Wederopbouwgebied Vriezenveen

Noord Twente

Fietsen
23 km
Deze route is geschikt voor minder valide.

In 2011 is dit ruilverkavelinggebied door de overheid aangewezen als één van de 30 gebieden uit de wederopbouwperiode van nationaal cultuurhistorisch belang. Herkenbaar door de structuur van het landschap en de erven. Tijdens de route vertellen we je alles. Route niet getest door Groen & Handicap.

Toegankelijkheid

De fietsroute gaat over openbare wegen en volgt voor een deel het fietsknooppunt netwerk. Door middel van instructies wijzen wij u de weg.

Startpunt

De route start bij het Historisch Museum Vriezenveen Westeinde 54, 7671 CD Vriezenveen

Highlights op deze route:

  • Start locatie

    Historisch Museum Vriezenveen is de startlocatie: u fiets linksaf en volgt de westereinde tot aan knooppunt 44

  • 1

    Historisch Museum Vriezenveen

    Voormalig Raadhuis

    Het Historisch Museum Vriezenveen ligt in het centrum van Vriezenveen. Het museum is gevestigd in het voormalige Raadhuis. Er zijn hier vaste exposities over de geschiedenis van het dorp, de textielnijverheid en de zogenaamde 'Rusluie'. Meer informatie: www.museumvriezenveen.nl

    Rusluie

    De inwoners uit dit Overijsselse dorp dreven een levendige handel met Sint Petersburg in de periode 1720-1917. Hoewel men zich een vaste plek wist te verwerven in de stad aan de Newa keerde men toch altijd weer terug naar het moederdorp. In het museum leer je alles over deze tijd.

  • Diverse horeca gelegenheden

    In het dorp Vriezenveen waar de route start zijn diverse horeca gelegenheden

  • Rechtdoor westeinde

    Rechtdoor Westeinde blijven volgen

  • 2

    Peddemorsboerderij

    Oudste boerderij

    De Peddemorsboerderij stamt uit de 16e eeuw, is de oudste boerderij van Vriezenveen en een Rijksmonument. De boerderij heeft een museale functie en er worden diverse workshops georganiseerd.

    Oude gereedschappen

    In de boerderij zijn werktuigen van vroeger te bewonderen, oude gereedschappen, de inventaris van voormalige drogisterij Heuver, maar ook een compleet ingericht washok uit grootmoederstijd.

    Ruilverkaveling

    Tijdens de maand van de wederopbouw in november is hier een prachtige tentoonstelling over de ruilverkaveling te bewonderen.

  • Rechtsaf Harmsenweg

    Rechtsaf Harmsenweg volgen

  • 3

    Open landschap

    Uitgestrekt Landschap

    Kenmerkend voor de ruilverkaveling is het uitgestrekte landschap. Tot aan de ruilverkaveling bestond het landelijk gebied van Vriezenveen uit zeer langgerekte smalle kavels. Soms 5 kilometer lang en slechts 7 meter breed!

    Niet efficiënt

    Dat was niet efficiënt en ontoereikend voor de naoorlogse wens van voldoende Nederlandse voedselproductie. In de ruilverkaveling van Vriezenveen zijn boerderijen verplaatst en is het land omgeploegd en in grote blokken ingedeeld.

    Ruilverkaveling Vriezenveen

    De ruilverkaveling van Vriezenveen was een van de eerste en meest indrukwekkende die plaatsvonden onder de nieuwe Ruilverkavelingswet van 1954. Tussen 1957 en 1969 is ruim 4400 hectare grond herverkaveld en zijn duizenden verspreid gelegen snippers samengevoegd tot grotere, aaneengesloten kavels.

    70 verhuizingen

    Daarnaast werd 200 hectare woeste grond ontgonnen. Ongeveer 70 boerengezinnen verhuisden van het dorp naar nieuwe erven buiten de oude kern.

    Afwatering

    De afwatering is sterk verbeterd door de vele kleine sloten te vervangen voor grote brede sloten. Uniek voor die tijd is dat er ook een landschapsplan is gemaakt. Wanneer je om je heen kijkt herken je in de openheid ook vele bomenrijen van met name eiken. De boerderijen komen uit een recentere tijd.

  • Rechtsaf schottenweg

    Rechtsaf schottenweg volgen

  • 4

    Westerveenweg

    Ruilverkavelingserven

    Aan de Westerveenweg liggen een aantal prachtige in tact gebleven erven en boerderijen uit de ruilverkaveling. De destijds aangeplante singels zijn vrijwel overal nog aanwezig en er is weinig aan de woningen verbouwd.

