Stappen Natura 2000-proces Aamsveen

Levend hoogveen is zeer bijzonder en komt nauwelijks nog voor in Nederland. In het Aamsveen bevinden zich nog een paar plekjes.

Onderzoek ontstaan en werking Aamsveen

Een belangrijk Natura 2000-doel in het Aamsveen is het levende en herstellende hoogveen weer uit te breiden. Andere doelen zijn de heischrale graslanden, de vochtige heiden, de blauwgraslanden en de pioniersvegetaties met snavelbiezen in de laggzone - het overgangsgebied tussen het veen en de stuwwal - te behouden.

Om precies te kunnen bepalen wat er daarvoor moet gebeuren, is in 2017 en 2018 uitgebreid onderzoek gedaan naar het ontstaan en de werking van het Aamsveen. De resultaten zijn gebruikt voor het zogeheten inrichtingsplan Natura 2000 Aamsveen. Hierin staan alle herstelmaatregelen exact beschreven.

Huidige situatie laggzone

  • de heischrale graslanden en blauwgraslanden worden bedreigd door verzuring en verdroging
  • de elzenbroekbossen worden bedreigd door verdroging en door incidentele overstromingen met (veel) te voedselrijk water uit de Glanerbeek

Huidige situatie hoogveen

  • het oppervlaktewatersysteem verliest water, zowel in Nederland als in Duitsland
  • delen van het hoogveen zijn 'lek' en er blijft regenwater in staan
  • de grondwaterstanden zijn te laag voor actieve hoogveenvorming
  • veenvorming en ontwatering op Duits grondgebied speelt hierin een belangrijke rol

Waarom moeten er bomen weg in het Aamsveen?

In het Aamsveen worden de laatste stukjes levend hoogveen ernstig bedreigd door lekken en een laag grondwaterpeil. Ook de aangrenzende laggzone staat sterk onder druk door verdroging en verzuring. Om zowel het hoogveen weer een kans te geven en de bijzondere natuur - waaronder de (natte) elzenbroekbossen - in de laggzone te versterken, moet er selectief bos worden verwijderd. Het gaat voornamelijk om jonge (berken)bomen, met weinig ecologische diversiteit. Deze bomen 'drinken' letterlijk het hoogveenwater op en verdampen het via hun bladeren. Als gevolg hiervan 'verbrandt' het veen. In de laggzone verhindert jong bos de ontwikkeling van heischraal grasland en blauwgrasland. Door bomen te verwijderen, ontstaat hiervoor ruimte én verbeteren de omstandigheden.

Lees hier meer over waarom Landschap Overijssel bomen velt.

Aamveen vóór beoogde bomenkap
Aamsveen ná beoogde bomenkap

Cultuurhistorie Aamsveen

Het cultuurhistorisch en archeologisch onderzoek van het Aamsveen heeft duidelijk gemaakt dat er in de prehistorie al mensen in het gebied woonden. Tot aan het begin van de bronstijd aan de rand van het Aamsveen, daarna – in de ijzertijd - lijkt het alsof de bewoners zich hoger op de stuwwal van Enschede terugtrokken. Turfwinnen in het gebied gebeurde vanaf de middeleeuwen structureel. In de loop van de 18de eeuw verdeelden en verkavelden de boeren rond Enschede het Aamsveen. Hierna volgde een periode van intensieve ontginning, tot in het nabije verleden. Boeren baggerden op hun eigen percelen nat veen en drogen het op kluunplaatsen of –dellen die de naam droegen van de boerderij waar ze bij hoorden. Deze werkwijze komt nergens anders in Nederland voor en is typisch voor het Aamsveen.

In de Esmarke werden het hoogveengebied, de broekboszone en de open veenvegetaties gebruikt voor weiden van vee, hakhout en natuurlijk turfwinning.
Dennis Worst, Cultuurland Advies

Grensstenen in het Aamsveen

De grens tussen Nederland en Duitsland in het Aamsveen werd tot het einde van de middeleeuwen bepaald aan de hand van een denkbeeldige lijn tussen markante punten in het landschap zoals bomen, heuvels of oude grensstenen. Later zijn deze vervangen door houten paaltjes. Tussen 1816 – 1818 is de grens geformaliseerd en zijn er naast bestaande stenen ook nieuwe grensstenen geplaatst. Zeer karakteristiek is de grenspaal 845 A. Hij staat op een hoge betonnen sokkel van zo’n twee meter hoog en is gefundeerd op daaronder liggende putringen. Oorspronkelijk zal de sokkel van de grenssteen net iets boven het maaiveld hebben uitgetorend. Met andere woorden, aan de hand van de sokkel is de maaivelddaling van het veen zeer goed af te lezen. In twee eeuwen tijd is een veenpakket van zeker twee meter dikte verdwenen!

Steun Landschap Overijssel

Overijssel is een schitterende en afwisselende provincie. Van de natuur kun je altijd genieten. Zelfs als je in de stad woont is natuur dichtbij. Dat is niet vanzelfsprekend, daar werken duizenden mensen hard aan, vaak met onze hulp. Samen maken we Overijssel mooier. Help je ons mee?