Haaksbergen Wereldoorlog II

Zuid Twente

Fietsen
60 km

Route langs WO II-gedenkplekken rond Haaksbergen. Met deze route wil de maker allen aan wie wij onze vrijheid danken, eren. Zie publicaties: Onder de Vliegroute H. Brummelman, Dorp in de mediene R. Geritz-Koster, Bombardement op 24-03-1945 heruitgave. Bij het Historisch Centrum Haaksbergen Markt 2.

Toegankelijkheid

Route over zowel (on)verharde (bos-)fietspaden als asfaltwegen; volgt grotendeels fietsknooppunten.

Startpunt

Startpunt: Stationsstraat 3, 7481 JA Haaksbergen. Parkeren aan de Parallelweg aan de andere kant van het spoor. Daarnaast kan men parkeren en starten bij alle horeca gelegenheden in de route.

Highlights op deze route:

  • 1

    Museum Buurtspoorweg

    Museum Buurtspoorweg

    Het is thans een toeristen-spoorlijn tussen Haaksbergen en Boekelo. Maar deze werd aangelegd als aanvoerlijn voor de industrie in Twente en voor het eerst in 1885 in gebruik genomen door de Geldersch Overijssels Locaal Spoorweg Maatschappij (G.O.L.S.). Zie ook: www.museumbuurtspoorweg.nl

  • 2

    Holthuizerstraat/Hondelink

    Duits jachtvliegtuig

    Op 23 januari 1945 stortte een vliegtuig neer in de nabijheid van erve Ten Voorde aan de Holthuizerstraat 11 voorheen C 185. Bewoner is de familie Ter Woerst (Barg). Verder geen persoonlijke ongevallen of schades aan gebouwen.

    Het gaat hier om een Duits jachtvliegtuig Focke Wulf 190D-9" De Schwarze 11" neer naar een luchtgevecht met een Hawker Tempest. De piloot aankomend officier G. Langer kwam hierbij om het leven.

  • 3

    Hazemolenweg bombardement

    Bombardement woning 1945

    Op 31 maart sloeg het noodlot toe voor de familie Wilders in St. Isidorushoeve in wijk C nr 180a. Door een luchtaanval van geallieerden vliegtuigen werd de woning getroffen.

    Gesneuvelden

    Dina Wilders-Meijerink (39) en 4 kinderen kwamen daarbij om het leven: Fons (11), Marietje (10), Frans (6) en Jootje (3). Verder een jongeman Gerard Keizers (24), Hanna Jannink (45) en Gefreiter Fritz Kuppich (Duits soldaat).

    De huidige bewoning aan de Hazenmolenweg waar de woning van de familie Wilders woonden.

  • Horeca en/of toilet Dwars

    Cafe Dwars, St. Isidorushoeve: Voor openingstijden zie: www.cafedwars.nl

  • 4

    Beckummerweg oorlogsmonument

    Oorlogsmonument

    Het monument stond voorheen op de kruizing Goorsestraat-Beckummerweg en wordt door leerlingen van de Bonifaciusschool onderhouden.

    Barakken

    Tijdens de oorlog is hier aan de Beckummerweg in oktober 1940 door de Duitsers een inlichtingenbarak gebouwd, in de volksmond 'de Barakken'. Na de oorlog werden de barakken gebruikt voor huisvesting ca 1946 tot 1960 en later huisvesting van bedrijven. Van 1969-2010 provincie Overijssel.

    Wederopbouw

    Het Erve Boonk werd door de geallieerden onder vuur genomen en alleen de voorgevel bleef intact. Na de bevrijding werd de boerderij weer opgebouwd met overheidssteun (zie ook het bord dat hier geplaatst is).

  • 5

    Leferinksweg / Thunderbolt

    Amerikaanse Thunderbolt

    Op 30 januari 1944 is achter het erve Leferinksweg 10 een Amerikaanse Thunderbolt neergestort. De piloot was 2nd. Lieutenant E.R. Maed.

  • 6

    Beckummerweg / Messerschmitt

    Messerschmitt BF 109

    Crash op 23 februari 1945 van een Messerschmitt. Piloot is onbekend. Plaats is achter de boerderij van Keizer (Rietoarend).

