Gebiedsontwikkeling Vledders en Leijer Hooilanden

Uitzonderlijke kans om waardevolle natuur te herstellen.

Wist je dat tussen Staphorst en IJhorst een prachtig natuurgebied met een rijke historie ligt, maar waar door de jaren heen vele natuurwaarden zijn verdwenen? Maar nu hebben we een prachtige kans om de natuur uit oude tijden terug te brengen.

Help je mee?
Als we de grondwaterstand in het gebied omhoog brengen, kunnen niet alleen planten, maar ook dieren als de watersnip, otter en de zeldzame kraanvogel terugkeren! We kunnen de grondwaterstand echter alleen laten stijgen als we het gehele natuurgebied in bezit hebben. Daarom zijn we al sinds de jaren ’80 bezig grond aan te kopen. Er ontbreekt nog 38 hectare (20% van het totale gebied) - en die kunnen we nu kopen binnen het provinciale project ‘Landinrichting Staphorst’. Je begrijpt, daarvoor hebben we jouw steun én de steun van alle andere natuurliefhebbers uit onze provincie hard nodig. Help je mee het laatste deel van de Vledders aan te kopen?

Gebiedsontwikkeling in planvormingsfase
Samen met het Waterschap Drents Overijsselse Delta en de Provincie Overijssel gaan we dit gebied nog aantrekkelijker maken voor de natuur en voor de mensen die er wonen en recreëren. Op dit moment zit de gebiedsontwikkeling in de planvormingsfase. In contact met betrokken organisaties en inwoners uit het gebied zijn wij in gesprek. Op deze pagina lees je welke richting de planvorming op gaat. Ook geven we vast een impressie van het toekomstige landschap in de Vledders en Leijer Hooilanden. In bovenstaande foto zie je bijvoorbeeld een impressietekening van de Streitenvaart.

Foto: Nico Kloek

Samen stappen zetten

We hechten veel waarde aan gezamenlijk optrekken in dit gebiedsproces. Niet alleen tussen Landschap Overijssel, Waterschap Drents Overijsselse Delta en gemeente Staphorst, maar ook met bewoners, pachters en andere belanghebbenden. Er zijn inmiddels twee inloopbijeenkomsten en de keukentafelgesprekken georganiseerd waarin we met elkaar het gesprek hebben gevoerd over de aankomende plannen en maatregelen. Ook in het vervolgproces zetten we deze lijn van samenwerking door.

Foto: Marco Gerritsen

Bijzondere natuurwaarden terugbrengen

Het gebied de Vledders en Leijer Hooilanden wordt nu gekenmerkt door grasland en her en der wat wilgenstruwelen en kleine houtwallen en bosjes. Het is vooral een heel open en uitgestrekt gebied. En niet onbelangrijk: een heel rustig gebied. Mede door de sterke kweldruk en de kwaliteit van het grondwater kunnen we hier prachtige natuur terugbrengen. Denk dan bijvoorbeeld aan dotterbloemhooivelden, bloemrijke graslanden en vochtige schraallanden. Dit kan alleen als het waterpeil stijgt en we het grondwater tot in de wortelzone krijgen gedurende een langere periode in het jaar. Daarnaast willen we in een deel van het gebied de toplaag van de bodem verwijderen, omdat hier teveel voedingsstoffen in zitten en het juiste voor deze bijzondere natuur belangrijk is schrale grond te hebben. Dat dit werkt zien we in een bestaand schraallandje in de Vledders waar na het verschralen onder andere de wilde orchidee is opgebloeid.

Vernatting

Een belangrijk onderdeel van deze natuurontwikkeling is het grondwaterpeil. Voor bepaalde natuur is een hoge grondwaterstand belangrijk. Waterschap Drents Overijsselse Delta heeft nauwkeurig bekeken of een verhoging haalbaar is en wat de consequenties voor het gebied zijn. Op basis hiervan stellen ze voor het peil ten oosten van de Streitenvaart te verhogen door de Streitenvaart iets te verondiepen en de meeste sloten aan de oostkant te dempen. Een stuw in de Streitenvaart zorgt ervoor dat deze twee peilen gerealiseerd kunnen worden. Ten noordwesten van het gebied blijft een gemaal haar werk doen, zodat de watersituatie goed te handhaven is. Daarnaast heeft dit gebied al jaren een waterbergingsopgave: in zeer extreme omstandigheden moet dit gebied 300.000 – 400.000 m³ water tijdelijk kunnen bergen. In het ontwerp van het watersysteem is hier nadrukkelijk rekening mee gehouden.

Foto: Ruud Ploeg

Rijke cultuurhistorie

Het gebied de Vledders en Leijer Hooilanden heeft een rijke geschiedenis die het zichtbare landschap mede heeft gevormd. Binnen de herinrichting proberen we zoveel mogelijk de historische lijnen en elementen te behouden dan wel zichtbaar te maken. Al eeuwen lang biedt het gebied een thuis aan de mens. De dekzandkoppen rondom de Vledders en Leijer Hooilanden waren hoog en droog en lagen op de overgang naar de veengebieden, waardoor een ideale combinatie kon worden gemaakt tussen (tijdelijke) bewoning en jacht. Op één van deze eigendomsgrenzen kwam later de Streitenvaart te liggen. De Streitenvaart is daarmee het begin van een lange denkbeeldige ontginningsgrens die helemaal doorloopt tot in Nieuwleusen. Daar komen de lijnen in een punt bij elkaar in Punthorst. De Vledders hoorde als landbouwgebied bij IJhorst. De buurtschap van IJhorst ontstond op de hogere dekzandkoppen tussen de Reest en de uitblazingsvlakte. Vier boerderijen hadden De Vledders voor een groot gedeelte in beheer als hooiland of als weiland voor jongvee. Aan de hand van het huidige slotenpatroon zijn de oorspronkelijke eigendommen nog goed te herleiden.

Foto: David de Graaf

De Vledders beleven

De prachtige natuur en het afwisselende landschap is aantrekkelijk voor mensen die van de natuur willen genieten. We willen hier ruimte aan geven door vanaf de rand en flanken van het gebied een aantal plekken te realiseren waar informatie over het gebied wordt gegeven en een mooi doorzicht is. Aan de westkant hebben we de ambitie om vanuit een nagebouwde schaapskooi een steviger informatiepunt te maken. In deze schaapskooi vertellen we met panelen e.d. over de natuur, het landschap, de cultuurhistorie en schetsen we het ontwikkelingsproces. Interessant voor zowel de bezoeker als de bewoners. We willen de beleving vanuit de bestaande wandelroutes graag verbeteren en eventueel ontbrekende schakels in dit routesysteem aanvullen. Daarnaast zijn we van plan exclusieve excursies in het gebied te organiseren.

Regelmatig beheer en onderhoud

De gewenste natuurontwikkeling vraagt om een goed beheer. Vooral in de lagere delen waar geplagd is, zal de eerste jaren het beheer intensief zijn om te voorkomen dat er allerlei ongewenste vegetatie opkomt zoals wilgen of pitrus. Het gebied zal daarom 1 of 2 keer per jaar gemaaid worden. Doordat het grondwater dichterbij het maaiveld komt, zal in de nattere delen met aangepaste machines gemaaid moeten worden. Dit kan met bijvoorbeeld met tractor met dubbele luchtbanden of met rupsmaaiers. Dit laatste gebeurt de laatste jaren ook al in de laagste percelen. Na het maaien wordt het natte maaisel afgevoerd voor compostering. Om de waterhuishouding in het gebied goed op orde te houden na de inrichting zullen de Streitenvaart en de sloten die behouden blijven regelmatig onderhouden worden.