    Wensbeeld

    In deze straat zie je echt het wensbeeld van de nieuwe vormgeving van het landelijk gebied tijdens de ruilverkaveling van Vriezenveen.

  • Richting kp 3

    Fiets richting knooppunt 3. Na de rijksweg gepasseerd te hebben slaat u rechtsaf de Dalweg in.

  • Rechtaf Dalweg ingaan

    Rechtsaf Dalweg volgen

  • 5

    Dalweg

    Ora et Labora

    Ora et Labora, Klupshoeve en de vele andere boerderijen aan deze weg zijn een van de eerste uitplaatsingen uit de ruilverkaveling. Boerderij Ora et Labora is de allereerste boerderij die is verplaatst.

    Uitbreiding

    De Dalweg is vergelijkbaar met de Westerveenweg. Het is een mooie straat met bomen, singels en herkenbare bebouwing uit de ruilverkavelingsperiode. Aan de Dalweg zijn echter in de decennia na de ruilverkavelingen wat meer uitbreidingen van boerderijen geweest.

    Schaalvergroting

    Door de uitbreidingen kwamen er meer grote schuren met hier en daar een 'doorgebroken’ singel tot gevolg: logisch gevolg van de schaalvergroting in de landbouw die ook na de ruilverkaveling doorging. Het effect van latere uitbreidingen is op meerdere plekken in het gebied goed zichtbaar.

    Internationale belangstelling

    Vanwege de aard en de omvang van de ingrijpende herverkaveling was Vriezenveen destijds het paradepaardje van de Nederlandse ruilverkaveling. In 1958 bracht koningin Juliana een bezoek aan een van de eerste nieuwe boerderijen.

    Na Hare Majesteit volgden nog vele binnenlandse en buitenlandse bezoekers die met eigen ogen de moderne, verbeterde manier van landbouw wilden zien.

  • RUSTpunt De Johannesoeve

    Zelfbediening voor koffie en thee.

  • Rechtsaf Paterswal volgen

    Rechtsaf Paterswal volgen

  • 6

    Veenschap

    Dik veen

    Het Veenschap is een bijzonder stukje in het ruilverkavelingsgebied. Hier was het veenpakket zo dik, dat het nauwelijks geschikt te maken was voor goed landbouwkundig gebruik. De machines kwamen er simpelweg niet doorheen. Het heeft dus ook lang geduurd voor men hier kon gaan ontginnen.

    aardgas

    Door de boerderijverplaatsingen kwamen de boerenfamilies vanuit het dorp terecht in modernere boerderijen. Dat betekende ook een aansluiting op het aardgas, turf was eigenlijk niet meer nodig. Maar de boeren vertrouwden het nog niet en wilden graag een perceeltje veen behouden.

    Behoud Veenschap

    Dit alles heeft bijgedragen aan het behoud van het Veenschap. Vandaag de dag zijn in dit gebied de versnipperde eigendom en de vele smalle kavels nog duidelijk herkenbaar. Zij refereren aan de vroegere situatie, toen deze kavelstructuur doorliep tot aan Almelo.

    Veenmuseum

    Aan de rand van het Veenschap ligt het Veenmuseum. Hier stapt u binnen in het leven van de veenarbeider. Stap in het veentreintje en ontdek de oude manier van veenwinning en turfsteken.

  • Veenmuseum

    Koffie -thee en toilet gelegenheid tijds de openingstijden.

    http://www.veenmuseum.nl
  • Rechtsaf veeneindeweg

    Rechtsaf Veeneindeweg volgen

  • 7

    Kunstwerk 'Kijktoren'

    De Giek

    De kijktoren verbeeldt de giek van een dragline. Dergelijke machines werden in de ruilverkaveling ingezet om het land om te ploegen en beter geschikt te maken voor landbouwkundig gebruik.

    Overgang

    Deze plek is speciaal gekozen omdat het de overgang vormt van het ‘oude’ landschap van het Veenschap aan de noordzijde en het ‘nieuwe’ landschap van de ruilverkaveling aan de zuidzijde.

  • Linksaf Veenschapweg

    Linksaf Veenschapweg volgen

  • Linksaf Bovenlandweg

    Linksaf Bovenlandweg volgen

  • Rechtsaf naar knooppunt 9

    Rechtsaf naar knooppunt 9

  • Fiets richting kp 17

    Fiets in de richting van Knooppunt 17. Later zullen we u vragen de Oostermaatweg rechtdoor te blijven volgen en niet knooppunt 17 aan te doen.