  • 7

    Neergekomen parachutist

    Duits piloot

    De neergekomen Duits piloot Feldwebel Felix Emmerich is zwaar gewond geraakt (zie volgende punt Oude Boekeloseweg).

  • Rustpunt Ensinkweg

    Rustplek waar men van koffie of thee kan genieten.

  • 8

    Oude Boekeloseweg / Focke Wulf

    Focke Wulf

    Op 10 oktober 1943 is hier een Duits vliegtuig van het type Focke Wulf Fw 190 A 5 om 15.00 uur neergestort. Piloot was Feldwebel Felix Emmerich. De zwaargewonde piloot kwam terecht op de hoek Schoolkaterdijk / Rondeelweg.

  • 9

    Molenbeltenweg / Lanceerbasis

    Lanceerinrichting V1

    Hier aan de Molenbeltenweg werd een lanceerbasis voor V1-raketten gebouwd.

    Lanceerinrichting

    De foto laat één lanceerinrichting zien zoals die geplaatst zou moeten worden.

  • 10

    Leppepaalweg / Wellington

    Wellington HE281

    Op 24 mei 1943 stortte een vliegtuig van het type Wellington HE 281 neer aan de Leppepaalweg bij de boerderij van G. Meijer. Piloot, Leslie Gorden Sutherland Canada, Dunkerley (Engeland), Jepson (Engeland), Masterson (Canada), Rivest (Canada). Zij zijn allen begraven in Haaksbergen.

  • Infocentrum de Wakel

    De Wakel: voor openingstijden zie www.natuurmonumenten.nl/natuurgebied/buurserzand/infocentrum-de-wakel

  • 11

    Rietschotweg / Duits vliegtuig

    Messerschmit

    20 februari 1943: crash van een Duits vliegtuig van het type Messerschmitt BF-110/F4 op de hoek Stendermolenweg/Rietschotweg in Buurse.

    Het type vliegtuig waarbij twee bemanningsleden sneuvelden, piloot Leutnant Norbert Budde en marconist gefreiter Karl Roth.

  • Instructie verkorte route

    Een verkorte route door 2 x rechtsaf Broekheunerweg dan Haaksbergerweg en men zit weer op de route.

  • 12

    Porikweg / Engelse Spitfire

    Spitfire

    Achter de boerderij van H.J. ter Huurne (’t Hag) aan de Porikweg 7 stortte op 4 januari 1945 een vliegtuig neer. Het betrof de Spitfire van piloot Kester Jack Thomsen uit Canada.

    Meijersgaardenweg

    Op deze foto ongeveer de plek boer Gleis waar het vliegtuig neerstortte. Eerder was hij betrokken bij een luchtgevecht boven Hengelo.

  • Horeca en toilet Captain-Jack

    Restaurant Captain-Jack.Voor openingstijden zie: www.captainjack.nl

  • Horeca en/of toilet Winkelman

    Café Winkelman: Voor openingstijden zie. http://www.cafewinkelman.nl/

  • 13

    Hegeveldweg / Halifax

    Halifax

    Achter het woonhuis van A.J. ten Harkel aan de Bramerveldweg verongelukte op 13 mei 1943 tijdens WO II een halifax bommenwerper in het weiland. Piloot Flt. J. Sale en de Engelsen Richards en Sawyer kwamen hier bij om. Allen begraven in Haaksbergen.

    Schijnvliegveld

    Hier in de buurt, op de hoek van de Bramerveldweg en de Witteveenweg, bevond zich een 'schijnvliegveld', compleet met landingsbaan en houten vliegtuigen die werden verlicht als het donker werd.

  • Witteveenweg rustplek

    Rustplek waar men van koffie of thee kan genieten.

  • 14

    Luchtafweergeschut & zoeklicht

    Luchtafweergeschut

    Aan de Bramerveldweg stond een zoeklicht en 'Flakgeschütz' (luchtafweergeschut). Ook op andere plekken rond Haaksbergen werd luchtafweergeschut geïnstalleerd, o.a. in de driehoek Krakeelsweg - Watermolenweg - Veenrietweg en op de hoek Hazenweg-Stepelerveldweg.

    Zoeklicht

    Zoeklicht dat werd gebruikt om de vliegtuigen te volgen en vervolgens met 'Flakgeschutz' (luchtafweergeschut) neer te halen.

