Waarom meer akkernatuur in Overijssel?

In het landbouwsysteem van voor de landbouwmechanisatie en schaalvergrotingen bestond een groot deel van de landbouwgrond in Nederland uit graanakkers. Deze graanakkers hebben duizenden jaren deel uitgemaakt van het landbouwsysteem in Nederland. De oogst vond plaats met de gehele familie of met dorpsgenoten. Soms met de zeis of sikkel. Er werden oppers of schoven gemaakt van het geoogste gewas en deze werden later opgehaald.

Aanpassing

Een aantal soorten planten en dieren hebben zich in de loop van de tijd aan dit systeem aangepast omdat zij afhankelijk waren van dit systeem. Tegenwoordig bestaat nog maar een klein deel van het Nederlandse landbouwgebied uit graanakkers. Bovendien zijn deze akkers grootschaliger en worden ze intensiever beheerd dan de graanakkers van vroeger. Waar de akkers vroeger onbedoeld voor een deel uit akkerkruiden bestonden, bestaan ze nu grotendeels uit het gewenste gewas zonder deze kenmerkende akkerkruiden. Dit komt in eerste instantie door effectieve zaadschoningsmethoden waarbij het gewenste zaad van granen gescheiden wordt van de ongewenste zaden van de onkruiden, maar ook door effectieve onkruidbestrijdingsmiddelen.

Diersoorten en akkerkruiden verdwijnen

Het landschap met graanakkers had een heel andere karakter dan de akkers die we tegenwoordig in het landschap zien. Waar de graanakkers vroeger prachtige goudgele vergezichten lieten zien, kijken we nu vaak tegen maïsakkers aan. Dit lange gewas zorgt voor een meer gesloten karakter. Graanakkers waren ook een belangrijke voedselbron voor verschillende soorten fauna, terwijl dat bij maïs veel minder het geval is. De samenstelling van de flora en fauna is daardoor drastisch veranderd. Vogelsoorten als geelgors en patrijs zijn gebaat bij een landschap met graanakkers en onkruiden. Ook voor verschillende soorten muizen als dwergmuis en veldmuis zijn graanakkers een belangrijk biotoop. Deze muizen waren weer een bron voor voedsel voor roofdieren en roofvogels. Al deze soorten zijn door de afname van dit eeuwenoude landbouwsysteem in aantallen afgenomen.

Ook voor bepaalde soorten akkerkruiden waren deze graanakkers onmisbaar. Soorten als korenbloem, korensla en gele ganzenbloem komen bijna uitsluitend in graanakkers voor en zijn gebaat bij dit dynamische milieu. Het zijn soorten die we als pioniers kunnen beschouwen. Soorten waarbij het milieu waarin ze voorkomen af en toe weer even teruggezet moeten worden naar de ‘nulsituatie’. Bij graanakkers gebeurde dit doordat het gewas werd geoogst, de bodem geploegd en opnieuw ingezaaid. Hierbij ontstond weer een nieuwe kans voor de akkerkruiden om zich te vestigen.

Natuurakkers van belang

Door de ontwikkelingen in het landschap zijn bloemrijke akkers tegenwoordig een zeldzaamheid in Overijssel. Daarom stimuleren wij het terugbrengen van bloemrijke akkers in het Overijsselse landschap. Zaai je mee?

Steun Landschap Overijssel

Overijssel is een schitterende en afwisselende provincie. Van de natuur kun je altijd genieten. Zelfs als je in de stad woont is natuur dichtbij. Dat is niet vanzelfsprekend, daar werken duizenden mensen hard aan, vaak met onze hulp. Samen maken we Overijssel mooier. Help je ons mee?