Een berg vol historie

De Markelose Berg

Verzetsmonument, Nico Kloek

De Markelose Berg is met haar 7,5 hectare een bescheiden terrein, maar zit boordenvol geschiedenis. Vooral de Tweede Wereldoorlog heeft sporen nagelaten op berg. Het indrukwekkende Provinciale Verzetsmonument op de top van de berg herinnert ons daaraan.

Vroege bewoning op oude stuwwal
Op één van de stuwwallen rondom Markelo vind je de Markelose Berg, ook wel Markelerberg genoemd. De berg maakt deel uit van de Sallandse heuvelrug, ontstaan door het oprukkende ijs uit de voorlaatste ijstijd. Archeologisch onderzoek laat zien dat de bewoningsgeschiedenis van de berg ver teruggaat in de tijd. De hoge gronden vormden al vroeg een aantrekkelijke vestigingsplek. Bij opgravingen zijn archeologische resten aangetroffen uit het Midden-Neolithicum tot en met de middeleeuwen, waaronder fragmenten van bijlen en pijlspitsen en aardewerk van Trechterbekercultuur.

Rechtspraak op de berg
In de middeleeuwen speelde de Markelose Berg een belangrijke rol in de Twentse rechtspraak. Saksen uit de wijde omgeving hielden er hun volksvergaderingen op de 'dingplaats'; een plek die speciaal voor de rechtspraak werd afgebakend met takken, onderling verbonden door een koord. Het oude gemeentewapen van Markelo verwijst daar nog naar. Ook werden in de 13e en 14e eeuw de bisschoppen van Utrecht op de Markelose Berg ingehuldigd als leenheren van Twente. De bisschopsmijter in het wapen van Markelo herinnert aan die tijd.

Op deze plek is veel gebeurd tijdens de Tweede Wereldoorlog. Niet gek dat juist hier het Overijssels Verzetsmonument is geplaatst.
Henk Noteboom, vrijwilliger
Verzetsmonument, Nico Kloek

Oorlogsgeschiedenis zichtbaar houden
Ook sporen van recentere geschiedenis zijn volop aanwezig op de Markelose Berg. Henk Noteboom is één van de vele vrijwilligers die zich inzet voor het levend houden van de oorlogsgeschiedenis in en om Markelo. “Onder andere door de strategische ligging is op de Markelose Berg tijdens de Tweede Wereldoorlog veel gebeurd”, vertelt Henk. “Het is dan ook niet gek dat juist op deze plek het Overijssels Verzetsmonument is geplaatst. Hier in de omgeving vind je bomkraters, bomscherven en loopgraven uit die tijd. Ook zijn hier vlakbij bemanningsleden van een geallieerde neergestorte bommenwerper omgekomen.” Samen met buurtbewoners heeft Henk het initiatief genomen om deze cultuurhistorie door middel van gedenktekens en wandelroutes in beeld te brengen.

Overijssels Verzetsmonument
Het Overijssels Verzetsmonument bevindt zich op de top van de Markelose Berg. Kunstenaar Titus Leeser (1903 - 1996) wilde met zijn ontwerp verzetsstrijders en hun gevallen kameraden eren. Het monument bestaat uit drie grote zuilen met platen van Franse kalksteen, die als bladzijden van een boek de namen vermelden van de 470gevallenen verzetsstrijders uit Overijssel. Jaarlijks vindt hier op 4 mei de provinciale Dodenherdenking plaats. Martijn Horst, erfgoedspecialist bij Landschap Overijssel, denkt dat Titus Leeser ook het ontwerp voor het bijbehorende park heeft gemaakt.

Verzetsmonument, Nico Kloek

Steun Landschap Overijssel

Overijssel is een schitterende en afwisselende provincie. Van de natuur kun je altijd genieten. Zelfs als je in de stad woont is natuur dichtbij. Dat is niet vanzelfsprekend, daar werken duizenden mensen hard aan, vaak met onze hulp. Samen maken we Overijssel mooier. Help je ons mee?