  • Horeca en/of toilet Harmölle

    Restaurant Harmölle. Voor openingstijden zie: www.haarmuehle.de

  • 15

    Alsteedseweg / B17

    Bommenwerper B17

    10 Oktober 1943 werden 3 Amerikaanse bommenwerpers neergeschoten. Eén in Buurse met 2nd. Filght lieutenant. F. Ward. Uit elk vliegtuig sneuvelde een inzittende die op Haaksbergse grondgebied neer kwam: Schneider, Rightmire en Look. Deze werden in Haaksbergen begraven en later in Margraten.

  • Horeca en/of toilet Hooge Esch

    Pannenkoekenrestaurant Hooge Esch Buurse: Voor openingstijden zie: www.hoogeeschbuurse.nl

  • 16

    Munsterdijk / Engelse jager

    Tempest MK V

    Op 24 februari 1945 stortte piloot flight lieutenant. L.A. Wood met zijn gevechtsvliegtuig Tempest MK V neer bij de Munsterdijk nabij boerderij ter Heegde (‘De Hilder’). De Tempest was de snelste jager van de Engelse luchtmacht.

  • 17

    Zendvelderweg / Wellington

    Wellington bommenwerper

    Aan de Zendvelderweg 7 stortte op 24 mei 1943 Edward Silas Morris neer met zijn bommenwerper van het type Wellington HE 290. Alle vijf bemanningsleden kwamen om het leven. De gesneuvelden zijn: Dunkerley, Williamson, Thompson, Stewart en Morris. Begraven in Haaksbergen.

  • 18

    Buurserveen / Halifax

    Engelse Halifax

    De Engelse Halifax van piloot flight lieutenant. J.R. Frith kwam neer in het Buurserveen op 28 augustus 1942. Hierbij kwamen 7 bemanningsleden om het leven, de namen zijn: Wilson, Hopkins, Frith, Blundall, Briant, Craig en Duncombe. Begraven in Haaksbergen.

  • 19

    Buurserveen / Duits vliegtuig

    Focke Wulf

    Het jachtvliegtuig type 'Focke Wulf' FW 190D van de Duitse aankomend officier luftwaffe. A. von Hoofen stortte hier neer op 1 januari 1945 en kwam daarbij om het leven.

  • 20

    Schuilhut Assinkbos

    Schuilhut

    De familie van slager De Lieme hielt zich eerst schuil in een hutje in het Assinkbos. De hut stond in de buurt van deze woning. Op 25 maart 1943 verhuisden ze naar het Honeschbos.

    Verraden

    In 1943 kwamen ook 16 joden uit Eibergen voor een schuilplek in het Honeschbos hier in de buurt. Ze werden verraden en opgepakt door de Duitsers. Op een zondagmorgen werd ook de familie De Liemers (slager in de Oosterstraat) opgepakt.

  • 21

    Bombardement Westendorp

    Voltreffer woning Westendorp

    Na de bevrijding van Haaksbergen op eerste Paasdag werd in de nacht van de tweede Paasdag op 3 april 1945 de woning van Westendorp (Slatboer) gebombardeerd, waardoor hun twee kinderen, Jo (1929) en Wilhelmien (1937) om het leven kwamen. Veel meer woningen aan de Eibergsestraat werden hier geraakt.

  • Horeca en/of toilet Watermolen

    Hier aan de Watermolen kan men even uitrusten en wanneer de molen geopend is van binnen bekijken. Voor openingstijden zie: www.watermolle.nl

  • 22

    Noodlanding / Focke Wulf

    Messerschmitt

    Op 22 januari 1945 maakte een Duitse Messerschmitt een noodlanding op de Es aan de Buurserstraat achter de woning van K. van Houten.

  • 23

    Buurserweg / Duits vliegtuig

    Buurserweg / Duits vliegtuig

    Het eerste vliegtuig die op 1 januari 1945 neerkwam op de Buurserweg - tussen de woningen op nummers 196 en 198 - was een Duits gevechtsvliegtuig van het type 'Focke Wulf'. Staffelkaptän Hauptman. Norbert J. Katz kwam daarbij om het leven.

