom het kerkenlandje.

    In 1914 werd de grot voor Onze Lieve Vrouw van Lourdes gebouwd. De verlichting werd aangebracht uit dankbaarheid voor de behouden terugkeer van 20 jongemannen, die tijdens de politionele acties naar het voormalige Nederlands Indie waren uitgezonden. Tussen 1973 en 1976 werd de grot gerestaureerd.

  • 36
    Bezienswaardigheid

    Amfitheater Het Lommerrijk

    Amfitheater Het Lommerrijk

    Verscholen in het bos achter de dorpskerk ligt Amfitheater Het Lommerrijk. In dit bos-theater vinden in de lente en zomer gevarieerde optredens plaats. Terwijl onder de bomen licht en schaduw vechten om een plaatsje, begeleiden tjilpende en kwetterende vogels de voorstelling. Een magische plek!

    amfitheater
  • 37
    Bezienswaardigheid

    Bloemenbos

    Bloemenbos

    Ten westen van bosgebied de Luttenberg vind je het Bloemenbos, dat in de 19de eeuw is aangelegd op de wilde zandgronden. In de 20ste eeuw is ook een aantal woningen gebouwd tussen het groen. De naam komt van vroeger; toen werd de streek zo genoemd.

  • 38
    Bezienswaardigheid

    steun het landschap

    uitzicht Luttenberg

    Landschap Overijssel

    Overijssel is prachtig met afwisselende landschappen: bos, heide, kleinschalige weilanden tussen houtwallen, uitgestrekte hoogveengebieden, mooie meren en rivieren. Dit landschap staat onder druk. Laten we er met z'n allen voor zorgen dat het behouden blijft!

    Landschap Overijssel

De route is gemaakt door werkgroep Ommetjes Luttenberg i.s.m. Landschap Overijssel en behoort tot wandelnetwerk Salland.

Tips voor op stap

Download de App

Landschap Overijssel heeft twee gratis routeapps met daarin de mooiste routes door natuur en landschap. De wandelapp heet 'wandelen in Overijssel' en voor fietsers is er 'fietsen in Overijssel'.

Houd de molen van Frielink draaiend!

Help mee en geef deze iconische molen nieuwe wieken

Ja, ik steun de molen