  • 8

    Fayersheide

    Fayersheide

    Midden in het ruilverkavelde landschap ligt nog de Fayersheide. Dit restant van het oude landschap is in de ruilverkaveling gespaard vanwege de bijzondere flora en fauna in het gebiedje.

    Bufferzone

    In 2014 is het gebied uitgebreid met een bufferzone die de waterstand op peil moet houden, ook als er in de toekomst een zandwinning aan grenst. De inrichting van het gebied verwijst naar de oude landschappelijke structuur van voor de ruilverkaveling.

    De Boom

    In de bufferzone ligt een kijkbult met daarop een kunstwerk van Rob Sweere. Dit onderstel vormt samen met ‘de Giek’ aan de Veeneindeweg een dragline. Het is een karakteristieke plek, waar de continue verandering van het landschap wordt verbeeld.

  • Rechtdoor Oostermaatweg volgen

    Rechtdoor fietsen en de Oostermaatweg volgen tot knooppunt 15

  • 9

    Oostermaat en Westermaatweg

    Nieuwe structuur

    De wederopbouwperiode (1940-1965) was een tijd van vernieuwing in de architectuur en stedenbouw in Nederland. Het landschappelijk ontwerp kenmerkt zich door nieuwe verkavelingspatronen en een belangrijke rol van verkeer over de weg.

    Slagenlandschap

    Vóór de ruilverkaveling had Vriezenveen een bijzonder slagenlandschap met uitzonderlijk smalle en lange kavels die vrijwel uitsluitend bereikbaar waren over water. Na de herinrichting bestond het landschap uit blokvormige kavels gescheiden door lange wegen met rijen bomen.

    Boerderijen lint

    Tijdens de ruilverkaveling is er langs de Oostermaatweg en de Westermaatweg een lang lint van boerderijen gerealiseerd als onderdeel van de nieuwe structuur. Boerenfamilies die een bedrijf hadden in het dorpslint, bouwden hier een nieuw bedrijf, met vers toekomstperspectief.

    Sober

    Kenmerkend zijn de sobere woningen en stallen, de wegbeplantingen en de singelbeplanting op en rond de erven. Een hele herkenbare nieuwe structuur, volledig gerealiseerd in de ruilverkaveling.

  • Rechtdoor Westermaatweg

    Rechtdoor de rotonde nemen en de westermaatweg volgen

  • Rechtsaf Schout doddestraat

    Rechtsaf Schout Doddestraat volgen

  • 10

    Oude begraafplaats

    Omringd door moeras

    De Munsterse bisschop Bernhard von Galen, bijgenaamd Bommen Berend, plunderde en roofde rond 1665 Twente leeg. In eerste instantie bleef Vriezenveen gespaard, omdat het omringd was door moeras en veen. Er was maar één weg naar Vriezenveen en staatse troepen bewaakten die.

    Plundering

    De winter van 1666 was echter zo streng, dat het veen en het moeras bevroor. Vriezenveen was ineens bereikbaar. In januari 1666 denderden vijftienhonderd ruiters van de bisschop het dorp plunderend en brandstichtend binnen. Bommen Berends leger doodde een groot aantal mensen en nam de rest gevangen.

    Herbouw

    Vriezenveen verdween niet van de kaart. Bewoners die waren ontkomen, herbouwden het dorp aan een noordelijker gelegen zandweg, de tegenwoordige Dorpsstraat. Deze herbouw ging in een snel tempo. Aan het begin van de achttiende eeuw lag er een geheel nieuw Vriezenveen.

    Oude kerkhof bewaard

    Van het vroegere dorp bleef enkel het oude kerkhof bewaard, aan de tegenwoordige Schout Doddestraat. Op deze plek zijn nog vier zware veldkeien uit de begintijd van Vriezenveen te vinden. BRON: www.langsheiligehuisjes.nl

  • Linksaf Krijgerstraat

    Linksaf Krijgerstraat volgen

  • Rechts en direct rechts

    Rechtsaf en direct weer rechtsaf de Westeinde op. Westeinde blijven volgen tot aan het beginpunt van de fietstocht.

Colofon: Deze route is ontwikkeld door Landschap Overijssel vanuit de werkgroep Wederopbouwgebied Vriezenveen.

Over deze route

  • Fietsen

  • Toegankelijk voor mensen met een beperking

    Deze route is geschikt voor minder valide.

Deel deze pagina