  • 24

    Tewerkstelling (Slavenweide)

    Slavenweide.

    Op deze plek werden Haaksbergse mannen en vrouwen bijeengebracht voor tewerkstelling in Duitsland. Zie voor verdere informatie het bord dat hier is geplaatst.

  • 25

    Monument 24 maart 1945

    Monument 24 maart 1945

    Zaterdag 24 maart 1945 09.23 uur Op deze ochtend lieten geallieerde bommenwerpers 318 zware fragmentatiebommen vallen op Haaksbergen. Zij troffen De Brink, Klaashuisstraat,Buurserstraat, Beverstraat, Enschedesestraat, Veldkampstraat en Smitterijweg.

    Er vielen 57 doden en meer dan 200 gewonden. Ruim 100 panden werden verwoest of beschadigd. 75 jaar Herdenking 24 maart 2020

  • 26

    Bombardement / Buurserstraat

    Woning Burgemeester

    Woning van de Burgemeester van Haaksbergen Jhr. Von Heijden. Hierbij kwam hij zelf om het leven toen hij in zijn tuin zat te genieten van de zon.

    Getroffen woning van Noordink

    Het huis van de familie Noordink waarvan de moeder en twee kinderen ongedeerd uit te voorschijn kwamen.

    Gaten in de gevel

    Woonhuis van de familie Schreibelt waar de gaten van het bombardement nog duidelijk zichtbaar zijn. In 1965 stond de woning er nog.

  • 27

    Begraafplaats geallieerden

    Begraafplaats geallieerden

    Op deze begraafplaats zijn de omgekomen bemanningsleden van de geallieerde vliegtuigen begraven, 20 van de 23 geallieerden. De 3 Amerikanen zijn in 1946 herbegraven in Margraten.

    De namenplaquette zoals die is geplaatst bij de graven van de omgekomen bemanningsleden.

  • 28

    Betsie Frankenhuis

    Beeldje van Betsie Frankenhuis

    Betsie Frankenhuis stond symbool voor alle joodse inwoners van Haaksbergen tijdens de Jodenvervolging/Holocaust 1940-1945.

  • 29

    Herdenkingsmonument

    Herdenkingsmonument

    Op 26 november 1949 werd dit oorlogsmonument, “Moeder van het verzet”. ontworpen door Corinne Fransen-Heslenfeld, onthuld (plaatselijke benaming: Hanna van de Markt). Bij dit monument hoort een plaquette met daarop alle namen van slachtoffers. Deze bevind zich in het gemeentehuis.

    Gevallene Haaksbergen

    Later werd er naast de raadszaal een nieuw monument gemaakt met een kopie van dit namenplaquette. Ook het Indië monument werd aan dit nieuwe monument toegevoegd.

  • Horeca en/of toilet Markt

    Hier zijn verschillende horecagelegenheden.

  • 30

    Herdenkingsmonument Meistaking

    Gefusillieerd

    Op 29 april 1943 werd bij machinefabriek Stork in Hengelo het sein gegeven voor een staking waaraan ook het personeel van textielfabriek Jordaan meedeed. Het gevolg was dat 24 mensen in Haaksbergen werden opgepakt, waarvan er 8 werden gefussilleerd.

    Plaats van executie is bij hotel-restaurant "De Broeierd" aan de Hengelosestraat Enschede, waar een monument is geplaatst. Voor meer informatie volg de link. https://www.tracesofwar.nl/sights/3651/Monument-Executies-Enschede.htm

    Herdenkingsmonument Meistaking

    Na de oorlog werd hier een gedenksteen geplaatst voor de omgekomen medewerkers van textielfabriek Jordaan. Inmiddels is de steen ingemetseld in één van de muren van Gezondheidscentrum "De Bouwmeester".

  • 31

    Einde fietstocht Stationstraat

    Einde Fietstocht

    Hier zijn wij weer aanbeland bij de MBS en VVV, het einde van de fietstocht langs plaatsen waar de gebeurtenissen hebben plaatsgevonden in de tweede wereldoorlog (zie boek onder de vliegroute). Ook op de trein van Haaksbergen naar Enschede is meermaals geschoten.

Colofon: De route is gemaakt door Gerard Vaanhold.
Deel deze pagina